Đột phá thể chế 2025: Pháp luật trở thành động lực phát triển

Phát biểu với các phóng viên báo chí nhằm nhìn lại một năm vừa qua của Bộ, ngành Tư pháp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh khẳng định: 2025 là năm có rất nhiều dấu ấn trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Bộ Tư pháp.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tới dự Lễ khai trương Cổng Pháp luật quốc gia do Bộ Tư pháp tổ chức.

Một năm có số luật thông qua nhiều hơn cả nhiệm kỳ trước

Tại hai kỳ họp trong năm 2025, Quốc hội đã thông qua 99 luật do Chính phủ trình, chiếm tới 60% tổng số luật, nghị quyết được ban hành trong cả nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV (179 luật). Con số này vượt xa cả nhiệm kỳ trước (2016-2020) với 81 luật do Chính phủ trình được Quốc hội thông qua.

Để có được thành tựu kỷ lục như vậy, cả hệ thống đã có một quá trình chuẩn bị thể chế quy mô lớn, có định hướng chiến lược. Bộ Tư pháp đã tham mưu trình Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Trên tinh thần của Nghị quyết 66, Bộ Tư pháp tiếp tục tham mưu với Chính phủ, được Chính phủ giao chủ trì xây dựng dự án Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (sửa đổi) trình Quốc hội xem xét, thông qua. Từ đó, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 ra đời với nhiều cải cách căn bản về quy trình, kỹ thuật, thẩm quyền và trách nhiệm lập pháp.

Cùng với đó, Bộ Tư pháp cũng tham mưu với Chính phủ trình Quốc hội ban hành Nghị quyết số 197/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật. Trên cơ sở 2 nghị quyết của Quốc hội, Bộ Tư pháp tiếp tục tham mưu với Chính phủ ban hành 13 nghị quyết quy phạm pháp luật, có thể điều chỉnh cả luật. Đây là minh chứng rõ nét của chủ trương ủy quyền lập pháp, Quốc hội trao quyền chủ động nhiều hơn cho Chính phủ để kịp thời tháo gỡ điểm nghẽn cho nền kinh tế.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh.

Nhận định thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn, đồng thời là đột phá của đột phá lần đầu tiên được chỉ ra một cách rõ ràng và yêu cầu tháo gỡ mạnh mẽ mọi vướng mắc để thể chế trở thành “đột phá của đột phá” một cách thực chất và đồng bộ. Pháp luật phải chủ động mở đường, khơi thông nguồn lực cho phát triển - chủ trương này đã được triển khai thực hiện mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Tập trung nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật

Nếu 2025 cũng là dấu mốc lịch sử trong công tác thi hành pháp luật. Yêu cầu nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật đã được Bộ, ngành Tư pháp quyết liệt triển khai với những việc làm rất cụ thể, quyết đoán, thể hiện tinh thần hành động.

Hệ thống thi hành án dân sự được tinh gọn, vận hành theo mô hình quản trị số. Công tác hộ tịch – bao gồm khai sinh, kết hôn, khai tử – được số hóa toàn trình, tích hợp trong cơ sở dữ liệu hộ tịch quốc gia, một trong hai cơ sở dữ liệu quốc gia hoàn thành đúng kế hoạch của Tổ công tác 66 của Thủ tướng.

Chuyển đổi số được triển khai mạnh mẽ, trở thành hạ tầng vận hành bộ máy tư pháp sau khi thực hiện tinh gọn. Các lĩnh vực bổ trợ tư pháp, luật sư, công chứng, xử lý vi phạm hành chính, bồi thường nhà nước… đều được củng cố theo hướng minh bạch, chuẩn hóa, dựa trên dữ liệu.

Bên cạnh các thành tựu nổi bật trong nước, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, Bộ Tư pháp đã thể hiện rõ vai trò, vị thế trong xử lý tranh chấp đầu tư quốc tế, tham mưu pháp lý với Chính phủ trước các vấn đề phức tạp, góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia trong trật tự luật pháp quốc tế, được định hình bởi các công ước, hiệp định và các điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết, tham gia.

Quang cảnh cuộc họp báo của Bộ Tư pháp.

Báo chí - cầu nối của đột phá thể chế

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh, trong thành tích chung của Bộ Tư pháp có những đóng góp quan trọng của các cơ quan báo chí, đặc biệt là trong công tác truyền thông chính sách, pháp luật. Thực tế cho thấy, năm 2025, nhiều cơ quan báo chí chủ lực đã kiện toàn, mở mới chuyên mục pháp luật – chính sách; tăng cường phân tích, bình luận chuyên sâu; phản ánh kịp thời vướng mắc trong thực thi.

Những chính sách mới được chuyển tải thành thông tin dễ hiểu, dễ tiếp cận. Đồng thời, các bất cập, điểm nghẽn trong thực tiễn cũng được báo chí phản ánh khách quan, tạo kênh tham vấn quan trọng cho cơ quan soạn thảo.

Nhờ đó, pháp luật nhanh chóng đến với người dân và doanh nghiệp; những vướng mắc, điểm nghẽn thể chế cũng được nhận diện và chuyển tải tới Đảng, Nhà nước để có hướng xử lý kịp thời.

Bước sang năm 2026, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định tiếp tục coi xây dựng và thi hành pháp luật là đột phá chiến lược quan trọng. Do vậy, bên cạnh việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, nước ta cũng cần chú trọng củng cố kỷ cương pháp quyền và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, với yêu cầu hàng đầu là pháp luật phải đi vào đời sống, phải được tôn trọng và thực hiện nghiêm minh.

Trong bối cảnh ấy, vai trò, nhiệm vụ của Bộ Tư pháp càng nặng nề hơn. Vì thế, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành của các cơ quan báo chí; báo chí tiếp tục là kênh thông tin phản ánh trung thực, giám sát thực thi, truyền thông tác động chính sách và tạo cầu nối giữa Nhà nước với người dân, doanh nghiệp.

Năm 2025 là một năm thành công rực rỡ của Bộ, ngành Tư pháp. Năm 2026 tiếp tục hứa hẹn là một năm hoạt động sôi động của Bộ, ngành Tư pháp, bởi những yêu cầu ngày càng cao hơn về việc củng cố nền tảng vững chắc cho một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại, vì dân và vì sự phát triển lâu dài của đất nước. Hy vọng, Bộ, ngành Tư pháp sẽ tiếp tục gặt hái được những thành tựu lớn, vượt trội so với năm 2025, để góp phần quan trọng vào việc thực hiện cho được mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, tiến tới thực hiện thắng lợi 2 mục tiêu 100 năm mà Đảng ta đã đề ra.