Dòng tiền ngoại trước kỳ cơ cấu danh mục
Áp lực bán ròng của khối ngoại đã hạ nhiệt đáng kể trong tháng 8, nhưng chưa đủ để đảo ngược xu hướng rút vốn kéo dài. Trước nhịp giải ngân đầu tiên sau nâng hạng, kỳ vọng không chỉ đặt vào hơn 2 tỷ USD vốn thụ động, mà còn ở khả năng thu hút dòng vốn chủ động dài hạn.
Vốn ngoại trên sàn chưa đảo chiều
Chỉ còn chưa đầy một tháng trước thời điểm những dòng vốn từ các quỹ thụ động tham chiếu theo các chỉ số của FTSE sẽ hoàn tất giải ngân đợt đầu tiên vào thị trường chứng khoán Việt Nam. Những chuyển động đầu tiên của dòng vốn ngoại đã xuất hiện sau thông tin danh sách dự kiến vừa được FTSE Russell công bố. Danh sách này gồm 27 cổ phiếu Việt Nam được bổ sung vào bộ chỉ số FTSE Global Equity Index Series, chính thức có hiệu lực từ ngày 21/09/2026.
Theo thống kê của Chứng khoán MB (MBS), từ đầu tháng 8, khối ngoại bán ròng khoảng 2.467 tỷ đồng. Con số này thấp hơn đáng kể so với mức bình quân khoảng 15.600 tỷ đồng trong 3 tháng gần đây. Trước đó, nhà đầu tư nước ngoài đã trải qua 7 tháng liên tiếp bán ròng.
Nguồn: VietstockFinance. Đồ họa: Phương Anh
Một tín hiệu khác cũng xuất hiện ở kênh ETF. Trong tuần gần nhất, dòng vốn qua các ETF chuyển sang trạng thái vào ròng khoảng 3,4 triệu USD. Xét trong một tháng, đã một số quỹ ghi nhận trạng thái hút vốn ròng, như DCVFMVN30 (4,25 triệu USD), VFMVN Diamond (5,74 triệu USD), SSIAM VNX50 (khoảng 2 triệu USD) và SSIAM VNFIN LEAD (khoảng 1,72 triệu USD).
Theo MBS, việc áp lực bán ròng suy giảm là tín hiệu tích cực và sự kiện FTSE có thể trở thành “thỏi nam châm” thu hút dòng vốn từ các quỹ chỉ số quay trở lại mạnh hơn.
Dù vậy, khi nhìn lại trong khoảng thời gian dài hơn, dòng vốn ngoại trên thị trường chứng khoán vẫn chưa thực sự đảo chiều. Từ tháng 9/2025, FTSE Russell đã thông báo quyết định nâng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Đến tháng 3/2026, tổ chức này tiếp tục xác nhận lộ trình nâng hạng. Gần nhất, danh sách dự kiến gồm 27 cổ phiếu Việt Nam được bổ sung vào FTSE Global Equity Index Series đã được công bố.
Hai sắc thái của dòng vốn ngoại
Trong khi vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII) trên thị trường chứng khoán liên tục rút ròng, Việt Nam vẫn thu hút mạnh vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Luỹ kế 7 tháng đầu năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký đạt khoảng 38,06 tỷ USD, tăng 58%; vốn thực hiện đạt 15,2 tỷ USD, tăng 11,8%. Hai chiều vận động trái ngược cho thấy sức hấp dẫn của nền kinh tế với dòng vốn đầu tư sản xuất dài hạn chưa đồng nghĩa dòng vốn gián tiếp nước ngoài (FII) có sự tương đồng. Với FII, bên cạnh triển vọng tăng trưởng, định giá, tỷ giá, thanh khoản, room ngoại và khả năng tiếp cận thị trường vẫn là những biến số quan trọng.
Trong khoảng thời gian kỳ vọng nâng hạng liên tục được củng cố, khối ngoại vẫn duy trì trạng thái bán ròng. Lũy kế từ đầu năm 2026, giá trị bán ròng đạt 94.747 tỷ đồng, tương đương khoảng 3,6 tỷ USD. Năm 2025 trước đó cũng đánh dấu năm bán ròng thứ ba liên tiếp, trong chuỗi 5/6 năm khối ngoại rút ròng khỏi thị trường.
