Drone Nga lao vào Kiev với tốc độ hàng trăm km/giờ, phòng không Ukraine chỉ còn vài giây

Một chuyên gia người Ukraine đang kiểm tra mảnh vỡ của chiếc máy bay không người lái Nga bị rơi gần một khu vực ở Kiev. Ảnh: AFP.

Những chiếc drone Nga thuộc thế hệ mới, sử dụng động cơ phản lực, xé toạc bầu trời đêm Kiev với tốc độ lên tới hàng trăm km/giờ, khiến các đơn vị phòng không Ukraine chỉ còn vài khoảnh khắc để đánh chặn. Khoảng thời gian đó thường là không đủ.

Khi ngày càng nhiều drone xuyên thủng mạng lưới phòng không và tiến vào thủ đô, các nhà sản xuất quốc phòng Ukraine đang gấp rút phát triển một thế hệ tên lửa đánh chặn mới để đối phó mối đe dọa chết người này. Họ tự phát triển hệ thống động lực phản lực, đồng thời huấn luyện trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ dẫn đường và truy đuổi mục tiêu.

Họ không có nhiều thời gian. Những chiếc drone Nga đang thúc đẩy một chiến thuật mới, được tăng cường trong những tuần gần đây, nhằm đánh vào các cơ sở hạ tầng đang giúp nền kinh tế Ukraine chống chọi với chiến tranh.

Các mục tiêu gần đây bao gồm hệ thống năng lượng, những ngành công nghiệp quan trọng, đường sắt, bưu điện, trung tâm thương mại, mạng lưới viễn thông, trạm xăng và hoạt động xuất khẩu ngũ cốc.

Nga còn có lợi thế về kho tên lửa đạn đạo, tạo thêm một thách thức trong bối cảnh Ukraine ngày càng cạn kiệt tên lửa đánh chặn.

Hệ quả của các cuộc tập kích đang được cảm nhận rõ tại Kiev. Thủ đô Ukraine ngày càng giống một thành phố tiền tuyến, không còn duy trì được sự an toàn tương đối từng khiến nơi đây khác biệt với các khu vực giao tranh.

Nguồn cung thực phẩm bị gián đoạn, tiếng nổ vang lên cả ngày lẫn đêm, trong khi người dân phải chạy tìm nơi trú ẩn trước những cuộc tập kích ngày càng tiến gần trung tâm thành phố.

Các quan chức Ukraine cho biết nước này đang thử nghiệm những loại tên lửa đánh chặn mới và đã thành công trong việc hạ các drone Nga sử dụng động cơ phản lực. Những chiếc drone này bay cao và nhanh hơn đáng kể so với các loại sử dụng động cơ cánh quạt, đồng thời khó bị đánh chặn hơn nhiều.

Một máy bay không người lái cảm tử của Nga bay qua một ngôi làng ở vùng Kyiv. Ảnh: Reuters

“Chúng di chuyển quá nhanh khiến chúng tôi không thể khóa mục tiêu một cách chính xác”, Volodymyr Serdiuk, chỉ huy một đơn vị phòng không Ukraine, nói.

Các nhà sản xuất cho biết việc chế tạo đủ số lượng tên lửa đánh chặn nguyên mẫu, đồng thời đào tạo phi công vận hành chúng, có thể mất tới 6 tháng. Tổng thống Volodymyr Zelensky đã yêu cầu đẩy nhanh tốc độ sản xuất.

Nhưng các kíp phòng không không thể chờ đợi. Trước những đợt drone liên tiếp, họ phải tìm cách ứng biến trong điều kiện khắc nghiệt, trong khi thương vong vẫn xảy ra gần như mỗi ngày.

Một đêm săn drone trên bầu trời Kiev

Kíp phòng không của Serdiuk bắt đầu ca trực ban đêm lúc 20 giờ.

Ông chăm chú theo dõi một chiếc máy tính bảng kết nối với hệ thống radar tập trung, giám sát bầu trời phía trên khu vực phụ trách. Một vòng tròn trên màn hình đánh dấu phần không phận mà đơn vị của ông có nhiệm vụ bảo vệ.

“Giống như đuổi một con lợn trong rừng”, Serdiuk ví von khi nói về những chiếc drone mới, vốn được phát triển dựa trên dòng Shahed do Iran thiết kế.

Con trai ông đang chiến đấu ở tiền tuyến miền Đông Ukraine. Giờ đây, cậu thường gọi điện về Kiev chỉ để kiểm tra xem cha mình có an toàn hay không – một dấu hiệu cho thấy cuộc sống tại thủ đô đã xấu đi đến mức nào.

Một sĩ quan cảnh sát đang kiểm tra động cơ phản lực từ một máy bay không người lái bị rơi ở Kiev. Ảnh: DPA.

Ở phía tây, ánh đèn Kiev lấp lánh trên đường chân trời. Về phía đông, vùng nông thôn và các khu ngoại ô chìm dần vào bóng tối, trong khi một nhà máy điện hiện lên ở phía xa.

