Dòng vốn Nhật Bản mở rộng, công nghiệp hỗ trợ Việt Nam đứng trước cơ hội mới

Gần 60% doanh nghiệp Nhật Bản muốn mở rộng kinh doanh tại Việt Nam

Tại diễn đàn công nghiệp Bắc Ninh 2026 ngày 4/11 tại Bắc Ninh, ông Takahiro Kono - Giám đốc Dự án, Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO) tại Hà Nội đã chia sẻ về xu hướng hoạt động của doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam nói chung và Bắc Ninh nói riêng.

Theo ông Takahiro Kono, khảo sát thường niên của JETRO đối với các doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động tại nhiều quốc gia cho thấy, Việt Nam tiếp tục là điểm đến hấp dẫn đối với nhà đầu tư Nhật Bản.

Cụ thể, có 56,9% doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam cho biết dự định mở rộng kinh doanh trong 1-2 năm tới, tỷ lệ cao nhất trong các nước ASEAN được khảo sát.

Về định hướng mở rộng, cả doanh nghiệp chế tạo và phi chế tạo đều có nhu cầu tăng cường hoạt động bán hàng nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường nội địa. Riêng nhóm doanh nghiệp chế tạo còn có xu hướng mở rộng sản xuất phục vụ xuất khẩu.

Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đẩy mạnh đa dạng hóa chuỗi cung ứng kể từ khi căng thẳng thương mại Mỹ - Trung gia tăng. Việt Nam vì thế vừa là thị trường tiêu thụ tiềm năng, vừa là cứ điểm sản xuất phục vụ xuất khẩu.

Ông Takahiro Kono - Giám đốc Dự án, Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO) tại Hà Nội.

Sức hút đầu tư của Bắc Ninh được thể hiện qua số liệu về các dự án đầu tư Nhật Bản được cấp phép từ tháng 1 đến tháng 9/2026 của Cục Đầu tư nước ngoài.

Theo đó, doanh nghiệp Nhật Bản có tổng cộng 3.408 dự án đầu tư được cấp phép tại Việt Nam. Bắc Ninh có 277 dự án, đứng thứ ba cả nước, sau TP HCM và Hà Nội. Xét về vốn đầu tư đăng ký mới, địa phương này cũng đứng thứ năm.

Ông Takahiro Kono cho biết, các doanh nghiệp Nhật Bản đã hiện diện tại Bắc Ninh trong nhiều lĩnh vực sản xuất, đặc biệt là điện tử và cơ khí chính xác, với những doanh nghiệp tiêu biểu như Canon. Bên cạnh các nhà đầu tư Hàn Quốc và Trung Quốc, doanh nghiệp Nhật Bản cũng đang đóng góp vào sự phát triển của hệ sinh thái sản xuất tại địa phương.

Một vấn đề được JETRO đặc biệt quan tâm là khả năng tăng tỷ lệ thu mua nội địa của doanh nghiệp Nhật Bản. Theo ông Takahiro Kono, nếu doanh nghiệp chỉ nhập khẩu linh kiện, thực hiện lắp ráp rồi xuất khẩu thì giá trị kinh tế mà Việt Nam được hưởng sẽ không cao. Vì vậy, thúc đẩy doanh nghiệp Nhật Bản sử dụng nguồn cung trong nước có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình tham gia sâu hơn của Việt Nam vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Khảo sát của JETRO cho thấy, tỷ lệ thu mua nội địa của doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam đạt 38,1%. Trong đó, tỷ lệ thu mua từ các doanh nghiệp Việt Nam chiếm 18,3% tổng giá trị thu mua, mức cao nhất từ trước đến nay.

Kết quả này cho thấy cơ hội tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Việt Nam đang gia tăng cùng với xu hướng mở rộng hoạt động của nhà đầu tư Nhật Bản.

Tuy nhiên, quá trình nâng tỷ lệ thu mua nội địa vẫn gặp không ít trở ngại. Khó khăn lớn nhất là chưa có nhà sản xuất trong nước đủ khả năng cung cấp nguyên liệu, linh kiện theo yêu cầu. Tiếp đó là hạn chế về chất lượng sản phẩm và năng lực kỹ thuật của nhà cung cấp nội địa.

Những vấn đề này đặc biệt rõ trong các lĩnh vực đòi hỏi độ chính xác cao như thiết bị chính xác và thiết bị y tế. Đây cũng là những lĩnh vực đặt ra yêu cầu lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam trong việc nâng cao năng lực sản xuất, chất lượng và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn của đối tác Nhật Bản.

Cơ hội mở rộng hợp tác trong chuỗi cung ứng

Bên cạnh vai trò là cứ điểm sản xuất phục vụ xuất khẩu, thị trường Việt Nam ngày càng có ý nghĩa đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Nhật Bản.

Theo khảo sát của JETRO, tỷ trọng xuất khẩu trong doanh thu của doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam hiện đạt 48%. Con số này cao hơn so với một số thị trường như Ấn Độ, Indonesia, Thái Lan và Trung Quốc, nơi tỷ trọng xuất khẩu ở mức khoảng 30% hoặc thấp hơn.

Tuy nhiên, tỷ trọng xuất khẩu của doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam đã giảm so với mức 56,2% năm 2015. Điều này cho thấy hoạt động bán hàng tại thị trường nội địa Việt Nam ngày càng được chú trọng, bên cạnh sản xuất phục vụ xuất khẩu.

Để thúc đẩy kết nối cung cầu và phát triển công nghiệp hỗ trợ, JETRO đang triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp Nhật Bản tăng cường thu mua nội địa.

Một trong số đó là xây dựng danh bạ doanh nghiệp tiêu biểu Việt Nam, tập hợp thông tin về các doanh nghiệp có tiềm năng trở thành nhà cung cấp cho doanh nghiệp Nhật Bản. Danh bạ được biên soạn bằng tiếng Nhật và đăng tải trên website của JETRO. Phiên bản mới nhất công bố tháng 3/2026 giới thiệu khoảng 250 doanh nghiệp, trong đó có khoảng 40 doanh nghiệp đặt trụ sở tại Bắc Ninh.

JETRO cũng hỗ trợ doanh nghiệp Nhật Bản mở rộng kênh bán hàng tại Việt Nam, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp trong nước tìm kiếm cơ hội mua sản phẩm chất lượng cao hoặc hợp tác kinh doanh với đối tác Nhật Bản.

"Việc tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp hai nước không chỉ giúp nhà đầu tư Nhật Bản mở rộng hoạt động mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu", ông Takahiro Kono chia sẻ.