Đột phá chiến lược trong hành trình phát triển Petrovietnam

Khát vọng chinh phục chuỗi giá trị năng lượng

Từ mong muốn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc xây dựng một "ngành công nghiệp dầu khí mạnh", sự ra đời của Đoàn Thăm dò Dầu lửa 36 vào năm 1961 đã khởi đầu cho hành trình tìm kiếm những "dòng vàng đen" cho Tổ quốc, đồng thời đặt nền móng cho quá trình chinh phục chuỗi giá trị dầu khí - năng lượng của Việt Nam.

Trải qua hơn nửa thế kỷ phát triển, Petrovietnam luôn gắn liền hành trình trưởng thành của mình với quá trình làm chủ khoa học công nghệ (KHCN). Chính KHCN đã giúp các thế hệ "người đi tìm lửa" vượt qua nhiều dấu mốc quan trọng: từ khảo sát địa chất ở khu vực phía Bắc, mở rộng tìm kiếm dầu khí trên thềm lục địa Việt Nam, đến phát hiện các mỏ dầu khí có giá trị kinh tế lớn dưới đáy biển; từ việc đưa dòng khí đầu tiên vào bờ phục vụ công nghiệp và dân sinh đến xây dựng, vận hành các nhà máy lọc dầu, đạm và điện khí; từ quá trình tiếp nhận công nghệ đến từng bước thiết kế, chế tạo giàn khoan, công trình biển và chân đế điện gió… Mỗi bước phát triển của Tập đoàn đều mang đậm dấu ấn trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng chinh phục công nghệ của các thế hệ người lao động Petrovietnam.

Mỗi bước phát triển của Tập đoàn đều mang đậm dấu ấn trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng chinh phục công nghệ của các thế hệ người lao động Petrovietnam. Ảnh: Khánh An

Đến nay, Petrovietnam đã hình thành năng lực KHCN tương đối toàn diện trong chuỗi giá trị dầu khí - năng lượng. Nhiều công nghệ chiến lược đã được làm chủ như khai thác dầu trong đá móng nứt nẻ, thiết kế và chế tạo công trình biển siêu trường siêu trọng, robot tự hành dưới nước, công nghệ LNG siêu lạnh, phát điện chu trình hỗn hợp, quản lý dữ liệu lớn, công nghệ chưng cất và hydrocracking trong lọc hóa dầu…

Thông qua ứng dụng KHCN và đổi mới sáng tạo, Petrovietnam đã nghiên cứu, sản xuất và cung ứng ra thị trường rất nhiều các sản phẩm như phân bón, xăng dầu và khí hóa lỏng, đáp ứng khoảng 70 - 80% nhu cầu phân đạm và 60 - 70% nhu cầu xăng dầu trong nước, góp phần quan trọng bảo đảm an ninh năng lượng và an ninh lương thực quốc gia. Trong lĩnh vực vật liệu mới, Petrovietnam cũng đạt nhiều kết quả đáng chú ý như nghiên cứu graphene, vật liệu nano và ứng dụng CO2 làm nguyên liệu sản xuất vật liệu mới.

Đặc biệt, Petrovietnam là một trong những doanh nghiệp tiêu biểu của Việt Nam về thành tựu KHCN với nhiều giải thưởng lớn, trong đó có 6 Giải thưởng Hồ Chí Minh và 4 Giải thưởng Nhà nước về KHCN, cùng hàng chục sáng chế quốc tế có giá trị.

Kiến tạo nền tảng năng lượng mới

Nếu trước đây, KHCN chủ yếu giúp Petrovietnam giải quyết các bài toán kỹ thuật của ngành dầu khí, thì hiện nay, KHCN đang được đặt ở vị trí trung tâm trong mô hình tăng trưởng mới của Tập đoàn.

Trong bối cảnh các mỏ dầu khí truyền thống suy giảm tự nhiên, điều kiện khai thác ngày càng phức tạp, thị trường năng lượng biến động nhanh và yêu cầu chuyển dịch năng lượng diễn ra mạnh mẽ, Petrovietnam không thể chỉ dựa vào tài nguyên, vốn và kinh nghiệm tích lũy. Tập đoàn cần phát triển dựa nhiều hơn vào tri thức, dữ liệu, công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và năng lực đổi mới sáng tạo.