Rồi một dấu hiệu màu đỏ xuất hiện trên màn hình, di chuyển nhanh chóng trên bản đồ.

Đó là một chiếc Shahed sử dụng động cơ phản lực.

“Ra ngoài!” một người hét lên.

Serdiuk ngẩng đầu.

Vài giây sau, chiếc Shahed lao vụt qua bầu trời đêm. Nó đã vượt khỏi tầm đánh chặn của đơn vị.

Kíp phòng không phải dựa vào súng máy hạng nặng, nhưng đạn của họ không thể theo kịp tốc độ hoặc độ cao của chiếc drone.

Một tia chớp lóe lên.

Vài giây sau, tiếng nổ vọng tới từ khoảng cách vài km.

Trong cuộc tập kích đó, không rõ vụ nổ có phải do chiếc drone Nga vừa bay qua gây ra hay không. Các kênh thông tin chính thức nói rằng đó là hậu quả của drone Nga, trong khi những nhân chứng tại hiện trường nói với AP rằng vụ nổ có thể do một tên lửa phòng không Ukraine gây ra.

Hai người đàn ông thoát ra ngoài qua cửa sổ khi khói bốc lên nghi ngút từ một tòa nhà ở Kiev bị trúng bom bởi máy bay không người lái. Ảnh: Reuters.

Cảnh tượng tương tự lặp đi lặp lại trong suốt đêm.

Ngay cả khi drone bay thẳng qua phía trên đầu, “vấn đề là chúng bay quá cao” để có thể bắn chính xác, Sean Almeida, một cựu lính thủy đánh bộ Mỹ tình nguyện tham gia đơn vị, nói.

Phòng không Ukraine sử dụng tác chiến điện tử và AI để điều hướng những chiếc drone Nga đang lao tới vào các hành lang hẹp trên bầu trời, qua đó tăng cơ hội để tên lửa đánh chặn tiếp cận mục tiêu.

Nhưng những chiếc Shahed sử dụng động cơ phản lực mới nhất đang thử thách chiến thuật này.

Các loại tên lửa đánh chặn nhanh nhất của Ukraine hiện thường đạt tốc độ 300-400 km/giờ, vẫn chưa đủ nhanh để đối phó mối đe dọa mới.

Các kíp chiến đấu đã bắt đầu huấn luyện với một loại tên lửa đánh chặn mới được trang bị hệ thống làm mát nhằm ngăn pin quá nhiệt khi tên lửa được đẩy lên tốc độ cao hơn để bắt kịp drone đối phương.

Trong lúc này, hy vọng đôi khi xuất hiện trên màn hình radar dưới dạng một chấm màu xanh – biểu thị một trong số ít tiêm kích F-16 của Ukraine vừa được điều động để truy đuổi những chiếc drone nhanh nhất.

F-16 có khả năng đánh chặn các mục tiêu này, nhưng chúng đòi hỏi công tác bảo dưỡng lớn. Nhiều chiếc hiện đang nằm đất để chờ sửa chữa.

Một máy bay không người lái phản lực của Nga bị chặn lại trên bầu trời Kiev. Ảnh: Reuters.

Ukraine chạy đua phát triển vũ khí đánh chặn

Trong khi các kíp phòng không săn tìm drone trên bầu trời, các kỹ sư Ukraine đang chạy đua với thời gian để thiết lập năng lực sản xuất công nghiệp.

Ukraine đã được cảnh báo rằng những chiếc drone nhanh hơn, sử dụng động cơ phản lực, sẽ xuất hiện. Tuy nhiên, khi các biến thể mới thực sự được triển khai, các nhà sản xuất vẫn chưa có giải pháp sẵn sàng để đối phó, Oleksii Babenko, CEO của Vyriy Drones, cho biết.

Các công ty quốc phòng hiện tập trung phát triển tên lửa đánh chặn nhanh hơn, hệ thống động lực mới và khả năng dẫn đường tự động.

Thách thức lớn nhất là quy mô.

Việc thu mua linh kiện, thử nghiệm thiết kế và đào tạo các kíp vận hành đều cần thời gian.

Động cơ turbojet cỡ nhỏ là một trong những nút thắt lớn nhất. Phần lớn nguồn cung hiện đến từ các nhà sản xuất châu Âu, nhưng công suất của họ thấp hơn rất nhiều so với nhu cầu tiềm năng của Ukraine.

Ít nhất một công ty quốc phòng Ukraine đã thử nghiệm thành công tên lửa đánh chặn chống lại mối đe dọa mới.

Babenko ước tính cần khoảng 3-4 tháng để mở rộng sản xuất và thu hẹp khoảng cách. Trong khi đó, nhà phân tích quân sự Taras Chmut cho rằng quá trình này có thể mất 6 tháng hoặc lâu hơn.

“Ngay lúc này, chúng ta đang chạy đua về tốc độ”, Babenko nói. “Chúng tôi đang cố chế tạo những tên lửa đánh chặn nhanh hơn và tìm ra những giải pháp mới.”

Những loại tên lửa đánh chặn cải tiến không thể đến sớm hơn đối với những người Ukraine như Daria Kuchynska.