Đồng Nai định hình không gian phát triển với các hành lang kinh tế

Trục kinh tế hành lang sông Đồng Nai cùng Khu thương mại tự do, Khu đô thị sân bay kỳ vọng sẽ là cực tăng trưởng mới của Đồng Nai. (Ảnh: Sỹ Tuyên/TTXVN)

Phát huy tiềm năng, thế mạnh, lợi thế cạnh tranh của một tỉnh trọng điểm trong khu vực Đông Nam Bộ, có khu vực biên giới, lấy Cảng hàng không quốc tế Long Thành, hành lang ven sông Đồng Nai làm động lực mới cho phát triển đột phá. Đồng thời hướng tới mục tiêu phát triển bền vững về kinh tế, xã hội, môi trường và không gian, góp phần thực hiện mục tiêu cam kết đưa phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Đây là những mục tiêu chiến lược được tỉnh Đồng Nai đặt ra và quyết tâm thực hiện trong giai đoạn tới.

Hạ tầng giao thông, logistics là bệ phóng

Ủy ban Nhân dân tỉnh Đồng Nai nhận định, sau hợp nhất địa giới hành chính, địa phương này sở hữu lợi thế đặc biệt khi vừa là cửa ngõ hàng không-cảng biển quốc tế tại phía Nam, vừa là cửa ngõ biên giới đất liền với Campuchia ở phía Bắc. Đây là điều kiện lý tưởng để Đồng Nai phát triển kinh tế hàng không, kinh tế logistics.

Theo Nghị quyết điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Đồng Nai thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 vừa được Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Nai thông qua mới đây khẳng định, việc phát triển hạ tầng giao thông và logistics sẽ là bệ phóng cho địa phương phát triển đột phá trong giai đoạn tới.

“Tập trung phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, thông minh để mở rộng không gian phát triển; tập trung phát triển một số khu vực theo mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD). Đẩy mạnh xây dựng các hành lang kinh tế, vành đai công nghiệp, hệ thống đô thị, các ngành dịch vụ, logistics gắn với các hành lang giao thông kết nối vùng, liên vùng và quốc tế,” Ủy ban Nhân dân tỉnh Đồng Nai khẳng định quan điểm phát triển của địa phương trong giai đoạn tới.

Tỉnh Đồng Nai từ lâu đã được xác định là địa phương có vị trí chiến lược của cả nước. Nằm kề Thành phố Hồ Chí Minh, tiếp giáp nhiều tỉnh Đông Nam Bộ, Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long và có tới trên 258,9km đường biên giới, Đồng Nai không chỉ giữ vai trò trọng điểm về quốc phòng-an ninh mà còn là cửa ngõ mở rộng giao thương xuyên biên giới.

Cao tốc Biên Hòa-Vũng Tàu đoạn qua Đồng Nai. (Ảnh: Công Phong/TTXVN)

Trong nhiều năm qua, hạ tầng giao thông của Đồng Nai đã từng bước được đầu tư hình thành hệ thống giao thông kết nối đồng bộ với đầy đủ 5 phương thức gồm: đường bộ, đường hàng không, đường sắt, đường hàng hải và đường thủy nội địa với Cảng hàng không quốc tế Long Thành diện tích 5.000ha, công suất 100 triệu hành khách/năm, 5 triệu tấn hàng hóa/năm là dự án có quy mô lớn bậc nhất Đông Nam Á.

Theo Sở Xây dựng Đồng Nai, hiện nay trên địa bàn có hệ thống đường bộ quốc gia và liên kết vùng quy mô hàng đầu cả nước. Trong đó, các tuyến Quốc lộ hiện hữu đi qua tỉnh Đồng Nai dài 480km. Có 6 tuyến quốc lộ đang được quy hoạch bổ sung với chiều dài 272km.

