Đồng Nai: Xác minh thông tin để trao trả kỷ vật lịch sử về gia đình

Ông Vũ Đức Ninh (72 tuổi, quê Hưng Yên) cán bộ đi B kể lại hành trình vượt Trường Sơn vào Nam chiến đấu cho tuổi trẻ thành phố Đồng Nai. (Ảnh: Lê Xuân/TTXVN)

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những hồ sơ đi B vẫn là chứng tích quý giá về một thế hệ cán bộ, chiến sỹ đã cống hiến tuổi trẻ cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Thành phố Đồng Nai đang gìn giữ, bảo quản 191 hồ sơ và nỗ lực tìm kiếm, xác minh thông tin về cán bộ đi B cũng như thân nhân để hồ sơ, kỷ vật lịch sử được trở về đúng với gia đình.

Trong những năm tháng kháng chiến cứu nước, “đi B” là hành trình đặc biệt của hàng vạn cán bộ, chiến sỹ với cuộc chia tay vội vã với thầy cô, bạn bè, gia đình và lên đường với hành trang giản dị của người lính. Với người từng đi B, ký ức về những ngày tháng ấy dù đã lùi xa nhưng vẫn còn nguyên dấu ấn, từ ngày huấn luyện, hành quân cho đến các chặng đường vượt Trường Sơn đầy hiểm nguy.

Khi là chàng thanh niên 18 tuổi, ông Vũ Đức Ninh (72 tuổi, quê Hưng Yên) quyết định xếp bút nghiên lên đường nhập ngũ. Năm 1972, ông được huấn luyện trong binh chủng đặc công thuộc Sư đoàn 305.

Sau đó, ông nhận lệnh “đi B” vào chiến trường miền Nam, về căn cứ Chiến khu Đ rồi được bổ sung vào Trung đoàn Đặc công 113. Hành trình Nam tiến vô cùng gian nan, có chặng đi bằng tàu, ô tô, nhưng từ dãy Trường Sơn vào đến Chiến khu Đ, ông và đồng đội hành quân bộ giữa mưa bom, bão đạn.

Ông Vũ Đức Ninh kể lại, trong suốt quá trình hành quân, ông được các chiến sỹ thế hệ đi trước tận tình dìu dắt, rèn luyện bản lĩnh, bồi dưỡng nghiệp vụ, luồn sâu vào căn cứ địch. Những ngày đầu đối mặt kẻ thù trong các đêm trinh sát, ông không khỏi hồi hộp, căng thẳng bởi cự ly quá gần, tiếng lính địch trò chuyện trên vọng gác nghe rất rõ. Nhưng càng trải qua nhiều trận, nỗi sợ dần lùi lại, nhường chỗ cho sự gan góc, bình tĩnh và tinh thần xung kích của một người lính đặc công luôn sẵn sàng làm nhiệm vụ.

Hồ sơ cán bộ đi B đang được lưu giữ tại Trung tâm lưu trữ lịch sử thành phố Đồng Nai. (Ảnh: Lê Xuân/TTXVN)

Trận đánh đêm 20/10/1974 tại chốt vườn bưởi Tân Uyên, ông Ninh và đồng đội đã lập chiến công, thể hiện nghệ thuật đánh đặc công "xuất quỷ nhập thần", dùng ít thắng nhiều, dùng tinh nhuệ để trị quân số đông. Trận đánh này đội hình của ông Ninh chỉ có 11 người nhưng tiêu diệt gọn 1 lô cốt với khoảng 100 tên địch.

Ông chia sẻ, từ trận đánh này ông cùng đồng đội được lãnh đạo cấp trên khen thưởng. Trước mỗi trận đánh, ông và đồng đội luôn tổ chức lễ truy điệu cho chính mình và đồng đội. Nhiều đồng chí hy sinh anh dũng nhưng cũng có đồng chí được truy điệu 3 - 4 lần vẫn may mắn trở về.

Ông Phùng Đắc Lang (76 tuổi, quê Đồng Nai) cũng là một cán bộ, chiến sỹ từng tham gia đi B trở về và được Sở Nội Vụ Đồng Nai trao trả hồ sơ đi B năm 2014. Chậm rãi lật giở từng trang hồ sơ, ông như được trở lại tuổi 19 đôi mươi đầy nhiệt huyết.

Những dòng chữ đã mờ nhòe vẫn lưu dấu từng chặng đường hoạt động cách mạng của ông với nhiều lần bị thương, những trận đánh lớn, thời gian ra Bắc điều trị, học văn hóa và thời khắc nhận lệnh trở về quê hương Đồng Nai vào tháng 3/1974, tiếp tục góp sức cho đến ngày miền Nam giải phóng.

Khi được trao trả hồ sơ, ông rất vui và xúc động. Những hồ sơ, giấy tờ tưởng như đã bị lãng quên giúp ông nhớ lại một thời tuổi trẻ cống hiến giải phóng cho quê hương đất nước...

Trung tâm Lưu trữ lịch sử thành phố Đồng Nai đã tiếp nhận 256 hồ sơ cán bộ đi B do Trung tâm Lưu trữ quốc gia III bàn giao. Các hồ sơ gồm lý lịch cá nhân, giấy tờ ghi lại quá trình công tác, chiến đấu cùng một số thư tay, nhật ký và tư liệu cá nhân.

Tuy nhiên, phần lớn hồ sơ chưa xác định được chủ nhân hoặc thân nhân để trao trả. Với trách nhiệm gìn giữ lịch sử và tri ân những người đã cống hiến cho đất nước, ngay sau khi tiếp nhận, Trung tâm xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ tra cứu; đăng tải rộng rãi thông tin trên các trang điện tử cùng nhiều phương tiện truyền thông. Đến nay, 65 hồ sơ, kỷ vật đã được trao tận tay cán bộ đi B hoặc thân nhân.

Ông Võ Minh Thiện, phụ trách Phòng Nghiệp vụ, Trung tâm Lưu trữ thành phố Đồng Nai thông tin, sau khi tiếp nhận khối hồ sơ cán bộ đi B từ Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, đơn vị đã thực hiện các biện pháp bảo quản nhằm bảo đảm an toàn lâu dài cho tài liệu.

Do phần lớn hồ sơ là bản giấy, để hạn chế hư hỏng, Trung tâm đã hoàn thành số hóa 100% hồ sơ để phục vụ công tác lưu trữ, thuận tiện trong tra cứu, tìm kiếm thông tin và trao trả cho thân nhân cán bộ đi B khi xác định được danh tính.

Ông Trần Võ Chí Cường, Phó Giám đốc Trung tâm Lưu trữ thành phố Đồng Nai cho biết, từ năm 2013, sau khi tiếp nhận hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B, Trung tâm đã tích cực liên hệ với cán bộ và thân nhân để trao trả. Tuy nhiên, việc này gặp không ít khó khăn do thông tin về địa chỉ thường trú, nơi ở của cán bộ và thân nhân được ghi trong hồ sơ đã thay đổi theo thời gian.

Trung tâm nhiều lần cử viên chức trực tiếp đến các địa chỉ được ghi trong hồ sơ nhưng không tìm được người cần liên hệ. Thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục rà soát, xác minh các địa chỉ được ghi trong hồ sơ, phối hợp với các cơ quan, đơn vị và thông qua phương tiện thông tin đại chúng để tìm kiếm thân nhân, trao trả hồ sơ cán bộ đi B còn lại./.