Dòng tiền không biến mất mà đang 'khắt khe' hơn trên thị trường đầu tư

Theo số liệu từ FiinGroup, nửa đầu năm nay, gần 20,2 nghìn tỷ đồng đã được rút khỏi các quỹ đầu tư trong sáu tháng đầu năm, tăng 47,1% so với cùng kỳ năm trước. Quy mô rút ròng này tương đương hơn một nửa giá trị rút ròng của cả năm 2025.

Đáng chú ý, xu hướng này diễn ra bất chấp việc nhóm quỹ trái phiếu, vốn được đánh giá có tính an toàn cao, vẫn duy trì được mức sinh lời tương đương hoặc nhỉnh hơn lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 12 tháng tại nhóm ngân hàng quốc doanh.

Bối cảnh thị trường làm dấy lên câu hỏi rằng liệu mức sinh lời ấy có thực sự hấp dẫn khi đặt lên bàn cân với những lựa chọn đầu tư khác và liệu các nhà quản lý quỹ có đang tạo ra giá trị đủ khác biệt để thuyết phục dòng tiền ở lại.

Dòng tiền trở nên khó tính hơn

Áp lực rút ròng trong nửa đầu năm 2026 diễn ra trên diện rộng. Nhóm quỹ cổ phiếu bị rút ròng gần 13,3 nghìn tỷ đồng trong khi nhóm quỹ trái phiếu đảo chiều sang rút ròng khoảng 7,3 nghìn tỷ đồng từ mức vào ròng nhẹ cùng kỳ năm trước.

Quy mô tài sản ròng của các quỹ đầu tư chứng khoán tại Việt Nam theo đó giảm xuống còn khoảng 263,7 nghìn tỷ đồng vào cuối tháng 6/2026, thấp hơn khoảng 19,8 nghìn tỷ đồng so với cuối năm ngoái. Nếu so với mức đỉnh thiết lập vào cuối tháng 8/2025, giá trị tài sản ròng của các quỹ đã giảm khoảng 12,4%, tương đương hơn 37 nghìn tỷ đồng.

Sự dịch chuyển của dòng tiền cho thấy hiệu suất đầu tư đang không còn là yếu tố duy nhất quyết định sức hấp dẫn của các quỹ.

Giá trị NAV quỹ Cổ phiếu giảm tháng thứ 2 liên tiếp. Ảnh: FiinGroup

Ở nhóm quỹ trái phiếu, hiệu suất bình quân trong sáu tháng đầu năm đạt 3,1%, cải thiện nhẹ so với cùng kỳ năm trước và cao hơn mức lãi suất tiết kiệm bình quân kỳ hạn 12 tháng tại bốn ngân hàng quốc doanh. Có tới 15/27 quỹ trái phiếu ghi nhận mức sinh lời cao hơn lãi suất tiết kiệm bình quân.

Tuy nhiên, điều đó vẫn chưa đủ để giữ chân dòng tiền. Có tới 20/28 quỹ trái phiếu ghi nhận tình trạng rút ròng trong nửa đầu năm. Riêng quỹ trái phiếu có quy mô lớn nhất thị trường là TCBF bị rút ròng hơn 4,8 nghìn tỷ đồng, chiếm gần 65% tổng giá trị rút ròng của toàn bộ nhóm quỹ trái phiếu.

FiinGroup cho rằng mức hiệu suất này chưa tạo được lợi thế cạnh tranh rõ rệt so với kênh tiền gửi. Trong khi đó, lãi suất tiền gửi tại nhiều ngân hàng tư nhân ở mức cao hơn đáng kể so với nhóm ngân hàng quốc doanh còn nhà đầu tư phải cân nhắc thêm các yếu tố như phí quản lý và rủi ro biến động giá trị tài sản của quỹ.

Diễn biến tương tự cũng xuất hiện ở nhóm quỹ cổ phiếu. Hiệu suất bình quân của nhóm này giảm 2,7% trong nửa đầu năm 2026, đảo chiều so với mức tăng 0,8% cùng kỳ năm trước và thấp hơn đáng kể so với mức sinh lời bình quân ba năm và năm năm. Có tới 56/88 quỹ cổ phiếu ghi nhận hiệu suất âm trong sáu tháng đầu năm, tương đương khoảng 64% số lượng quỹ được khảo sát.

Những con số trên cho thấy dòng tiền chưa rời bỏ thị trường vốn mà đang trở nên "khó tính" hơn trong việc lựa chọn những nhà quản lý tài sản có thể tạo ra hiệu quả đầu tư bền vững.

Thị trường đang tự sàng lọc

Sự phân hóa về hiệu suất đầu tư đang tạo ra một quá trình sàng lọc ngày càng rõ nét trong ngành quản lý quỹ.

