Đồng Nai gỡ bài toán hạ tầng môi trường để phát triển đô thị xanh

Ngày 28/5, UBND TP Đồng Nai tổ chức Hội nghị Môi trường thành phố Đồng Nai năm 2026 nhằm đánh giá kết quả công tác quản lý, bảo vệ môi trường giai đoạn 2021-2025, đồng thời xác định phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm cho giai đoạn mới, hướng đến mục tiêu tăng cường phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân trong bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.

Toàn cảnh hội nghị về môi trường tại Đồng Nai.

Tại hội nghị, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, sau khi sáp nhập tỉnh Đồng Nai và Bình Phước, thành phố Đồng Nai trở thành địa phương có quy mô diện tích lớn, hệ thống công nghiệp - đô thị phát triển mạnh, đồng thời sở hữu nhiều hệ sinh thái tự nhiên quan trọng của vùng Đông Nam Bộ như rừng, hồ chứa, lưu vực sông cùng nguồn tài nguyên thiên nhiên đa dạng.

Để kiểm soát chất lượng môi trường, Đồng Nai đã từng bước xây dựng hệ thống quan trắc tương đối đồng bộ với 252 vị trí quan trắc nước mặt, 233 điểm quan trắc nước dưới đất, 218 điểm quan trắc không khí, 184 vị trí quan trắc đất; đồng thời đưa vào vận hành 10 trạm quan trắc nước mặt tự động, 5 trạm quan trắc không khí tự động cố định và 1 xe quan trắc không khí tự động di động.

Kết quả quan trắc môi trường giai đoạn 2021-2025 cho thấy chất lượng đất và nước dưới đất trên địa bàn chưa ghi nhận dấu hiệu ô nhiễm, vẫn nằm trong ngưỡng quy chuẩn cho phép. Chất lượng nước mặt cơ bản đáp ứng mục tiêu sử dụng nguồn nước, đặc biệt tại các khu vực cấp nước sinh hoạt đều đảm bảo yêu cầu khai thác. Chất lượng không khí nhìn chung đạt quy chuẩn môi trường.

Tại hội nghị, ông Đỗ Thành Phương, Phó giám đốc Sở Xây dựng trình bày tham luận với chủ đề "Phát triển hạ tầng kỹ thuật về bảo vệ môi trường Đồng Nai giai đoạn 2021-2025, thực trạng, thách thức và định hướng đầu tư đồng bộ đến năm 2030", qua đó phác họa rõ bức tranh hạ tầng môi trường của địa phương trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ.

Theo Sở Xây dựng, Đồng Nai hiện là một trong những trung tâm công nghiệp lớn của cả nước. Quá trình phát triển nhanh của các khu công nghiệp, đô thị, trung tâm thương mại, dịch vụ và du lịch đã tạo áp lực đáng kể lên hệ thống hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là lĩnh vực môi trường.

Trong lĩnh vực cấp nước, giai đoạn 2021-2025 ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Các đơn vị cấp nước liên tục đầu tư mới, mở rộng mạng lưới đến các khu vực chưa có nước sạch, góp phần nâng tỷ lệ người dân đô thị sử dụng nước sạch tại khu vực phía Nam Đồng Nai từ 86% năm 2021 lên 94% vào năm 2025; khu vực phía Bắc tăng từ 53% lên 77%.

Đến nay, thành phố có hơn 20 đơn vị cấp nước sinh hoạt và khu công nghiệp đang hoạt động. Hệ thống cấp nước hiện hữu với hơn 30 nhà máy cấp nước có tổng công suất trên 700.000m3/ngày đêm cơ bản đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và sản xuất.

Nhiều tham luận về môi trường đã được diễn ra trong hội nghị, giải bài toán môi trường, phát triển xanh bền vững cho Đồng Nai.

Sở Xây dựng cũng thẳng thắn nhìn nhận một số hạn chế còn tồn tại, nhất là tại các khu vực dân cư thưa, hẻm nhỏ hoặc các khu vực mới đô thị hóa khi mạng lưới cấp nước chưa được đầu tư đồng bộ, người dân vẫn còn thói quen sử dụng giếng khoan, giếng đào khiến tỷ lệ đấu nối nước sạch chưa cao.

Ở lĩnh vực thoát nước và xử lý nước thải, hệ thống hạ tầng thời gian qua đã từng bước được đầu tư thông qua các dự án giao thông, khu đô thị và khu công nghiệp, giúp cải thiện đáng kể khả năng tiêu thoát nước. Tuy nhiên, tốc độ đô thị hóa nhanh tại các khu vực Biên Hòa, Nhơn Trạch, Trảng Bom, Long Thành khiến nhu cầu đầu tư hệ thống thoát nước đồng bộ ngày càng trở nên cấp thiết. Một số nhà máy xử lý nước thải đô thị đã đi vào hoạt động như Nhà máy xử lý nước thải Đồng Xoài cũ với công suất khoảng 10.000m3/ngày đêm, Nhà máy xử lý nước thải Long Bình công suất khoảng 3.000m3/ngày đêm cùng nhiều dự án đang được chuẩn bị đầu tư tại các đô thị trọng điểm.

