Đột phá theo Nghị quyết 57: Khi trọng tâm chuyển sang kết quả thực chất

Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC) tại Cục Quản lý Thi hành án dân sự. Ảnh: Thế Đoàn/Báo Tin tức và Dân tộc

Những chỉ đạo rõ nét, kịp thời của Chính phủ cùng các mô hình hợp tác, phát triển công nghệ đang được triển khai tại nhiều địa phương cho thấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang từng bước trở thành động lực trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Đưa Nghị quyết vào cuộc sống bằng những kết quả cụ thể

Ngày 16/7, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 29/CT-TTg về đẩy nhanh tiến độ triển khai thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026. Đây được xem là chỉ đạo điều hành quan trọng trong bối cảnh nhiều nhiệm vụ đã bước vào giai đoạn triển khai nhưng vẫn còn không ít vướng mắc cần sớm tháo gỡ.

Chỉ thị đánh giá việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW thời gian qua đã đạt những kết quả bước đầu tích cực, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và được cộng đồng quốc tế ghi nhận. Tuy nhiên, Chính phủ cũng chỉ rõ nhiều tồn tại như nhiệm vụ chậm tiến độ, quá hạn thực hiện hoặc chưa bảo đảm kết quả đầu ra; tỷ lệ giải ngân vốn ngân sách nhà nước trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số còn thấp, đặc biệt là nguồn vốn dành cho chuyển đổi số. Nguyên nhân được xác định không chỉ do cơ chế, chính sách chưa đồng bộ mà còn bởi công tác tổ chức thực hiện ở một số bộ, ngành, địa phương còn thiếu chủ động; năng lực triển khai tại cấp cơ sở còn hạn chế và vẫn tồn tại tâm lý e ngại, thiếu quyết liệt của người đứng đầu ở một số nơi.

Chỉ thị nêu rõ việc triển khai hiệu quả các chương trình, dự án và đẩy nhanh giải ngân nguồn lực được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm nhằm hiện thực hóa các chủ trương của Đảng, tạo đột phá chiến lược, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững.

Cách tiếp cận này cũng thể hiện sự thay đổi về yêu cầu đối với các bộ, ngành và địa phương. Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm toàn diện cả về chất lượng triển khai, hiệu quả sử dụng vốn và kết quả cuối cùng của từng nhiệm vụ trong triển khai Nghị quyết số 57.

Để đạt mục tiêu đó, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành và địa phương khẩn trương rà soát toàn bộ danh mục nhiệm vụ, dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được giao trong năm 2026; phân loại rõ các nhiệm vụ đủ điều kiện triển khai, các nhiệm vụ còn vướng mắc cần tháo gỡ và các nhiệm vụ không còn khả năng hoàn thành theo tiến độ. Đồng thời, việc phân bổ nguồn lực phải bảo đảm nguyên tắc tập trung, trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên cho các dự án có tác động lan tỏa lớn đối với tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Chỉ thị yêu cầu ưu tiên đầu tư cho phát triển công nghệ chiến lược; nâng cấp các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia nhằm tạo hạ tầng nghiên cứu hiện đại phục vụ phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược. Đối với chuyển đổi số, nguồn lực sẽ được tập trung xây dựng hạ tầng dữ liệu quốc gia, các cơ sở dữ liệu lớn, nền tảng số dùng chung và các dự án phục vụ mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Có thể thấy, sau giai đoạn ưu tiên hoàn thiện hành lang pháp lý với hàng loạt luật, nghị định và cơ chế mới được ban hành, trọng tâm điều hành hiện nay đã chuyển sang yêu cầu tổ chức thực hiện đồng bộ, bảo đảm các nguồn lực được sử dụng hiệu quả và nhanh chóng tạo ra những kết quả cụ thể. Đây cũng là bước chuyển cần thiết để các mục tiêu của Nghị quyết số 57 không chỉ dừng lại trên văn bản mà được chuyển hóa thành năng lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển đất nước.

Tăng tốc thực thi Nghị quyết

Cán bộ Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lai Châu xử lý thủ tục hành chính trên hệ thống điện tử. Ảnh: Việt Dũng/TTXVN

Không chỉ ở cấp Trung ương, nhiều địa phương cũng đang cụ thể hóa Nghị quyết số 57 bằng các chương trình và dự án có tính thực tiễn cao. Đà Nẵng là một trong những địa phương nổi bật khi lựa chọn công nghiệp bán dẫn và công nghệ cao là một trong những trụ cột phát triển mới.

