Đồng Tháp sản xuất khóm thông minh, chinh phục mọi thị trường

Khoảng từ những năm 90 của thế kỷ trước, nông dân huyện Tân Phước (tỉnh Tiền Giang cũ) cũng đã từng thử sức với nhiều loại cây ăn trái, nhưng phần lớn đều không trụ nổi trên vùng đất phèn nặng của Đồng Tháp Mười. Tuy nhiên chỉ có cây khóm là thích nghi được với thổ nhưỡng nơi đây, khóm bén rễ, sinh trưởng ổn định và cho trái.

Ban đầu, khóm chỉ được trồng rải rác ở xã như: (Hưng Thạnh, Thạnh Mỹ, Mỹ Phước, huyện Tân Phước, tỉnh Tiền Giang cũ) mang lại hiệu quả kinh tế ngày càng rõ nét. Từ một lựa chọn mang tính thử nghiệm, giờ đây cây khóm không chỉ thuận thổ nhưỡng, mà còn thuận lòng dân, chiếm ưu thế và trở thành cây trồng chủ lực, gắn bó với sinh kế của hàng ngàn nông dân trên vùng đất phèn Tân Phước này.

Anh Lương Văn Hiền, xã Tân Phước 3, tỉnh Đồng Tháp cho biết, quê ở Cai Lậy nhưng anh lên vùng đất phèn Tân Phước để lập nghiệp, cũng đã từng trải qua đủ những tháng ngày bấp bênh. Sau nhiều lần thử nghiệm, anh bén duyên với cây khóm này. Loại cây chịu phèn tốt, dễ trồng, dễ sống và cho thu nhập ổn định. Từ giống khóm quen bản địa, cùng với sự đồng hành của hợp tác xã, anh Hiền được tham gia các chuyến học tập kinh nghiệm, tiếp cận giống dứa MD2 theo hướng sản xuất bài bản, có liên kết và được bao tiêu đầu ra.

Sản xuất thông minh bằng cách áp dụng kỹ thuật canh tác hiệu quả.

Anh Lương Văn Hiền cho biết, HTX cung cấp giống về trồng cũng dễ. Giá bao tiêu là 9000 đồng/kg là mình có lời rồi. Giàu thì không giàu, nhưng đủ ăn đủ sống. Vụ vừa rồi, 1 mẫu tôi thu được 90 triệu, vụ sau thu được tầm 58 triệu, rồi tới vụ này… chưa thu. Nói chúng là sống lai rai được”.

HTX Nông nghiệp Quyết Thắng, là một trong những đơn vị đi đầu tại vùng Tân Phước về việc phát triển giống khóm MD2, cây trồng có nhiều ưu điểm vượt trội như trái lớn, ít xơ hơn giống truyền thống, năng suất cao và thời gian bảo quản dài, phù hợp cả xuất khẩu. HTX đã nhân rộng diện tích khóm MD2 lên với vùng trồng xuất khẩu khoảng 100ha.

Trong chuỗi giá trị cây khóm, HTX không chỉ là nơi tập hợp nông dân, mà còn là “đầu mối” kết nối thị trường và kiểm soát chất lượng. Từ đơn hàng xuất khẩu sang Nhật Bản, Trung Đông,… hợp tác xã làm việc trực tiếp với đối tác, thống nhất kích cỡ, sản lượng và tiêu chuẩn chất lượng.

Anh Nguyễn Chí Thiện, Phó Giám đốc HTX Nông nghiệp Quyết Thắng, tỉnh Đồng Tháp cho biết, khi vùng trồng đủ điều kiện, HTX tổ chức lấy mẫu kiểm nghiệm theo bảng chuẩn của từng thị trường; đạt yêu cầu mới tiến hành ký hợp đồng, thu hoạch, sơ chế và xuất container. Trong chuỗi này, vai trò của HTX là theo sát từng khâu từ khi làm đất.