Chiến lược phát triển Petrovietnam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 xác định KHCN và đổi mới sáng tạo là động lực chủ yếu để tạo đột phá phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng Petrovietnam trở thành Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam có tiềm lực mạnh, giữ vai trò nòng cốt trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đồng thời mở rộng sang các lĩnh vực năng lượng mới, công nghiệp năng lượng và dịch vụ kỹ thuật chất lượng cao.

Đây là sự chuyển dịch mang tính nền tảng: từ tư duy "ứng dụng công nghệ để phục vụ sản xuất" sang "phát triển dựa trên công nghệ"; từ nghiên cứu theo từng đề tài riêng lẻ sang xây dựng hệ sinh thái KHCN - đổi mới sáng tạo - chuyển đổi số; từ xử lý các vấn đề kỹ thuật trước mắt sang kiến tạo năng lực công nghệ dài hạn cho tương lai.

Điểm cốt lõi của chiến lược này là KHCN phải tạo ra sản phẩm, dịch vụ và năng lực cạnh tranh mới. Tập đoàn không chỉ dừng ở mục tiêu "ứng dụng công nghệ", mà phải tiến tới "làm chủ công nghệ"; không chỉ "mua công nghệ", mà còn "đồng phát triển, nội địa hóa và thương mại hóa công nghệ"; không chỉ phục vụ nhu cầu nội bộ, mà còn hướng tới hình thành các sản phẩm và dịch vụ công nghệ mang thương hiệu Petrovietnam.

Đầu tư cho con người - đầu tư cho năng lực công nghệ dài hạn

KHCN không thể phát triển nếu thiếu đội ngũ nhân lực đủ năng lực tiếp nhận, vận hành, cải tiến và sáng tạo công nghệ. Đây là một trong những nền tảng quan trọng mà Petrovietnam đã bền bỉ xây dựng trong nhiều thập niên qua.

Hoạt động nghiên cứu khoa học tại Petrovietnam. Ảnh: Khánh An

Theo báo cáo tổng kết, toàn Tập đoàn hiện có gần 4.000 cán bộ có trình độ sau đại học, trong đó có nhiều chuyên gia đầu ngành và đội ngũ kỹ thuật chất lượng cao, đủ khả năng triển khai các nhiệm vụ có hàm lượng khoa học lớn. Đội ngũ cán bộ KHCN của Petrovietnam hiện đã cơ bản làm chủ các lĩnh vực chuyên môn trong toàn chuỗi công nghiệp dầu khí, từ tìm kiếm - thăm dò, khai thác, chế biến dầu khí, công nghiệp khí, công nghiệp điện đến dịch vụ kỹ thuật dầu khí.

Song song với phát triển nguồn nhân lực, Petrovietnam cũng đầu tư mạnh cho hạ tầng nghiên cứu, đặc biệt là Viện Dầu khí Việt Nam với hệ thống phòng thí nghiệm, trung tâm phân tích, phần mềm chuyên ngành và cơ sở nghiên cứu hiện đại. Đây là nền tảng quan trọng để triển khai các nghiên cứu chuyên sâu phục vụ sản xuất kinh doanh và phát triển năng lực công nghệ chiến lược trong dài hạn.

Ở tầm nhìn xa hơn, chương trình STEM Innovation Petrovietnam cho thấy cách tiếp cận chủ động của Tập đoàn trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực KHCN cho tương lai. Đây không chỉ là hoạt động trách nhiệm xã hội, mà còn là sự đầu tư vào "hạ tầng tri thức", góp phần nuôi dưỡng thế hệ nhân lực công nghệ, kỹ thuật và năng lượng cho đất nước.

Một chiến lược KHCN chỉ có thể thành công khi được bảo đảm bằng cơ chế vận hành phù hợp. Vì vậy, Petrovietnam đang tập trung hoàn thiện thể chế nội bộ, cơ chế tài chính, chính sách thu hút chuyên gia, mô hình quản trị nhiệm vụ KHCN, cơ chế thử nghiệm, cơ chế chấp nhận rủi ro và cơ chế thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Theo định hướng phát triển đã được công bố, Petrovietnam đặt mục tiêu dành nguồn lực cho KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ở mức tối thiểu khoảng 2% doanh thu hợp nhất hoặc 10% lợi nhuận hợp nhất hằng năm. Đây là cam kết quan trọng nhằm tạo điều kiện triển khai bài bản các chương trình nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ, phát triển sản phẩm mới và đào tạo nhân lực chất lượng cao.