Từ vụ chuyến bay Flydubai gặp sự cố đến nỗi ám ảnh không tặc của người Israel

Theo Times of Israel, thảm kịch hôm 30/9 gợi nhớ lại một âm mưu tấn công khác hồi năm 2002. Vào ngày 28/11/2002, một vụ đánh bom xe đã xảy ra tại khách sạn Paradise thuộc sở hữu của doanh nhân Israel ở Mombasa (Kenya), khiến 10 người Kenya và 3 người Israel thiệt mạng, cùng 80 người khác bị thương.

Cùng lúc đó, hai quả tên lửa đất-đối-không đã được phóng nhằm vào một chiếc máy bay thuê chuyến của Israel đang cất cánh từ sân bay Mombasa. Tên lửa bắn trượt, nên 271 người trên chiếc máy bay đều an toàn.

Vụ mưu sát hàng loạt hành khách Israel này diễn ra hơn một năm sau khi 78 hành khách và thành viên phi hành đoàn - phần lớn là người Israel - thiệt mạng khi chuyến bay từ Tel Aviv (Israel) đến Novosibirsk (Nga) của họ vô tình bị Không quân Ukraine bắn hạ.

Ký ức về hàng loạt vụ không tặc do các nhóm khủng bố thực hiện cũng ngay lập tức ùa về trong tâm trí người dân Israel mỗi khi đồng bào của họ trở thành mục tiêu tấn công trên không.

Trong cuộc đột kích giải cứu con tin nổi tiếng tại Entebbe (Uganda) năm 1976, lực lượng đặc nhiệm Israel đã giải cứu thành công 102 trong số 106 con tin sau khi chuyến bay của hãng Air France bị ép chuyển hướng đến Uganda. Nhưng cuộc đột kích đã cướp đi sinh mạng của chỉ huy chiến dịch - ông Yoni Netanyahu, anh trai của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.

Chiếc máy bay bị không tặc hạ cánh xuống sân bay Tabuk (Ả-rập Xê-út). (Ảnh: Times of Israel)

Siết chặt an ninh

Các chuyến bay luôn là mục tiêu hấp dẫn đối với các quốc gia thù địch và các nhóm khủng bố. Nếu máy bay bị chiếm quyền kiểm soát và buộc phải hạ cánh xuống lãnh thổ thù địch, những kẻ không tặc sẽ nắm trong tay hàng chục, thậm chí hàng trăm hành khách Israel để làm con tin mặc cả.

Và nếu những kẻ không tặc cho máy bay đâm xuống đất, số lượng thường dân Israel thiệt mạng có thể còn lớn hơn cả hậu quả của hàng chục vụ đánh bom liều chết hoặc các cuộc tấn công bằng tên lửa thành công.

Israel đã nhận thức được mối nguy hiểm này từ lâu và áp dụng các biện pháp an ninh chưa từng có tiền lệ để bảo đảm an toàn cho các chuyến bay dân sự của mình.

Trước khi làm thủ tục lên máy bay, hành khách phải trao đổi với các nhân viên an ninh - những người được huấn luyện kỹ lưỡng để phát hiện các hành vi đáng ngờ cũng như các nỗ lực che giấu thông tin.

Khi đã lên máy bay, các hành khách tiếp tục được bảo vệ bởi những biện pháp an ninh đặc thù khác.

Tất cả các hãng hàng không của Israel đều bố trí các nhân viên an ninh có vũ trang trên mọi chuyến bay quốc tế.

Máy bay của hãng hãng không El Al thậm chí còn được trang bị hệ thống phòng thủ tên lửa để bảo vệ chúng trước nguy cơ tái diễn các vụ việc tương tự như sự cố năm 2002.

Buồng lái - mục tiêu thường bị nhắm đến trong các vụ không tặc - cũng được bảo vệ nghiêm ngặt. Cửa buồng lái có khả năng chống đạn và bắt buộc phải luôn khóa chặt trong suốt chuyến bay.

Do phi công đôi khi cần rời buồng lái để nhận đồ ăn hoặc sử dụng nhà vệ sinh, nên khu vực này được thiết kế với hệ thống cửa kép, đảm bảo luôn có một lớp cửa được khóa kín.

Sự bảo vệ từ Không quân Israel

Quân đội Israel cũng đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an toàn cho các chuyến bay dân sự.

Một phần nhiệm vụ của Không quân Israel (IAF) là xử lý các sự cố bất thường liên quan đến máy bay dân sự đang bay đến Israel, bao gồm cả việc ngăn chặn nguy cơ xảy ra tấn công khủng bố từ trên không.

IAF cho biết, lực lượng này có một quy trình có thể được kích hoạt trong nhiều tình huống khác nhau, chẳng hạn như khi máy bay chệch khỏi lộ trình bay dự kiến, không phản hồi các cuộc gọi vô tuyến, phát tín hiệu khẩn cấp, gặp sự cố kỹ thuật, hoặc có hành khách gặp vấn đề y tế nghiêm trọng cần hạ cánh khẩn cấp.

