Du lịch cộng đồng gắn với sản phẩm OCOP

Điện Biên là một trong số ít địa phương sớm định hình rõ nét mối liên kết giữa du lịch và sản phẩm OCOP. Từ định hướng của tỉnh, ngành chức năng chủ động lồng ghép phát triển sản phẩm OCOP với du lịch nông thôn, du lịch cộng đồng thông qua hàng loạt hoạt động xúc tiến, quảng bá, tổ chức sự kiện và xây dựng mô hình điểm. Điều này không chỉ giúp mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm mà góp phần làm gia tăng giá trị trải nghiệm cho du khách.

Giai đoạn 2021 - 2025 tỉnh ghi nhận sự tăng trưởng rõ rệt của chương trình OCOP cả về số lượng sản phẩm và số lượng chủ thể tham gia. Đáng chú ý, nhóm sản phẩm thủ công mỹ nghệ và dịch vụ du lịch cộng đồng từng bước được quan tâm phát triển. Qua đó làm phong phú thêm sản phẩm OCOP, đồng thời gắn chặt với mục tiêu bảo tồn văn hóa truyền thống và khai thác tiềm năng du lịch nông thôn.

Bản Pa Xa Lào (xã Thanh Yên) lựa chọn thực hiện xây dựng mô hình thí điểm nông nghiệp xanh gắn với phát triển du lịch mang đậm bản sắc văn hóa trên địa bàn tỉnh. Trong ảnh: Phụ nữ bản Pa Xa Lào giới thiệu sản phẩm OCOP là khăn thổ cẩm Lào.

Đến nay, toàn tỉnh có 147 sản phẩm OCOP được công nhận đang còn hiệu lực, trải rộng trên nhiều lĩnh vực, từ nông sản, thực phẩm đến đồ uống, thủ công mỹ nghệ. Mỗi điểm du lịch cộng đồng trở thành một “không gian trưng bày” sản phẩm OCOP. Nơi đó, sản phẩm đặc trưng được giới thiệu một cách tự nhiên, gắn với câu chuyện văn hóa và đời sống cộng đồng. Đơn cử như du khách đến Mường Nhé có thể thưởng thức rượu truyền thống, lạc đỏ Mường Toong, thịt trâu khô; đến Mường Chà trải nghiệm mật ong, lạc Chà Nưa; lên Tủa Chùa khám phá chè Shan tuyết, khoai sọ tím; về Mường Ảng nếm cà phê Arabica đặc trưng.

Điểm đáng chú ý là sự xuất hiện của sản phẩm OCOP trong lĩnh vực dịch vụ du lịch, dù còn khiêm tốn nhưng đã mở ra hướng đi mới. Toàn tỉnh hiện có 2 sản phẩm OCOP thuộc nhóm du lịch dịch vụ được công nhận, gồm: Điểm du lịch sinh thái nghỉ dưỡng Mường Then tại bản Ló, xã Thanh Nưa và HTX Phadin tại bản Háng Tàu, xã Quài Tở. Đây là mô hình mở ra hướng đi mới, góp phần gắn kết phát triển sản phẩm OCOP với du lịch.

Tọa lạc tại vị trí đắc địa trên đỉnh đèo Pha Đin huyền thoại, HTX Phadin có nhiều lợi thế phát triển du lịch. HTX Phadin đã lựa chọn con đường phát triển du lịch bền vững, lấy yếu tố bản địa làm cốt lõi. Tại đây, du khách không chỉ chiêm ngưỡng cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ mà còn được tham gia các hoạt động trải nghiệm văn hóa, từ cắm trại, đốt lửa trại đến thưởng thức ẩm thực truyền thống…

Với định hướng phát triển du lịch bền vững, năm 2025, HTX Phadin đầu tư phát triển bài bản, xây dựng thương hiệu và nâng tầm trở thành sản phẩm OCOP về dịch vụ du lịch đầu tiên của tỉnh. Chị Trần Thị Mỹ Linh, Giám đốc HTX Phadin cho biết, việc được công nhận sản phẩm OCOP đã giúp HTX nâng cao uy tín và thu hút nhiều du khách hơn. Thống kê từ đầu năm đến nay, HTX Phadin đã đón hơn 15.000 lượt khách đến tham quan, trải nghiệm. Đây không chỉ là cơ hội quảng bá hình ảnh, văn hóa địa phương mà còn mở ra hướng phát triển bền vững khi du lịch gắn với nông nghiệp và sản phẩm bản địa.

