Đột phá phân luồng học sinh vào trường nghề

Học sinh Trường THCS Bông Trang (xã Xuyên Mộc) tham gia hoạt động, hướng nghiệp tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Bà Rịa - Vũng Tàu

Nhiều thay đổi linh hoạt

Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi), trong đó điểm mới nổi bật là bổ sung mô hình trung học nghề nhằm hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng mở, linh hoạt và liên thông. Đầu năm 2026, Bộ GD-ĐT cũng bổ sung quy định về trung học nghề trong Dự thảo Quyết định phê duyệt Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân. Theo đó, giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp bao gồm THPT và trung học nghề.

Bà Đinh Bích Diệp, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Vũng Tàu (TPHCM), nhận định: “Đây là sự thay đổi cấp tiến, mở lối cho phân luồng học sinh sau THCS vào học nghề. Qua đó góp phần phát triển lực lượng lao động có tay nghề, đồng thời giảm chi phí học tập, đào tạo”. Theo bà Diệp, người học được trang bị kiến thức văn hóa theo chuẩn quốc gia, đồng thời được đào tạo kỹ năng nghề ngay sau khi tốt nghiệp THCS, thể hiện rõ tính tích hợp giữa giáo dục phổ thông và giáo dục nghề nghiệp.

Với góc nhìn tương tự, ông Nguyễn Lâm, Phó trưởng Phòng Đào tạo Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Bà Rịa - Vũng Tàu (TPHCM), cho biết, trước đây mô hình đào tạo nghề cho học sinh sau THCS còn nhiều hạn chế. Đặc biệt là vị trí pháp lý chưa rõ ràng trong hệ thống giáo dục quốc dân, dẫn đến cách hiểu và triển khai không thống nhất giữa các địa phương.

Việc học văn hóa và học nghề còn tách rời khiến phụ huynh, học sinh lo ngại về khả năng học tiếp và liên thông lên các trình độ cao hơn. Việc đưa trung học nghề vào hệ thống giáo dục quốc dân đã khắc phục căn bản những tồn tại này thông qua việc luật hóa mô hình đào tạo, chuẩn hóa chương trình, chuẩn đầu ra. Đồng thời, tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho công tác công nhận văn bằng, liên thông và phát triển người học một cách bền vững.

Cơ hội và thách thức

Việc bổ sung trung học nghề vào hệ thống giáo dục quốc dân mở ra nhiều cơ hội, song cũng đặt ra không ít thách thức đối với các cơ sở đào tạo nghề. Theo đó, với bước đột phá này, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên có điều kiện mở rộng đối tượng tuyển sinh, tham gia sâu hơn vào công tác phân luồng học sinh sau THCS. Cùng với đó là xây dựng các lộ trình đào tạo sớm gắn với nhu cầu nhân lực của địa phương.

Học sinh Trường THCS Bưng Riềng (xã Xuyên Mộc) tham quan, hướng nghiệp tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Bà Rịa - Vũng Tàu. Ảnh: KHÁNH CHI

Tuy nhiên, thách thức đặt ra là yêu cầu cao hơn về năng lực tổ chức chương trình tích hợp, đội ngũ giảng dạy, cơ sở vật chất và công tác bảo đảm chất lượng. Điều này đòi hỏi các cơ sở đào tạo phải chủ động đổi mới mạnh mẽ, nếu không sẽ khó đáp ứng được kỳ vọng của xã hội và người học.

Trong giai đoạn chờ các thông tư hướng dẫn cụ thể, nhiều cơ sở giáo dục đã chủ động củng cố các điều kiện nội tại. Bà Đinh Bích Diệp cho biết, Trường Cao đẳng Du lịch Vũng Tàu đã rà soát, chuẩn bị xây dựng các chương trình đào tạo theo hướng tích hợp giữa kiến thức văn hóa cốt lõi và đào tạo nghề, bảo đảm phù hợp với các quy định mới của pháp luật.

Song song đó, nhà trường chú trọng nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị thực hành, mở rộng hợp tác đào tạo với doanh nghiệp. Công tác quản trị nhà trường, bảo đảm chất lượng và truyền thông định hướng nghề nghiệp cũng được xác định là những khâu then chốt trong quá trình triển khai mô hình trung học nghề.

Ông Nguyễn Lâm đề xuất, để mô hình trung học nghề thực sự phát huy hiệu quả, cần có sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương và cơ sở đào tạo. Trước hết, cần sớm ban hành đầy đủ các văn bản hướng dẫn chi tiết về chương trình, kiểm tra - đánh giá, công nhận tốt nghiệp và liên thông nhằm bảo đảm thống nhất trong triển khai.

Bên cạnh đó, cần có chính sách đầu tư phù hợp cho các cơ sở đào tạo trung học nghề, song song với việc đẩy mạnh công tác truyền thông xã hội. Từ đó khẳng định trung học nghề là một lựa chọn học tập bình đẳng, có giá trị và mở ra nhiều cơ hội phát triển trong tương lai.

KHÁNH CHI