Đột phá trong nghệ thuật biểu diễn tại Thủ đô Hà Nội

Đoàn Nghệ thuật Hương sắc Việt biểu diễn phục vụ công chúng tại Hồ Văn (Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu-Quốc Tử Giám). (Ảnh: GIANG NAM)

Hàng loạt chương trình nghệ thuật mới ở Hà Nội được ra mắt công chúng, khán giả đem lại luồng sinh khí mới cho các sàn diễn. Trong đó, có những chương trình của khối tư nhân, giá vé cao nhưng vẫn hút khách. Việc tăng cường tương tác, tăng tính “kể chuyện” và xác định đối tượng, quy mô biểu diễn phù hợp là động lực để nghệ thuật biểu diễn tạo bước đột phá cho công nghiệp văn hóa.

"Thắp sáng" công nghiệp văn hóa

Vừa ra mắt chưa lâu, nhưng chương trình “Nét duyên chèo Hà thành” rạp Đại Nam (phố Huế, Hà Nội) do Nhà hát Chèo Hà Nội thực hiện đã được đưa vào lịch trình khai thác của nhiều hãng lữ hành cũng như thu hút sự chú ý của công chúng.

Với thời lượng khoảng 60 phút, chương trình lôi cuốn từ đầu đến cuối với những tràng pháo tay giòn giã. “Nét duyên chèo Hà thành” kết nối khéo léo những tích chèo nổi tiếng như: Lưu Bình-Dương Lễ, Thị Mầu lên chùa, Phù thủy sợ ma… để tạo ra nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau cho khán giả.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Lê Thị Ánh Mai cho biết: “Nét duyên chèo Hà thành” là chương trình mở đầu cho chuỗi chương trình nghệ thuật biểu diễn chất lượng cao của thành phố, với sự kết hợp giữa tinh hoa nghệ thuật chèo truyền thống với hơi thở của Hà Nội hôm nay. Chương trình được xây dựng thành một sản phẩm biểu diễn định kỳ nhằm thu hút du khách trong nước và quốc tế.

Chỉ ít ngày sau khi “Nét duyên chèo Hà thành” đến với công chúng, đầu tháng 8, Nhà hát Ca Múa Nhạc Thăng Long giới thiệu chương trình nghệ thuật “Chuyện Hà Nội - Một ngày rất Hà Nội”. Chương trình tái hiện nhịp sống của Hà Nội từ bình minh đến đêm khuya bằng ngôn ngữ âm nhạc, múa, nghệ thuật trình diễn, kết hợp công nghệ sân khấu hiện đại.

Cùng với nghệ thuật biểu diễn, khán giả còn được giới thiệu văn hóa ẩm thực Hà Nội thông qua không gian thưởng thức trà sen, các loại bánh truyền thống, những món quà mang hương vị phố cổ...

Chị Hoàng Quyên, khán giả chương trình chia sẻ: “Nhiều loại nhạc cụ truyền thống được thể hiện dưới hình thức hiện đại. Các tiết mục khác nhau được xâu chuỗi trong mạch cảm xúc về Hà Nội. Tôi cho rằng đây là một chương trình đủ sức hấp dẫn với khán giả bằng “chất Hà Nội”.

Ngay sau “Nét duyên chèo Hà thành”, “Chuyện Hà Nội - Một ngày rất Hà Nội”, trong tháng 8 và đầu tháng 9, thành phố Hà Nội sẽ tiếp tục ra mắt các chương trình: “Người con gái Hà thành” (Nhà hát Cải lương Hà Nội), “Những người con Hà Nội” (Nhà hát Kịch Hà Nội) và một chương trình nghệ thuật chất lượng cao mới của Nhà hát Múa rối Thăng Long.

Ngoài những chương trình do các nhà hát của Hà Nội xây dựng, còn có hàng loạt chương trình nghệ thuật do các nhà hát chuyên nghiệp khác, hoặc chủ thể tư nhân triển khai biểu diễn định kỳ.

Nghệ thuật múa rối vốn khá kén khách, nhưng dưới bàn tay đạo diễn NSND Nguyễn Tiến Dũng, vở diễn In bóng Long Thành luôn kín chỗ hằng tuần tại Area 75 - Art & Auction (phố Lương Văn Can, phường Hoàn Kiếm).