Đối với khu công nghiệp, hơn 40 nhà máy xử lý nước thải tập trung đang vận hành với tổng công suất hàng trăm nghìn m3/ngày đêm, góp phần kiểm soát ô nhiễm môi trường và thúc đẩy phát triển công nghiệp xanh. Dù vậy, theo đánh giá của ngành Xây dựng, hạ tầng thoát nước và xử lý nước thải vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển đô thị. Nhiều dự án còn triển khai cục bộ theo từng tuyến đường hoặc xử lý điểm ngập phát sinh, trong khi các dự án thu gom, xử lý nước thải quy mô lớn vẫn chủ yếu trong giai đoạn nghiên cứu, chuẩn bị đầu tư.

Đối với lĩnh vực nghĩa trang, Đồng Nai đang từng bước chuyển đổi từ mô hình nghĩa trang truyền thống, phân tán sang công viên nghĩa trang hiện đại gắn với hỏa táng nhằm tiết kiệm quỹ đất và giảm áp lực môi trường. Hiện toàn thành phố có 19 khu nghĩa trang tập trung, trong đó nhiều khu quy mô lớn như Công viên nghĩa trang Vĩnh Hằng (212ha), nghĩa trang Long Đức (79ha), nghĩa trang Long Khánh (70ha). Tuy nhiên, khoảng 526ha nghĩa trang nhỏ lẻ vẫn tồn tại phân tán tại nhiều địa phương, gây khó khăn cho công tác quản lý và quy hoạch.

Ở lĩnh vực công viên cây xanh, Đồng Nai đã chú trọng đầu tư phát triển không gian xanh đô thị, đặc biệt tại khu vực phía Nam với hơn 13 triệu m2 cây xanh công viên. Bình quân diện tích cây xanh đạt khoảng 7,65m2/người, một số đô thị đạt tỷ lệ cao như Long Khánh và Long Giao. Tuy nhiên, sự phân bố chưa đồng đều giữa các địa phương, nhiều khu vực vẫn thiếu hụt nghiêm trọng không gian xanh, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị bền vững.

Trong khi đó, hệ thống chiếu sáng đô thị giai đoạn 2021-2025 được đầu tư mạnh theo hướng hiện đại hóa, chuyển đổi sang đèn LED tiết kiệm năng lượng, từng bước kết nối điều hành thông minh. Song, tình trạng cáp điện nổi và hệ thống chiếu sáng chưa đồng bộ tại nhiều tuyến đường nhỏ, khu dân cư hiện hữu vẫn là bài toán cần giải quyết.

Đồng Nai hiện nay đầu tư mạnh cho hạ tầng.

Theo Sở Xây dựng, tốc độ đô thị hóa nhanh cùng sức lan tỏa từ Cảng hàng không quốc tế Long Thành, các trung tâm logistics, công nghệ cao và hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược đang tạo động lực tăng trưởng lớn cho Đồng Nai. Dù vậy đi kèm là áp lực ngày càng gia tăng lên hệ thống cấp nước, thoát nước, xử lý nước thải, quản lý chất thải, công viên cây xanh…

Một số điểm nghẽn lớn được chỉ ra gồm thiếu đồng bộ trong quy hoạch hạ tầng kỹ thuật; khó khăn kéo dài trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng; nguồn vốn đầu tư cho các công trình cấp thoát nước và xử lý nước thải còn hạn chế; cơ chế thu hút đầu tư chưa đủ hấp dẫn; tình trạng rác thải gây bít tắc hệ thống thoát nước vẫn phổ biến và khó khăn trong quản lý nghĩa trang tự phát ở khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc.

Định hướng đến năm 2030, Đồng Nai sẽ tập trung nâng cao chất lượng quy hoạch, bảo đảm đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, đẩy nhanh các dự án cấp thoát nước, xử lý nước thải trọng điểm. Đồng thời mở rộng mạng lưới cấp nước sạch đến các khu vực chưa được phục vụ; ưu tiên phát triển công viên cây xanh, bãi đỗ xe theo quy hoạch, hiện đại hóa hệ thống chiếu sáng công cộng theo hướng tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường.

Đồng thời, thành phố sẽ tăng cường thu gom, xử lý rác thải, đặc biệt là rác thải nhựa, xử lý nghiêm tình trạng xả thải gây bít tắc hệ thống tiêu thoát nước, từng bước di dời nghĩa trang nhỏ lẻ, khuyến khích sử dụng dịch vụ hỏa táng nhằm giảm áp lực môi trường và tiết kiệm quỹ đất đô thị.

Kết luận hội nghị, ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó chủ tịch UBND TP Đồng Nai cho biết, sau hội nghị, UBND thành phố sẽ chỉ đạo các sở, ban, ngành và địa phương tiếp tục rà soát, cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp đã đề ra; tăng cường phối hợp trong quản lý môi trường. Từ đó nâng cao hiệu quả thu gom, xử lý chất thải, phòng ngừa và kiểm soát ô nhiễm.

Đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu. Thành phố cũng sẽ huy động các nguồn lực xã hội đầu tư phát triển hạ tầng kỹ thuật môi trường theo hướng đồng bộ, hiện đại và bền vững. Tại hội nghị, các đơn vị đã tham gia ký kết Chương trình liên tịch phối hợp hành động bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu phục vụ phát triển bền vững kinh tế - xã hội TP Đồng Nai giai đoạn 2026-2030.