Cây khóm Tân Phước không chỉ sản xuất gói gọn ở đất và người dân Tân Phước, mà đã vươn ra các xã khác trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp; tại đây có HTX Nông nghiệp Công nghệ cao Kim Phát, HTX này đóng vai trò rất quan trọng ở khâu giống, một mắt xích quyết định đến chất lượng vùng nguyên liệu khóm trong toàn chuỗi giá trị. HTX Kim Phát tập trung nghiên cứu, sản xuất và cung ứng cây giống bằng công nghệ cấy mô, đặc biệt là giống dứa MD2 sạch bệnh, sinh trưởng mạnh và cho trái đồng đều, đáp ứng cả yêu cầu nội địa và các thị trường xuất khẩu.

Giống khóm cấy mô không chỉ giúp sản lượng được nâng lên, mà còn thúc đẩy nông dân thay đổi nhận thức trong canh tác, từ sản xuất nhỏ lẻ, đơn thuần sang sản xuất theo tiêu chuẩn kỹ thuật cao, tạo nền tảng cho chuỗi liên kết bền vững giữa nông dân - HTX và thị trường xuất khẩu.

Liên kết với doanh nghiệp để bao tiêu sản phẩm, chuyển đổi giống khóm chất lượng cao, rải vụ để tránh rớt giá và chế biến sâu...

Chị Bùi Thị Kinh Thanh, Giám đốc HTX Nông nghiệp công nghệ cao Kim Phát, tỉnh Đồng Tháp chia sẻ: “Qua nhiều mùa vụ gửi sản phẩm cho bà con để đánh giá, giữa cây khóm cấy mô và cây chòi mẹ thì cây cấy mô sinh trưởng mạnh, sạch bệnh, đồng đều, trái bự hơn, chồi bự hơn. Bà con tin tưởng, ủng hộ cây cấy mô, tạo vườn đầu dòng sạch bệnh Từ đó bà con nông dân sẽ tách chồi cây cấy mô trồng thêm một vài vụ”.

Để nâng cao chuỗi giá trị của cây khóm, nông dân nơi đây đã liên kết với doanh nghiệp để bao tiêu sản phẩm, chuyển đổi giống khóm chất lượng cao, rải vụ để tránh rớt giá và chế biến sâu, không chỉ mang lại kinh tế cao, mà còn đưa vùng đất phèn trở thành vương quốc khóm xuất khẩu. Nhờ đó, có rất nhiều sản phẩm kẹo khóm ra đời.

Từ những cơ sở truyền thống, ở Tân Phước hôm nay, nhiều cơ sở chế biến đã thay đổi cách làm, mạnh dạn đầu tư bao bì, xây dựng thương hiệu, đưa sản phẩm lên các nền tảng số như TikTok, Shopee, tiếp cận nhóm khách hàng trẻ và thị trường quà tặng. Từ trái khóm quen thuộc, giá trị được kéo dài thêm qua chế biến, góp phần giảm áp lực tiêu thụ, ổn định đầu ra cho nông dân.

Anh Lê Hữu Nghĩa, Cơ sở sản xuất kẹo khóm Tân Phước, xã Tân Phước 3, Tỉnh Đồng Tháp chia sẻ: “Có rất nhiều cơ sở sản xuất kẹo khóm. Mối lớn bên tôi là bên siêu thị COOP mart. mỗi tháng tiêu thụ vài tấn. Năm 2026, cơ sở ra thêm một vài sản phẩm mới như: bánh khóm, kẹo me”.

Từ vùng đất phèn từng bị xem là bất lợi, nông dân vùng trồng khóm Tân Phước đã chọn tái cơ cấu nông nghiệp bằng chính lợi thế tự nhiên trong một chuỗi thiên thời-địa lợi-nhân hòa: Nông dân yên tâm sản xuất, hợp tác xã đồng hành từ giống đến thị trường, doanh nghiệp mở rộng chế biến và chính quyền hỗ trợ bằng chính sách. Đó là nông nghiệp thuận thiên, thuận chính sách, thuận thị trường. Cây khóm từ cây thoát nghèo, thành cây làm giàu và thành đặc sản mang lại giá trị cao.

Phan Văn Ánh/VOV-ĐBSCL