Đặc biệt, các tuyến cao tốc và đường vành đai chiến lược hiện đã và đang được xây dựng giúp Đồng Nai trở thành đầu mối giao thông quan trọng của khu vực và cả nước. Trong đó, cao tốc thành phố Hồ Chí Minh-Long Thành-Dầu Giây dài 42km; cao tốc Phan Thiết-Dầu Giây dài 51km; cao tốc Bến Lức-Long Thành dài 28km; cao tốc Biên Hòa-Vũng Tàu dài 34,2km; đường Vành đai 3-thành phố Hồ Chí Minh dài 11km; đường Vành đai 4-thành phố Hồ Chí Minh dài 45,5km; cao tốc Dầu Giây-Tân Phú dài 60km; cao tốc Tân Phú-Bảo Lộc dài 11km; cao tốc Bắc-Nam phía Tây đoạn Gia Nghĩa (Đắk Nông)-Chơn Thành dài 101km; cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Thủ Dầu Một-Chơn Thành dài 6,6km.

Máy bay Boeing di chuyển vào sân đỗ sân bay Long Thành, chiều 15/12/2025. (Ảnh: Công Phong/TTXVN)

Với mạng lưới đường cao tốc như trên, Đồng Nai là một trong những địa phương đứng đầu cả nước về số lượng dự án tuyến cao tốc đi qua (khoảng 10/86 dự án, chiếm tỷ lệ 11,6%), chiều dài các tuyến cao tốc khoảng 393,4km (chiếm tỷ lệ 7,6% so với tổng chiều dài mạng lưới cao tốc quốc gia 5.176km).

Ngoài đường bộ, hệ thống giao thông đường sắt được quy hoạch rộng khắp như: đường sắt Bắc-Nam đoạn qua tỉnh Đồng Nai dài 87km; đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam đoạn qua tỉnh Đồng Nai dài 80km; đường sắt Biên Hòa-Vũng Tàu đoạn qua Đồng Nai dài 87km; đường sắt nhẹ Thủ Thiêm-Sân bay Long Thành đoạn qua Đồng Nai dài 37km; đường sắt Thành phố Hồ Chí Minh-Lộc Ninh; đường sắt kết nối các tỉnh khu vực Tây Nguyên đoạn Chơn Thành-Đắk Nông; kéo dài tuyến Metro Bến Thành-Suối Tiên đến tỉnh Đồng Nai dài khoảng 38,5km và các tuyến đường sắt đô thị nội bộ của tỉnh Đồng Nai.

Hệ thống giao thông đường thủy được quy hoạch bài bản, có 15 tuyến đường thủy nội địa với tổng chiều dài 154km; 191 cảng và bến thủy nội địa; 29 bến cảng, trong đó có 21 cảng biển đang hoạt động.

Trên sông sông Đồng Nai có 2 cảng, sông Nhà Bè-Lòng Tàu có 12 cảng, sông Thị Vải 7 cảng. Cùng đó, hệ thống cảng cạn được quy hoạch 12 cảng cạn, trong đó có 2 cảng đang hoạt động là Tân Cảng-Long Bình và cảng cạn Tân Cảng-Nhơn Trạch.

Cầu Nhơn Trạch có chiều dài khoảng 2,6km, mặt cầu rộng từ 20,5-26 m, được thiết kế với 4 làn xe cơ giới và 2 làn hỗn hợp. (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)

Tiến sỹ Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng Đồng Nai cần một cơ cấu phát triển đủ sức cạnh tranh trong kỷ nguyên chuyển đổi với 3 trụ cột. Trong đó, công nghiệp công nghệ cao và chế biến sâu, kết hợp hạ tầng công nghiệp sẵn có ở phía Nam với tài nguyên nông lâm nghiệp dồi dào ở phía Bắc; phát triển dịch vụ logistics và hàng không, trong đó sân bay Long Thành giữ vai trò trung tâm phân phối quốc tế; phát triển nông nghiệp công nghệ cao và du lịch sinh thái, gắn với các vùng rừng đặc dụng, khu dự trữ sinh quyển và các tuyến hành lang sông nước.

