Đợt làm việc đầu tiên kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI: Kiện toàn bộ máy lãnh đạo, tạo nền tảng cho nhiệm kỳ mới

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tặng hoa chúc mừng các đồng chí thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Ảnh: quochoi.vn

Trong đó, việc bầu, phê chuẩn 39 chức danh chủ chốt và cấp cao tạo nền tảng chính trị vững chắc cho nhiệm kỳ mới, còn dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng mở ra không gian phát triển đột phá, nâng cao vai trò dẫn dắt của Hà Nội giai đoạn tới.

Bảo đảm vận hành thông suốt bộ máy nhà nước

Trong tuần làm việc đầu tiên, Quốc hội đã tiến hành khối lượng công việc lớn, trọng tâm là công tác nhân sự chủ chốt và cấp cao, thông qua hàng loạt nghị quyết quan trọng, hoàn thiện tổ chức bộ máy nhà nước ngay từ đầu nhiệm kỳ.

Trong đó, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về số lượng thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội gồm 18 người; bầu Chủ tịch Quốc hội, các Phó Chủ tịch Quốc hội và Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội; đồng thời kiện toàn Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và Tổng Thư ký Quốc hội. Đồng chí Trần Thanh Mẫn tiếp tục được tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch Quốc hội khóa XVI.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu nhậm chức. Ảnh: TTX

Phát biểu nhậm chức, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: “Quốc hội khóa XVI tiếp tục kế thừa, phát huy thành quả của các nhiệm kỳ trước, với trí tuệ, bản lĩnh chính trị vững vàng, khát vọng đổi mới và tinh thần phục vụ nhân dân, sẽ xứng đáng là Quốc hội của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân”.

Đây là thông điệp thể hiện rõ định hướng xuyên suốt của Quốc hội trong nhiệm kỳ mới, lấy người dân làm trung tâm, nâng cao chất lượng hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Chủ tịch Quốc hội cũng khẳng định sẽ “tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy lập pháp, thận trọng trong phương pháp nhưng quyết liệt trong hành động; nâng cao chất lượng giám sát, coi giám sát là công cụ kiến tạo, thúc đẩy phát triển”. Những định hướng này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với hoạt động của Quốc hội trong việc hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực cho phát triển.

Tại kỳ họp này, Quốc hội đã bầu đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm giữ chức Chủ tịch nước nhiệm kỳ 2026-2031; đồng thời bầu Phó Chủ tịch nước và phê chuẩn thành viên Hội đồng Quốc phòng và An ninh. Đây là những quyết định có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của Đảng và Nhà nước đối với các lĩnh vực then chốt như quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Phát biểu nhậm chức, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh định hướng chiến lược: “Ưu tiên hàng đầu là giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; thúc đẩy đất nước phát triển nhanh, bền vững; nâng cao mọi mặt đời sống của nhân dân”.

Tổng Bí thư khẳng định mục tiêu xuyên suốt: “Mục tiêu cao nhất, đích đến cuối cùng là nhân dân được thụ hưởng thành quả của phát triển”. Thông điệp này không chỉ phản ánh tầm nhìn phát triển của đất nước trong giai đoạn mới mà còn đặt ra yêu cầu rõ ràng về việc gắn kết chặt chẽ giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội.

Quốc hội đã bầu đồng chí Lê Minh Hưng giữ chức Thủ tướng Chính phủ nhiệm kỳ 2026-2031; phê chuẩn bổ nhiệm 6 Phó Thủ tướng, 14 Bộ trưởng và 3 thành viên khác của Chính phủ. Cơ cấu Chính phủ nhiệm kỳ mới gồm 14 bộ và 3 cơ quan ngang bộ, với tổng số 24 thành viên.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu nhậm chức trước Quốc hội và đồng bào, cử tri cả nước. Ảnh: quochoi.vn

Phát biểu nhậm chức, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh: “Đây không chỉ là niềm vinh dự lớn lao mà là trách nhiệm nặng nề trước Tổ quốc, trước nhân dân, trước yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước”. Thủ tướng cũng khẳng định quyết tâm xây dựng một Chính phủ hiện đại, hiệu lực, hiệu quả: “Chính phủ sẽ tập trung cao nhất vào xây dựng một Chính phủ hiện đại, kiến tạo và phục vụ nhân dân.”

Việc kiện toàn đồng bộ máy lãnh đạo không chỉ mang ý nghĩa tổ chức, mà còn có giá trị định hướng chiến lược cho toàn bộ nhiệm kỳ 2026-2031. Trước hết, đó là sự bảo đảm tính ổn định và kế thừa trong lãnh đạo. Nhiều vị trí chủ chốt tiếp tục được giao cho những cán bộ đã được thử thách qua thực tiễn, có kinh nghiệm quản lý và điều hành, đồng thời có sự bổ sung những nhân tố mới. Sự kết hợp này tạo nên một tập thể lãnh đạo vừa vững vàng, vừa đổi mới, đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới.