Tính từ đầu năm đến nay, VHM dẫn đầu chiều bán ròng từ đầu năm với hơn 20.126 tỷ đồng, tiếp đến là FPT hơn 16.077 tỷ đồng và VIC khoảng 9.540 tỷ đồng. Ngược lại, HPG được mua ròng gần 3.973 tỷ đồng, cao nhất toàn thị trường; phía sau là MBB hơn 2.227 tỷ đồng, MWG 2.081 tỷ đồng và MSN gần 1.987 tỷ đồng.
Đáng chú ý, HPG nằm trong nhóm cổ phiếu được dự kiến hưởng lợi lớn từ dòng vốn thụ động sau nâng hạng. Theo kịch bản cơ sở của SSI Research, nếu tỷ trọng Việt Nam duy trì quanh 0,49% trong FTSE Emerging All Cap Index, tổng dòng vốn có thể phân bổ vào HPG trong toàn bộ quá trình đạt khoảng 142 triệu USD, đứng thứ ba sau VIC và VHM. Trong khi đó, hai cổ phiếu dự kiến được giải ngân nhiều nhất từ các quỹ thụ động lại đứng trong top đầu bán ròng thời gian qua.
Việc nằm trong danh mục FTSE và giao dịch của dòng vốn ngoại hiện hữu chưa nhất thiết vận động cùng chiều. Dòng vốn thụ động mới sẽ được phân bổ theo lộ trình, trong khi quyết định của các nhà đầu tư đang hiện diện còn phụ thuộc vào định giá, triển vọng doanh nghiệp, thanh khoản, tỷ giá và nhiều yếu tố khác.
Kỳ vọng khả năng hút dòng vốn chủ động
Theo kịch bản cơ sở được chuyên gia từ Chứng khoán SSI ước tính, tỷ trọng của các cổ phiếu Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index có thể quanh 0,49% trong kịch bản cơ sở. Tương ứng, tổng dòng vốn thụ động tích lũy qua 4 đợt có thể đạt khoảng 2,21 tỷ USD. Còn kịch bản tích cực, nếu tỷ trọng Việt Nam tiếp tục tăng qua các kỳ rà soát, quy mô dòng vốn có thể lớn hơn đáng kể.
Trước đó, con số tỷ trọng cũng ghi nhận thay đổi tích cực sau kỳ rà soát tháng 3/2026. từ mức khoảng 0,34 - 0,35% hiện tăng lên khoảng 0,49 - 0,5%.
Phía sau sự thay đổi về tỷ trọng là một câu chuyện rộng hơn về khả năng “có thể đầu tư”. Theo SSI Research, luận điểm đầu tư không phải là Việt Nam trở nên lớn hơn, mà là thị trường Việt Nam trở nên đầu tư được đối với dòng vốn toàn cầu. Kỳ rà soát FTSE tháng 3/2027 sẽ là phép thử quan trọng cho luận điểm này.
Thực tế, dòng tiền từ các quỹ mô phỏng chỉ số mới là một phần của câu chuyện. Theo bà Nguyễn Thị Hằng Nga - Tổng giám đốc Công ty Quản lý quỹ đầu tư chứng khoán Vietcombank (VCBF), nâng hạng là sự công nhận đối với chất lượng thị trường và những nỗ lực cải thiện các tiêu chí định tính, định lượng của Việt Nam. Bên cạnh khoảng 2 tỷ USD dự kiến đến từ các quỹ thụ động, theo bà Nga, điều quan trọng hơn là cơ hội thu hút các quỹ chủ động. Khác với dòng vốn mô phỏng chỉ số, các quỹ này sẽ xem xét kỹ hơn chất lượng quản trị doanh nghiệp, khả năng tăng trưởng và triển vọng dài hạn trước khi quyết định phân bổ vốn.
Những phiên mua - bán ròng trước kỳ cơ cấu tháng 9/2026 tới đây mới phản ánh lớp chuyển động đầu tiên. Dòng vốn thụ động sẽ là thước đo trực tiếp của nâng hạng, còn khả năng thu hút và giữ chân các quỹ chủ động mới là phép thử dài hạn đối với chất lượng của thị trường chứng khoán Việt Nam.
