Đồng Tháp gỡ nút thắt phòng vệ thương mại khi xuất khẩu vào RCEP

Ông Chu Thắng Trung, Phó Cục trưởng Cục phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Hồng Nhung - TTXVN

Theo ông Chu Thắng Trung, Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương), Hiệp định RCEP (Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực ASEAN với Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand) mở ra cơ hội rất lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam thúc đẩy xuất khẩu các sản phẩm thế mạnh như sản phẩm nông nghiệp, thủy sản, trái cây đối với khu vực Đồng bằng sông Cửu Long nói chung và Đồng Tháp nói riêng. Đây là cơ hội rất quan trọng cho các đơn vị tham gia xuất khẩu nông sản.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi thế thì các doanh nghiệp cũng đối diện với nhiều rủi ro như áp lực cạnh tranh mạnh mẽ, các tiêu chuẩn áp dụng trên sản phẩm xuất khẩu, mà điển hình nhất như ngành hàng cá tra và tôm của Việt Nam đã đối diện phòng vệ thương mại khi xuất khẩu vào thị trường Mỹ suốt 20 năm qua.

Khi xử lý tốt các biện pháp vượt phòng vệ thương mại thì doanh nghiệp củng cố thị phần tại các quốc gia đối tác vững chắc hơn và phát huy hiệu quả những thuận lợi do Hiệp định RCEP mang lại. Từ đó các doanh nghiệp có thể mở rộng hoạt động sản xuất và xuất khẩu hơn nữa.

Chính vì vậy, để hoạt động sản xuất và xuất khẩu thuận lợi, doanh nghiệp cần trang bị tốt các biện pháp ứng phó và xử lý tốt các cuộc điều tra phòng vệ thương mại nước ngoài áp dụng lên hàng hoá của Việt Nam nói chung, của doanh nghiệp Đồng Tháp nói riêng.

Ông Lê Phú Cường - Đại diện Thương vụ Việt Nam tại Philippines chia sẻ, từ cuối năm 2025, lệnh tạm ngừng nhập khẩu gạo khiến thị trường gạo của Philippines luôn biến động. Nhiều ý kiến cho rằng đây là cách Chính phủ Philippines bảo vệ nông dân trong nước. Nhưng thực chất là để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp của Philippines bán gạo ra với giá cao vì thời điểm này giá gạo thế giới đang ở mức rất cao.

Bà Nguyễn Hồng Nga, Cục phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương chia sẻ cách vượt qua phòng vệ thương mại khi xuất khẩu. Ảnh: Hồng Nhung - TTXVN

Nhưng diễn biến sau đó là hiện tượng La Nina, biến động về năng lượng thế giới làm cho sản xuất gạo trong nước của Philippines khủng hoảng. Philippines là đối tác ngành gạo lớn của Việt Nam, chiếm 50% tổng lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam, có khi lên tới 85%, đã khiến thị trường này cho rằng Philippines là quốc gia có năng lực tác động mạnh đến ngành gạo Việt Nam nên đã có động thái lập chính sách phòng vệ thương mại đối với gạo Việt Nam. Tuy nhiên, giá gạo Việt Nam được quyết định bởi tình hình thị trường và chính sách thế giới đều tăng cao trong năm nay.

Trước tình hình giá gạo không giảm, Philippines đã đưa nhiều chính sách để tạo ra cơ chế phòng bảo vệ kiểm soát lạm phát, thay vì phòng vệ đối với gạo Việt Nam. Như vậy, phòng vệ thương mại về gạo của Philippines đánh vào tâm lý phụ thuộc thị trường của ngành gạo Việt Nam.

Các doanh nghiệp ứng xử bình tĩnh và giữ vững lập trường về giá trước động thái phòng vệ thương mại, đa dạng hoá và linh hoạt thị trường chính là cách vượt phòng vệ thương mại trong ngành hàng gạo tại thị trường Philippines. Tương tự, các ngành hàng nông sản khác cũng vậy.

Tại hội thảo, ông Trương Đình Hồng - Đại diện Công ty CP Thương mại Thuỷ sản Á Châu (Đồng Tháp) chia sẻ, hiện đơn vị đang nằm trong các chính sách phòng vệ thương mại về xuất khẩu cá tra và doanh nghiệp này muốn có một hướng đi để vượt phòng vệ thương mại mà không ảnh hưởng hay tác động đến toàn ngành.

Đại diện Công ty Thuỷ sản Á Châu (Đồng Tháp) tìm hiểu thủ tục xuất khẩu cá tra khi tham gia Hiệp định RCEP. Ảnh: Hồng Nhung - TTXVN

Ông Chu Thắng Trung nhấn mạnh, phòng vệ thương mại là hình thức tuyển chọn doanh nghiệp để điều tra các gian lận thương mại trong một mặt hàng nhập khẩu, sau đó thị trường nhập khẩu sẽ đưa ra các chính sách ứng phó với toàn bộ doanh nghiệp xuất khẩu ngành hàng. Sau khi có kết quả điều tra, thị trường nhập khẩu sẽ áp phí gian lận thương mại lên tất cả các doanh nghiệp còn lại, nếu doanh nghiệp vi phạm các quy định của thị trường nhập khẩu.

Chính vì vậy, khi có doanh nghiệp được lựa chọn điều tra gian lận thương mại, thì cộng đồng doanh nghiệp trong ngành hàng phải hỗ trợ doanh nghiệp bị điều tra bổ sung các chứng từ chứng minh sản phẩm được sản xuất đúng với quy định về sử dụng lao động, không có trợ giá từ chính phủ, đảm bảo đời sống của người lao động và chứng từ truy xuất nguồn gốc nguyên liệu phục vụ cho ngành hàng đó.