Việc kiện toàn đồng bộ cả ba nhánh lập pháp, hành pháp và tư pháp khẳng định quyết tâm xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại, hiệu lực, hiệu quả. Bộ máy được tổ chức tinh gọn hơn, rõ chức năng, nhiệm vụ, góp phần nâng cao chất lượng quản trị quốc gia và phục vụ tốt hơn người dân, doanh nghiệp. Đặc biệt, các phát biểu nhậm chức của lãnh đạo cấp cao đã phác thảo rõ những ưu tiên chiến lược của nhiệm kỳ mới.

Một điểm nhấn xuyên suốt là tư duy “lấy người dân làm trung tâm”. Từ Quốc hội đến Chính phủ và các cơ quan trong hệ thống chính trị, mọi chính sách đều hướng tới mục tiêu nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội, không để ai bị bỏ lại phía sau. Cùng với đó, yêu cầu xây dựng bộ máy liêm chính, kỷ luật, kiểm soát quyền lực chặt chẽ cũng được đặt ra mạnh mẽ. Đây là điều kiện tiên quyết tạo nền tảng cho phát triển bền vững và lâu dài.

Thiết kế thể chế đột phá, phân quyền mạnh mẽ cho Hà Nội

Tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Chính phủ trình dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Ảnh: quochoi.vn

Tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Chính phủ trình dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) - một bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho Thủ đô trong giai đoạn phát triển mới.

Theo Tờ trình, việc sửa đổi luật xuất phát từ yêu cầu thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng, đồng thời giải quyết những hạn chế trong thực tiễn thi hành Luật Thủ đô thời gian qua. Nhiều cơ chế đặc thù không còn giữ được tính vượt trội, trong khi các “điểm nghẽn” về hạ tầng, môi trường, quy hoạch và huy động nguồn lực vẫn tồn tại, ảnh hưởng đến vai trò đầu tàu của Hà Nội.

Điểm nổi bật của dự thảo là đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng “mở”, linh hoạt và trao quyền mạnh mẽ hơn cho chính quyền thành phố. Hà Nội không chỉ thực thi mà còn được trao quyền “thiết kế chính sách”, chủ động ban hành các cơ chế đặc thù phù hợp với thực tiễn.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra. Ảnh: quochoi.vn

Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu khẳng định, việc sửa đổi nhằm xây dựng “một thể chế đặc biệt, vượt trội và ổn định”, đủ khả năng giải quyết hiệu quả các vấn đề của Thủ đô, tạo lợi thế cạnh tranh và thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững.

Đáng chú ý, dự thảo Luật thiết kế cơ chế phân quyền toàn diện với 192 thẩm quyền được giao cho chính quyền Hà Nội, bao trùm nhiều lĩnh vực. Điều này giúp thành phố chủ động hơn trong quản trị, rút ngắn quy trình, tăng tính linh hoạt trong điều hành.

Phát biểu tại tổ thảo luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ đơn thuần là hoàn thiện một đạo luật, mà là bước đi có ý nghĩa chiến lược nhằm kiến tạo mô hình thể chế phát triển mới cho Thủ đô”.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, ý nghĩa lớn nhất của dự thảo luật là tạo lập một khuôn khổ pháp lý vượt trội, cho phép Hà Nội phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, đồng thời đóng vai trò dẫn dắt phát triển vùng và cả nước. Đây cũng là bước chuyển từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”, phù hợp với yêu cầu của nền kinh tế số và hội nhập quốc tế.

Tuy nhiên, cùng với trao quyền, dự thảo cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý: “Phải trao quyền mạnh hơn, nhưng đồng thời phải có cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ hơn, trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn”.

Đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn Đồng Nai) phát biểu thảo luận. Ảnh: quochoi.vn

Tại các phiên thảo luận, nhiều đại biểu bày tỏ sự ủng hộ đối với định hướng phân quyền mạnh mẽ trong dự thảo luật. Trong đó, Bí thư Thành ủy thành phố Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang cho rằng việc sửa đổi Luật Thủ đô là cơ hội để hình thành một mô hình thể chế đô thị đặc biệt có tính cạnh tranh cao. Theo đồng chí, việc giao quyền cho chính quyền Hà Nội trong hướng dẫn, tổ chức thực hiện sẽ giúp luật sớm đi vào cuộc sống và dễ dàng điều chỉnh theo thực tiễn.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Ảnh: quochoi.vn

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng khẳng định, việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật lập pháp, mà là bước đi mang tính lịch sử, tạo dựng nền tảng pháp lý vững chắc cho sự phát triển dài hạn của Hà Nội. Dự thảo Luật thể hiện rõ sự chuyển đổi tư duy từ “quản lý” sang “quản trị phát triển”, với trọng tâm là phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, đi đôi với cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ và trách nhiệm giải trình rõ ràng.

Ý nghĩa cốt lõi của việc sửa đổi Luật Thủ đô nằm ở việc thiết lập một khung thể chế đủ linh hoạt và hiện đại, cho phép Hà Nội phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế riêng có. Không chỉ là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, Hà Nội được định hướng trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, tài chính, dịch vụ có sức cạnh tranh khu vực và quốc tế. Đây cũng là cơ sở để hiện thực hóa tầm nhìn phát triển 100 năm, đặt nền móng cho một đô thị toàn cầu trong tương lai.