Công tác xúc tiến thương mại, quảng bá phát triển sản phẩm được tỉnh triển khai đồng bộ. Trong giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh đã tổ chức và tham gia 25 sự kiện văn hóa - du lịch lớn trong và ngoài nước, lồng ghép giới thiệu sản phẩm OCOP tại hội chợ, festival, tuần văn hóa - du lịch. Qua đó, hàng trăm lượt sản phẩm được quảng bá rộng rãi, từng bước trở thành quà tặng, đặc sản phục vụ du khách.

Mới đây chuỗi hoạt động “Hành trình nông sản Điện Biên - Vươn xa qua sóng livestream” được tổ chức thu hút đông đảo người dân, hợp tác xã tham gia. Ngoài việc mời các KOL/KOC có tầm ảnh hưởng lớn trong nước tham gia livestream bán hàng trực tiếp, trong khuôn khổ chương trình, Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh đã kết nối, mở lớp tập huấn cho gần 80 chủ thể sản xuất, doanh nghiệp trong tỉnh để nâng cao kỹ năng số, tự tin vận hành gian hàng online.

Về phía các chủ thể, cơ sở du lịch cộng đồng cũng ngày càng đổi mới với những cách làm linh hoạt. Nhiều homestay đã trở thành “cửa hàng” tiêu thụ sản phẩm ngay tại chỗ. Khi du khách có nhu cầu, chỉ cần thông báo, người dân sẽ mang sản phẩm đến tận nơi. Cách làm này không chỉ giúp tăng thu nhập cho cơ sở mà còn tạo trải nghiệm chân thực cho du khách, khi họ được tiếp cận sản phẩm ngay trong không gian văn hóa bản địa.

Bên cạnh kết quả đạt được, việc gắn kết OCOP với du lịch cộng đồng tại tỉnh vẫn còn không ít hạn chế. Số lượng sản phẩm dịch vụ du lịch được công nhận OCOP còn ít; quy mô phát triển chưa tương xứng với tiềm năng; liên kết giữa các chủ thể OCOP với doanh nghiệp lữ hành, hệ thống phân phối chưa chặt chẽ. Đây là những “điểm nghẽn” cần sớm được tháo gỡ nếu muốn nâng tầm mô hình du lịch gắn với sản phẩm OCOP trong thời gian tới.

Định hướng của tỉnh đã xác định rõ, du lịch cộng đồng gắn với sản phẩm OCOP không chỉ là hoạt động kinh tế đơn thuần mà là “không gian trình diễn” tổng hợp của văn hóa, nông nghiệp, thủ công và thương mại. Mỗi bản làng du lịch sẽ trở thành một “showroom sống”, nơi du khách vừa trải nghiệm, vừa tiêu dùng, qua đó hình thành dòng chảy giá trị từ sản xuất đến thị trường.

Để hiện thực hóa mục tiêu đề ra, vai trò của cơ quan xúc tiến được đặt lên hàng đầu, trong việc kết nối các mắt xích từ tiêu chuẩn hóa sản phẩm, xây dựng thương hiệu, cải tiến bao bì đến truy xuất nguồn gốc và mở rộng kênh phân phối. Đồng thời, việc khuyến khích doanh nghiệp lữ hành xây dựng tour gắn với OCOP, đặt hàng ổn định cũng là giải pháp quan trọng để tạo đầu ra bền vững cho sản phẩm.