Đồng Nai hướng tới Thành phố trực thuộc Trung ương: Hội tụ thời cơ, tạo động lực bứt phá phát triển

Hội tụ thời cơ, định hình động lực phát triển mới

Tổng Bí thư Tô Lâm cùng đoàn công tác Trung ương kiểm tra thực tế tại dự án sân bay Long Thành vào ngày 13/11/2025. Ảnh: Văn Dũng

Sau khi được hình thành trên cơ sở sáp nhập địa giới hành chính, Đồng Nai sở hữu không gian phát triển rộng lớn, quy mô dân số thuộc nhóm dẫn đầu cả nước, cùng nền kinh tế đứng trong tốp đầu về quy mô. Những yếu tố này không chỉ mở rộng dư địa phát triển mà còn tạo nền tảng để địa phương vươn lên trở thành đô thị động lực của khu vực phía Nam.

Trong bức tranh phát triển đó, Cảng hàng không quốc tế Long Thành được xác định là “hạt nhân” chiến lược. Không đơn thuần là một dự án hạ tầng giao thông, công trình này còn đóng vai trò kích hoạt chuỗi phát triển liên ngành, từ công nghiệp, thương mại, dịch vụ đến logistics, đô thị và du lịch. Khi đi vào vận hành, sân bay Long Thành sẽ góp phần định hình một hệ sinh thái kinh tế mới, thúc đẩy Đồng Nai chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình tăng trưởng hiện đại.

Song song với đó, tỉnh đang đẩy nhanh hoàn thiện quy hoạch đô thị sân bay và các khu thương mại tự do gắn với Long Thành. Đây được xem là hướng đi chiến lược nhằm tận dụng tối đa lợi thế hạ tầng, đồng thời tạo ra các cực tăng trưởng mới, thu hút đầu tư trong và ngoài nước.

Sân bay Long Thành là “hạt nhân” quan trọng tạo động lực để Đồng Nai phát triển trong giai đoạn mới. Ảnh: Văn Dũng

Một lợi thế nổi bật khác của Đồng Nai là vị trí tiếp giáp trực tiếp với TP. Hồ Chí Minh – trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước. Mối liên kết này mở ra không gian phát triển liên vùng rộng lớn, tạo điều kiện thuận lợi cho dòng chảy hàng hóa, dịch vụ, nguồn vốn và công nghệ lan tỏa mạnh mẽ. Thực tế cho thấy, thời gian qua, Đồng Nai đã chủ động phối hợp với các bộ, ngành và TP. Hồ Chí Minh đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng kết nối, từng bước hình thành mạng lưới giao thông liên vùng đồng bộ, hiện đại.

Để cụ thể hóa mục tiêu phát triển, tỉnh xác định ba trụ cột trọng tâm cho giai đoạn tới. Trước hết là hoàn thiện quy hoạch và phát triển hạ tầng đồng bộ, lấy sân bay Long Thành làm điểm nhấn chiến lược. Thứ hai là bảo đảm an sinh xã hội, đặc biệt chú trọng phát triển nhà ở xã hội gắn với công nghiệp và đô thị, nhằm ổn định nguồn nhân lực. Thứ ba là cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới.

Có thể thấy, với sự kết hợp giữa hạ tầng chiến lược, vị trí địa lý và định hướng phát triển rõ ràng, Đồng Nai đang từng bước hình thành thế và lực mới, sẵn sàng bứt phá trong giai đoạn tới.

