Đồng Nai quyết liệt chặn đầu cơ, tăng hiệu quả khai thác nguồn thu từ đất

Dư địa khai thác nguồn lực đất đai ở thành phố Đồng Nai rất lớn, nhất là khi sân bay Long Thành và hệ thống giao thông kết nối chiến lược vận hành đồng bộ, liên hoàn.

Quyết liệt “truy” vấn đề đấu giá đất

Đại biểu Đặng Hà Giang, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Thiện Hưng đặt vấn đề: Từ đầu năm 2026 đến nay, Hội đồng nhân dân thành phố đã ban hành 2 nghị quyết phê duyệt danh mục 10 dự án thu hồi đất để đấu giá quyền sử dụng đất năm 2026, với tổng diện tích khoảng hơn 2.400ha.

Đây là nhiệm vụ rất quan trọng nhằm tạo nguồn thu lớn để hoàn thành mục tiêu thu ngân sách 150.000 tỷ đồng. Nhưng thực tế đến nay, chưa dự án nào hoàn thành thu hồi đất, chính vì vậy chưa đấu giá được khu đất nào.

Đại biểu đề nghị phân tích làm rõ “điểm nghẽn” đang nằm ở khâu nào trong chuỗi quy trình thủ tục thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng, hay định giá đất, đồng thời thẳng thắn nhận diện nguyên nhân và đề xuất giải pháp khả thi để tháo gỡ, thúc đẩy đấu giá đất thời gian tới.

Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đồng Nai Nguyễn Cao Tài phát biểu thảo luận tại kỳ họp.

Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đồng Nai Nguyễn Cao Tài cho biết, để đạt mục tiêu thu ngân sách từ thu tiền sử dụng đất 55 nghìn tỷ đồng, trong đó có lĩnh vực đấu giá đất, Ủy ban nhân dân thành phố đã tập trung chỉ đạo quyết liệt vấn đề này trong thời gian qua.

Về tiến độ đấu giá 10 khu đất, có 4 khu đáp ứng đủ các điều kiện tổ chức đấu giá trong năm 2026, còn lại 6 khu sẽ được triển khai các thủ tục bồi thường, giải phóng mặt bằng, lập điều chỉnh quy hoạch... trong giai đoạn 2026-2027 và đưa ra đấu giá năm 2027.

Thời gian tới, Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố tập trung hoàn thành công tác bồi thường các khu đất trong tháng 9; hoàn chỉnh điều chỉnh bổ sung quy hoạch, tập trung triển khai quy trình đấu giá trong các tháng 9, 10, 11/2026.

Các đại biểu tham dự kỳ họp.

Chặn đầu cơ, thao túng giá đất

Liên quan việc khai thác nguồn lực từ đất đai chưa đem lại hiệu quả cao tương xứng với quy mô, tiềm năng, lợi thế vượt trội của thành phố Đồng Nai hiện nay, đại biểu Nguyễn Minh Bình, Bí thư Đảng ủy phường Biên Hòa nêu rõ, bất cập ở chỗ, tại một số khu công nghiệp, doanh nghiệp đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng được Nhà nước cho thuê đất trả tiền hằng năm, nhưng khi cho doanh nghiệp thứ cấp thuê lại lại thỏa thuận thu một lần cho toàn bộ thời gian thuê, gồm tiền thuê lại đất, phí sử dụng hạ tầng, phí quản lý và các khoản liên quan.

“Nếu không kịp thời kiểm tra, phân định đúng bản chất từng khoản thu sẽ dẫn đến thiếu công khai, minh bạch, khó kiểm soát doanh thu, nghĩa vụ tài chính, nghĩa vụ thuế; tiềm ẩn nguy cơ thất thu ngân sách và làm giảm hiệu quả khai thác nguồn lực đất đai”, đại biểu Nguyễn Minh Bình đặt vấn đề.

Từ đó, ông Bình kiến nghị phải xác định hình thức chủ đầu tư thuê đất của Nhà nước; hình thức cho doanh nghiệp thứ cấp thuê lại; cơ cấu, mức thu, thời điểm thu; việc xuất hóa đơn, hạch toán doanh thu, kê khai và nộp thuế.

Đại biểu Nguyễn Minh Bình cảnh báo nguy cơ thất thu ngân sách từ lĩnh vực cho thuê đất công nghiệp.