Trong bối cảnh khoảng 70% số cổ phiếu trên thị trường giảm giá trong nửa đầu năm nay và có tới 314/402 cổ phiếu diễn biến kém hơn VN-Index, việc tạo ra lợi nhuận trở nên khó khăn hơn đáng kể đối với các nhà quản lý quỹ. Điều này lý giải vì sao phần lớn các quỹ cổ phiếu đều ghi nhận hiệu suất suy giảm trong giai đoạn vừa qua.

Tuy nhiên, diễn biến của dòng tiền cũng cho thấy thị trường không sàng lọc theo quy mô của quỹ mà theo khả năng tạo ra giá trị đầu tư.

FiinGroup cho biết nhóm quỹ mở cổ phiếu vẫn duy trì trạng thái vào ròng nhẹ khoảng 595 tỷ đồng trong sáu tháng đầu năm, chủ yếu nhờ dòng tiền chảy vào các quỹ như EVESG, DCDS hay VNEFUND. Trong khi đó, áp lực rút ròng lại tập trung ở nhóm quỹ đóng với khoảng 9,4 nghìn tỷ đồng và nhóm ETF với khoảng 4,4 nghìn tỷ đồng.

Có 21/37 quỹ mở Cổ phiếu giảm tỷ trọng tiền. Ảnh: FiinGroup

Một số quỹ vẫn duy trì được hiệu suất tích cực trong nửa đầu năm như EVESG, Fubon FTSE Vietnam ETF hay Xtrackers Vietnam ETF nhờ danh mục tập trung vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn có diễn biến tích cực kể từ đầu năm như VIC, VHM hay STB.

Ở nhóm quỹ cân bằng, sự phân hóa cũng diễn ra khá rõ nét. Trong khi hiệu suất bình quân của cả nhóm chỉ đạt 0,3%, quỹ Cân bằng Linh hoạt Techcom lại ghi nhận mức sinh lời lên tới 6,3% nhờ chiến lược phân bổ danh mục vào những cổ phiếu tăng giá tích cực như ACB, MSB, POW và VIC.

Điều này cho thấy áp lực rút ròng không phản ánh một bức tranh suy giảm đồng nhất của toàn ngành quản lý quỹ.

Trái lại, thị trường đang có xu hướng phân biệt rõ hơn giữa những quỹ tạo ra được giá trị đầu tư với những quỹ chưa đáp ứng được kỳ vọng của nhà đầu tư.

Việc rút ròng vì thế không đơn thuần là câu chuyện của dòng tiền đi ra khỏi các quỹ mà còn là quá trình tái phân bổ nguồn vốn sang những chiến lược đầu tư được đánh giá hiệu quả hơn.

Bài toán dài hạn của ngành quản lý quỹ

Nếu trước đây, sự tăng trưởng của ngành quản lý quỹ phần nào được thúc đẩy bởi những giai đoạn thuận lợi của thị trường thì diễn biến của nửa đầu năm 2026 cho thấy thị trường đang bước sang một giai đoạn khác.

Áp lực rút ròng đã kéo dài sang quý thứ sáu liên tiếp dù quy mô rút vốn có dấu hiệu hạ nhiệt trong quý II và tháng 6. Điều đó cho thấy việc dòng tiền giảm tốc rời khỏi các quỹ chưa đồng nghĩa với sự đảo chiều của xu hướng.

FiinGroup nhận định các động lực khiến dòng vốn rút khỏi thị trường vẫn hiện hữu. Dòng vốn toàn cầu tiếp tục có xu hướng rút khỏi các thị trường cận biên và mới nổi quy mô nhỏ.

Trong khi đó, chương trình mua lại cổ phiếu của một số quỹ đóng và kỳ đánh giá nâng hạng của FTSE Russell vào tháng 9/2026 có thể khiến dòng vốn ở nhóm quỹ đóng và ETF tiếp tục biến động trong quý III.

Xa hơn những biến động ngắn hạn của dòng tiền, diễn biến của nửa đầu năm 2026 cho thấy ngành quản lý quỹ đang đứng trước những yêu cầu ngày càng cao hơn về hiệu quả quản lý tài sản.

Hiệu suất đầu tư, chiến lược phân bổ danh mục và khả năng đáp ứng khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư tiếp tục là những yếu tố có ảnh hưởng lớn đến sự dịch chuyển của dòng vốn giữa các quỹ.

Quá trình “sàng lọc” của thị trường vì thế không nhất thiết diễn ra bằng những biến động lớn mà được phản ánh qua sự phân hóa về hiệu suất đầu tư cũng như xu hướng vào ròng, rút ròng của từng nhóm quỹ.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng phân hóa, quy mô tài sản quản lý có thể không còn là yếu tố duy nhất quyết định sức hấp dẫn của một quỹ đầu tư.

Diễn biến dòng tiền trong nửa đầu năm cho thấy nhà đầu tư đang có sự lựa chọn rõ nét hơn giữa các chiến lược đầu tư khác nhau, qua đó đặt ra yêu cầu ngày càng cao hơn đối với năng lực quản lý tài sản của các công ty quản lý quỹ.