Mới đây, tại không gian nghệ thuật số 66 phố Tô Ngọc Vân (phường Tây Hồ), chương trình CADAO Collective đem đến một phong vị mới cho di sản khi quy tụ cùng lúc ba loại hình nghệ thuật truyền thống tiêu biểu của Hà Nội: hát xẩm tái hiện nhịp sống phố thị, ca trù đại diện cho nét thanh lịch của đất Thăng Long, rối nước mang đậm không khí lễ hội và huyền tích dân gian. Sự kết hợp này tạo nên một hành trình trải nghiệm trọn vẹn văn hóa Hà Nội.

Nhiều không gian nghệ thuật, không gian công cộng như: Nhà Bát giác (Vườn hoa Lý Thái Tổ, phường Hoàn Kiếm), hồ Văn (di tích Văn Miếu-Quốc Tử Giám)… cũng trở thành nơi diễn ra các chương trình nghệ thuật biểu diễn chuyên nghiệp, quy mô, tạo ra sức sống mới cho nghệ thuật biểu diễn.

Bước đột phá từ đổi mới

Nghệ thuật biểu diễn là “xương sống” của công nghiệp văn hóa. Năm 2025, nghệ thuật biểu diễn tại Hà Nội ghi dấu bằng những “siêu concert”, còn năm 2026 lại phát triển, lan tỏa những chương trình nghệ thuật biểu diễn định kỳ, với quy mô vừa và nhỏ.

Đến với “Chuyện Hà Nội - Một ngày rất Hà Nội”, khán giả rất ngạc nhiên khi được phát còi, đũa và cả những chiếc… quạt trước buổi diễn. Khi chương trình diễn ra, mọi người bắt đầu vỡ lẽ. Dưới sự hướng dẫn của các nghệ sĩ, khán giả trở thành người “đồng biểu diễn”, khi tuýt còi, khi gõ đũa, khi múa quạt. Chi tiết này khiến cả hội trường luôn sôi động.

Giám đốc Nhà hát Chèo Hà Nội, Nghệ sĩ Nhân dân Thu Huyền cho biết: “Công nghiệp văn hóa là quá trình khai thác, sáng tạo các nguồn lực văn hóa, biến di sản thành những sản phẩm có giá trị nghệ thuật, giáo dục, kinh tế… Chúng tôi giữ nguyên vẹn tinh thần, cốt cách của chèo cổ song khoác lên nó một phương thức dàn dựng hoàn toàn mới mẻ, cô đọng. Cách làm này không làm giảm giá trị của chèo, mà tạo ra một cánh cửa ban đầu để công chúng hiểu, yêu thích và từ đó có nhu cầu khám phá sâu hơn”.

Đối với CADAO Collective, nhiều “món ăn” khác nhau tạo nên sức hút, khiến khán giả nói chung, các hãng lữ hành nói riêng có nhiều lựa chọn để đáp ứng nhu cầu của khách du lịch. Tham gia chương trình, khách còn được tương tác, trò chuyện với các nghệ nhân, nghệ sĩ, đó cũng là “điểm cộng”.

Chương trình nghệ thuật In bóng Long Thành lại pha trộn giữa rối cạn với nghệ thuật múa và hội họa mang tính biểu tượng. Khán giả còn được thưởng thức những nhịp chầu văn, ca trù và một số tiết mục âm nhạc truyền thống. In bóng Long Thành thực chất là vở diễn Cảm xúc Long Thành được “tinh gọn hóa” để phù hợp với sân khấu nhỏ khoảng 100 khán giả.

Sự kết hợp giữa những chương trình concert quy mô lớn, những chương trình nghệ thuật quốc tế, hay mới đây là Crescendo - Giao hưởng kết nối và sắp tới là những đêm diễn của nhóm nhạc BIGBANG, các chương trình quy mô vừa và nhỏ, có tính định kỳ đang định hình một “hệ sinh thái” của nghệ thuật biểu diễn Hà Nội.

Giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội, NSND Trung Hiếu đề xuất, cùng với việc chú trọng kịch bản và chất lượng sáng tạo, các đơn vị nghệ thuật cần mạnh dạn ứng dụng công nghệ vào dàn dựng để mang đến những trải nghiệm mới cho người xem; ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong quản lý, quảng bá, phân tích nhu cầu khán giả nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các nhà hát.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Lê Thị Ánh Mai cho biết, để các chương trình phát huy hiệu quả và duy trì lâu dài, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành văn hóa với ngành du lịch và các đơn vị liên quan, từ đó hình thành hệ sinh thái sản phẩm nghệ thuật hoàn chỉnh, đưa các chương trình trở thành điểm nhấn trong hành trình khám phá Hà Nội.