Kiên quyết phân định tiền thuê lại đất với phí sử dụng hạ tầng, phí quản lý, phí dịch vụ; không để lợi dụng tên gọi các khoản phí để thu tiền thuê lại đất một lần không đúng quy định. Mục tiêu cuối cùng là thu đúng, thu đủ, thu kịp thời, khai thác tối đa nhưng bền vững nguồn thu từ đất công nghiệp.

Đối với các khu công nghiệp mới, nghiên cứu áp dụng hình thức Nhà nước cho thuê đất trả tiền một lần đối với phần diện tích kinh doanh dự tính cho doanh nghiệp thứ cấp thuê lại và thu tiền một lần. Giải pháp này giúp thành phố thu ngân sách đầy đủ, kịp thời ngay từ khi giao đất, cho thuê đất; hạn chế rủi ro thất thu, chậm thu; khai thác hiệu quả giá trị tăng thêm từ đất công nghiệp và tạo nguồn lực đầu tư các công trình hạ tầng chiến lược phục vụ phát triển.

Đối với các khu công nghiệp đã có nhà đầu tư, phải thực hiện nghiêm khoản 3 Điều 202 Luật Đất đai năm 2024 quy định phần diện tích chủ đầu tư thuê đất trả tiền hằng năm thì cho thuê lại đất theo hình thức trả tiền hằng năm. Trường hợp muốn cho thuê lại và thu tiền một lần thì phải chuyển sang hình thức thuê đất trả tiền một lần đối với phần diện tích tương ứng, đồng thời hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính trước khi thực hiện. Đây là dư địa tăng thu ngân sách cần được tập trung khai thác.

Thường trực Hội đồng nhân dân thành phố Đồng Nai điều hành phần thảo luận sôi nổi tại kỳ họp.

Thành phố phải rà soát cụ thể diện tích đã cho thuê lại, thời gian thuê còn lại và số tiền doanh nghiệp hạ tầng đã thu để xác định số tiền thuê đất trả một lần phải nộp; không để doanh nghiệp thu trước toàn bộ giá trị khai thác đất trong nhiều năm nhưng ngân sách nhà nước chỉ thu tiền thuê đất từng năm.

Đại biểu Bình cho rằng, đây là những giải pháp cụ thể hóa Nghị quyết số 16-NQ/TW ngày 21/7/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065 vào đời sống, chuyển mạnh tiềm năng đất công nghiệp thành nguồn lực phát triển, tăng thu ngân sách và tạo nền tảng để công nghiệp Đồng Nai phát triển hiện đại, công nghệ cao, bền vững.

Đại biểu Nguyễn Thế Phong, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Đại Phước nhấn mạnh, đất đai vừa là không gian phát triển, vừa là nguồn lực đặc biệt để đầu tư hạ tầng, chỉnh trang, tái thiết và kiến tạo các khu vực đô thị mới.

Đại biểu Nguyễn Thế Phong đề xuất các giải pháp tăng cường công tác quản lý chặt chẽ nguồn lực đất đai.

Nếu được quy hoạch, quản lý và khai thác tốt, giá trị đất đai tăng thêm từ quá trình đô thị hóa, đầu tư hạ tầng phải trở thành nguồn lực quay trở lại phục vụ phát triển thành phố và nâng cao đời sống nhân dân. Ngược lại, nếu quản lý không chặt chẽ, đây cũng là lĩnh vực rất dễ phát sinh đầu cơ, trục lợi, thất thoát nguồn lực và tạo ra những hệ lụy lớn đối với quá trình phát triển.

Do đó, công tác quản lý, sử dụng đất đai hiện nay đang nổi lên một số vấn đề cần đặc biệt quan tâm. Đó là, tình trạng mua gom, đầu cơ, làm giá đất đón quy hoạch, dự án và hạ tầng. Phân lô, chuyển nhượng, chuyển mục đích, xây dựng và sử dụng đất không đúng quy định còn diễn biến phức tạp.

Đại biểu đề nghị làm rõ thực trạng, nguyên nhân, trách nhiệm và có giải pháp mạnh, quyết liệt để kiểm soát, ngăn chặn, chấm dứt tình trạng đầu cơ, làm giá, trục lợi đất đai, kiên quyết xử lý đến cùng các hành vi vi phạm. Đồng thời, siết chặt kỷ luật, kỷ cương công vụ, quyết liệt trong công tác cán bộ, kịp thời thay thế cán bộ thiếu trách nhiệm, yếu kém; xử lý nghiêm trường hợp tiếp tay, bao che, hợp thức hóa sai phạm hoặc lợi dụng chức vụ để trục lợi.