Trong chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn, thành phố Đà Nẵng đặt mục tiêu trở thành một trong ba trung tâm vi mạch bán dẫn của cả nước, đồng thời hướng đến xây dựng đầy đủ các điều kiện để ngành công nghiệp này phát triển lâu dài. Bên cạnh việc thu hút các doanh nghiệp tham gia các khâu thiết kế, đóng gói và kiểm thử vi mạch, Đà Nẵng đầu tư phát triển nguồn nhân lực, hoàn thiện hạ tầng nghiên cứu và ban hành các cơ chế hỗ trợ phù hợp với từng nhóm dự án. Địa phương này cũng đang tận dụng các chính sách mới từ Luật Công nghiệp công nghệ số và Luật Khoa học, công nghệ và Đổi mới sáng tạo để chuyển từ hỗ trợ chung sang hỗ trợ trực tiếp đối với các dự án bán dẫn, tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của ngành.

Cùng với phát triển bán dẫn, Đà Nẵng cũng mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây và hạ tầng dữ liệu. Thành phố này hiện có hơn 53.000 nhân lực công nghệ số, 100% dịch vụ công đủ điều kiện được cung cấp trực tuyến và tiếp tục triển khai cơ chế "một cửa" đối với lĩnh vực AI và bán dẫn nhằm thu hút các doanh nghiệp công nghệ trong và ngoài nước. Việc hợp tác với các đối tác quốc tế được kỳ vọng sẽ góp phần phát triển hạ tầng điện toán đám mây, đào tạo nguồn nhân lực và thúc đẩy ứng dụng các công nghệ mới vào sản xuất, kinh doanh cũng như quản trị đô thị.

Có thể thấy, hướng đi của Đà Nẵng giúp từng bước hình thành một hệ sinh thái gồm cơ chế, hạ tầng nghiên cứu, nguồn nhân lực, doanh nghiệp và đối tác quốc tế. Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với tinh thần của Nghị quyết số 57: Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhằm hình thành năng lực nội sinh, nâng cao khả năng làm chủ công nghệ và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu.

Tại Cà Mau, xác định rõ bước đi tiếp theo sau khi đã hoàn thiện cơ bản thể chế, chính sách triển khai Nghị quyết số 57, tại hội nghị triển khai các văn bản thực hiện Nghị quyết số 57, tỉnh đã quán triệt quan điểm "lấy kết quả làm thước đo; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm", đồng thời nhấn mạnh tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, các nhiệm vụ chỉ được coi là hoàn thành khi có sản phẩm vận hành, dữ liệu kiểm chứng, người dùng thực tế và hiệu quả đo đếm được.

Trên cơ sở đó, Cà Mau triển khai kế hoạch hành động 100 ngày xử lý điểm nghẽn về chuyển đổi số với 59 nhiệm vụ thuộc 10 nhóm lĩnh vực, từ thể chế, hạ tầng, dữ liệu, nền tảng số đến nguồn nhân lực, tài chính và kỷ luật thực thi. Tỉnh cũng đặt mục tiêu hoàn thành chuẩn hóa dữ liệu theo tiêu chí "đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung", đẩy nhanh giải ngân nguồn vốn dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời tăng cường đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin cho cấp cơ sở.

Với những chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ cùng những bước đi cụ thể tại các địa phương, việc triển khai Nghị quyết số 57 đã được chuyển trọng tâm sang nâng cao hiệu quả thực thi, đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án, sử dụng hiệu quả nguồn lực và hình thành các sản phẩm, mô hình có khả năng tạo giá trị cho nền kinh tế.

Trong giai đoạn phát triển mới, khi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ yếu của tăng trưởng, yêu cầu đặt ra là phải nhanh chóng tạo ra những kết quả cụ thể, có thể đo đếm, kiểm chứng và chuyển hóa thành giá trị thực tiễn. Sau hơn một năm rưỡi triển khai, Nghị quyết số 57 đang bước vào giai đoạn tăng tốc thực thi. Đây là thời điểm để các chủ trương, cơ chế, chính sách mới phát huy hiệu quả, tạo nền tảng đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong những năm tới.