Khi quy trình này được kích hoạt, nhiều biện pháp khác nhau sẽ được triển khai để bảo vệ không phận Israel. Nếu cần thiết, không phận Israel sẽ bị đóng cửa và các máy bay chiến đấu sẽ được điều động khẩn cấp để xác định cũng như hộ tống chiếc máy bay gặp sự cố.

Một quan chức quân sự cho biết, Không quân Israel thường xuyên diễn tập quy trình này, chú trọng vào việc xử lý sự cố trong thời gian ngắn và đưa ra quyết định nhanh chóng.

Các lực lượng IAF có liên quan cần biết cách chuyển đổi nhanh chóng từ khâu phát hiện điểm bất thường hoặc dấu hiệu khả nghi sang việc nắm bắt tình hình và kích hoạt biện pháp ứng phó thích hợp.

Các lỗ hổng an ninh

Ngay cả khi đã áp dụng hệ thống an ninh đa lớp, vẫn luôn tồn tại những lỗ hổng.

Sự cố hôm 30/9 đã làm nổi bật những lỗ hổng liên quan đến các hãng hàng không không phải của Israel khi bay ra vào đất nước này.

Các hãng hàng không nước ngoài, chẳng hạn như Flydubai, thường vận chuyển lượng lớn công dân Israel đến hoặc đi từ Israel, nhưng lại không áp dụng các biện pháp an ninh tương đương. Israel không thể bắt buộc các hãng này phải bố trí nhân viên an ninh trên chuyến bay, đảm bảo an ninh buồng lái hay thực hiện kiểm tra an ninh trước khi lên máy bay.

"Đó có thể là một chuyến bay chở 400 người từ Dubai mà không hề có nhân viên an ninh nào trên máy bay”, một chuyên gia an ninh hàng không Israel chia sẻ với tờ The Times of Israel.

Các hành khách Israel được đưa về nước sau khi may mắn sống sót trong vụ không tặc trên chuyến bay của hãng hàng không Flydubai. (Ảnh: Reuters)

Điều đáng ngạc nhiên - và dường như là một yếu tố quan trọng trong sự cố hôm 30/9 - là Israel cũng không thể hạn chế quốc tịch của các phi công nước ngoài bay đến nước này.

Cơ phó trên chuyến bay của Flydubai - người đã đâm cơ trưởng và âm mưu lao máy bay xuống đất - được cho là công dân Oman, một quốc gia không công nhận Israel.

Israel thường đạt được thỏa thuận với các nước khác về việc ngăn chặn phi công từ một số quốc gia nhất định bay vào nước. này. Tuy nhiên, vì những lý do chưa được làm rõ, quy định này dường như đã không ngăn được một phi công Oman điều khiển chuyến bay chở đầy hành khách Israel đến Tel Aviv hôm 30/9.

Vẫn còn những câu hỏi cấp bách khác chưa có lời giải, đặc biệt là vấn đề liệu có sự can thiệp của nước ngoài trong vụ việc này hay không. Liệu kẻ tấn công hành động đơn độc hay thực hiện hành vi theo chỉ đạo của một thế lực bên ngoài?

Theo bà Juliette Kayyem - chuyên gia phân tích cấp cao về an ninh quốc gia của đài CNN, trong quá trình điều tra vụ việc, các nhà điều tra sẽ tập trung giải đáp một số câu hỏi then chốt.

Cụ thể, bất kỳ nhà điều tra nào cũng sẽ bắt đầu với giả định rằng đây là một vụ tấn công khủng bố", bởi chuyến bay này đang trên đường đến Israel và chở theo nhiều hành khách mang quốc tịch Israel.

Ngoài ra còn có những giả thuyết khác. Cơ quan chức năng sẽ xem xét liệu viên phi công có bất thường về sức khỏe tâm thần hay dấu hiệu bị cực đoan hóa hay không, cũng như liệu người này có đồng phạm hay được một quốc gia nào đó hậu thuẫn hay không.

Bà Kayyem nhận định, vụ việc cũng đặt ra những vấn đề nghiêm trọng về an ninh, chẳng hạn như làm thế nào mà nghi phạm - vốn là một phi công - lại có thể đi đến bước này mà không bị phát hiện hay ngăn chặn từ trước, trong khi tất cả phi công đều thường xuyên được đánh giá, bao gồm cả việc kiểm tra quan điểm chính trị hoặc nguy cơ bị cực đoan hóa.

Theo bà Kayyem, thảm họa đã được ngăn chặn nhờ vào sự nhạy bén của cơ trưởng - người đã bị tấn công trong buồng lái và hiện đang được điều trị tại bệnh viện. Bà nói: “Phải khẳng định rằng, chính việc cơ trưởng kịp thời nhận ra mình cần phải mở cửa buồng lái đã cứu mạng hơn 170 người trên máy bay”.