Hoàn thiện cơ sở chính trị – pháp lý, mở đường trở thành đô thị trực thuộc Trung ương

Khu trung tâm của Trung tâm hành chính - chính trị tỉnh Đồng Nai, Trung tâm hội nghị đa năng và các khu thương mại ven sông. Ảnh đồ họa

Trên nền tảng những điều kiện thuận lợi đó, Đồng Nai đang đẩy nhanh lộ trình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Một trong những bước đi quan trọng là tổ chức lấy ý kiến rộng rãi của người dân đối với đề án thành lập thành phố Đồng Nai và các đơn vị hành chính cấp phường. Việc lấy ý kiến được thực hiện công khai, minh bạch, bảo đảm phản ánh đúng nguyện vọng của nhân dân, đồng thời là cơ sở để hoàn thiện hồ sơ trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Đáng chú ý, chủ trương nâng cấp Đồng Nai đã nhận được sự quan tâm, chỉ đạo từ Trung ương. Theo định hướng, các cơ quan chức năng đang khẩn trương rà soát, hoàn thiện hồ sơ để trình Ban Chấp hành Trung ương và Quốc hội xem xét, ban hành nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai ngay trong năm 2026. Đây là dấu mốc quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị cao trong việc xây dựng một đô thị trung tâm mới của khu vực phía Nam.

Xét trên các tiêu chí theo quy định hiện hành, Đồng Nai cơ bản đáp ứng đầy đủ các điều kiện của một thành phố trực thuộc Trung ương. Tỉnh có quy mô kinh tế lớn, khả năng tự cân đối ngân sách, cơ cấu kinh tế hiện đại, vị trí chiến lược trong liên kết vùng và hệ thống hạ tầng động lực đang được hình thành rõ nét.

Bên cạnh đó, Đồng Nai còn giữ vai trò đặc biệt trong cấu trúc phát triển vùng. Nằm ở trung tâm Đông Nam Bộ, địa phương này là điểm giao thoa của nhiều hành lang kinh tế quan trọng, kết nối trực tiếp với TP. Hồ Chí Minh, đồng thời là cầu nối giữa Đông Nam Bộ với Tây Nguyên, duyên hải Nam Trung Bộ và đồng bằng sông Cửu Long. Vị trí này giúp Đồng Nai trở thành đầu mối lưu chuyển hàng hóa, dịch vụ và đầu tư của toàn vùng phía Nam.

Các dự án hạ tầng giao thông là khâu đột phá chiến lược để kinh tế Đồng Nai tăng trưởng 2 con số. Ảnh: Văn Dũng

Đặc biệt, khi sân bay Long Thành đi vào hoạt động, kết hợp với hệ thống cảng biển nước sâu, các tuyến cao tốc, vành đai và đường sắt liên vùng, Đồng Nai sẽ hình thành mạng lưới kết nối đa phương thức hiện đại. Đây là điều kiện quan trọng để địa phương vươn lên trở thành trung tâm logistics, trung chuyển hàng không quốc tế và cửa ngõ giao thương toàn cầu của khu vực phía Nam.

Dù còn một số tiêu chí kỹ thuật cần tiếp tục hoàn thiện trong quá trình phát triển đô thị loại I, song các tiêu chí cốt lõi về dân số, diện tích, kinh tế, vị trí và vai trò liên kết vùng đều đã được đáp ứng. Đáng chú ý, theo quy định pháp luật hiện hành, trong những trường hợp đặc biệt nhằm phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và liên kết vùng, việc thành lập đơn vị hành chính mới có thể được xem xét trên cơ sở các điều kiện thực tiễn, không nhất thiết phụ thuộc hoàn toàn vào các tiêu chuẩn kỹ thuật.

Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương sẽ tạo ra “cú hích” quan trọng, giúp Đồng Nai có thêm cơ sở pháp lý và nguồn lực để điều chỉnh quy hoạch, nâng cấp hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số và hạ tầng xã hội. Đồng thời, đây cũng là tiền đề để tổ chức lại hệ thống đơn vị hành chính đô thị theo hướng tinh gọn, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu quản trị hiện đại.

Có thể khẳng định, với những lợi thế vượt trội cùng quyết tâm chính trị cao, Đồng Nai đang đứng trước thời cơ lịch sử để chuyển mình trở thành một đô thị trực thuộc Trung ương. Khi mục tiêu này được hiện thực hóa, không chỉ địa phương mà cả vùng Đông Nam Bộ và nền kinh tế quốc gia sẽ có thêm một cực tăng trưởng mới, góp phần thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.

Văn Dũng