Mục phát triển trong kỷ nguyên mới

Tổ tư vấn kinh tế-xã hội Đồng Nai cho rằng, với cơ sở hạ tầng giao thông, công nghiệp, logistics, thương mại chiến lược đã và đang được triển khai sẽ giúp địa phương kết nối ngày càng hiệu quả với các trục hành lang kinh tế trong khu vực Đông Nam Á và thế giới.

Với vị trí nằm trong Vùng Kinh tế trọng điểm phía Nam, đồng thời có đường biên giới trên bộ giáp Campuchia, nổi bật là Cửa khẩu quốc tế Hoa Lư, Đồng Nai có điều kiện thuận lợi để tăng cường kết nối giao thương, logistics và hợp tác kinh tế xuyên biên giới với quốc gia tiểu vùng Mekong mở rộng.

Theo các chuyên gia kinh tế, với các dự án hạ tầng trọng điểm như Cảng hàng không quốc tế Long Thành và cụm cảng biển Đồng Nai sẽ tạo động lực quan trọng giúp tỉnh từng bước hình thành trung tâm dịch vụ logistics quy mô lớn của Vùng Kinh tế trọng điểm phía Nam. Đây là nền tảng then chốt để Đồng Nai tham gia sâu hơn vào các mạng lưới logistics và chuỗi cung ứng khu vực, đồng thời mở rộng kết nối với hành lang kinh tế quốc tế như Hành lang Kinh tế Trung Quốc-Bán đảo Đông Dương; Hành lang kinh tế phía Nam (SEC); Hành lang kinh tế Đông-Tây (EWEC); Hành lang kinh tế Ấn Độ-Tiểu vùng Mekong…

Trục kinh tế hành lang sông Đồng Nai cùng Khu thương mại tự do, Khu đô thị sân bay kỳ vọng sẽ là cực tăng trưởng mới của Đồng Nai. (Ảnh: Sỹ Tuyên/TTXVN)

Sự kết hợp giữa hạ tầng giao thông quốc gia, cửa khẩu quốc tế và các đầu mối vận tải chiến lược cho phép Đồng Nai phát triển các hành lang vận tải đa phương thức nội tỉnh, liên vùng và xuyên biên giới; phát huy vai trò trung chuyển hàng hóa và logistics, đặc biệt là logistics hàng không và logistics gắn với thương mại quốc tế, góp phần nâng cao vị thế của tỉnh trong mạng lưới kinh tế khu vực và toàn cầu-các chuyên gia kinh tế của Tổ tư vấn kinh tế-xã hội Đồng Nai nhận định.

Để hiện thực hóa chiến lược phát triển trong giai đoạn mới, Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Nai về điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Đồng Nai thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 khẳng định tập trung 4 nhóm nội dung đột phá gồm: quy hoạch và phát triển các khu vực trong tỉnh hướng tới mục tiêu chiến lược về phát triển bền vững, môi trường sống tốt, thu hút đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, nhân lực trình độ cao đến sinh sống và làm việc tại Đồng Nai.

Về kết cấu hạ tầng, tỉnh khai thác hiệu quả Cảng hàng không quốc tế Long Thành gắn với mô hình đô thị sân bay; hoàn thành bộ khung kết nối nội tỉnh, vùng, liên vùng và quốc tế trên địa bàn; hoàn thiện kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, thông minh, thích ứng biến đổi khí hậu trong toàn tỉnh; thúc đẩy phát triển TOD; tập trung phát triển các khu đô thị-du lịch-dịch vụ kề cận sân bay Long Thành; thành lập các tổ hợp giáo dục và đào tạo đại học quy mô lớn tại đô thị Long Thành, đô thị Nhơn Trạch, đô thị Long Khánh, đô thị Đồng Xoài.

Hiện, tỉnh đang chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu theo hướng phát triển công nghiệp công nghệ cao; trong đó, chú trọng phát triển 3 nhóm sản phẩm mũi nhọn gồm: công nghiệp hàng không vũ trụ; công nghiệp bán dẫn, sản xuất chip và trí tuệ nhân tạo; thiết bị tự động hóa và thiết bị công nghệ thông tin./.

(TTXVN/Vietnam+)