Du lịch Việt Nam không thiếu tài nguyên mà thiếu năng lực tạo giá trị

Đến năm 2030, Nghị quyết 26 đặt mục tiêu đón 45 - 50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa, đạt tổng thu 80 - 90 tỉ USD và đóng góp trực tiếp 10 - 12% GDP

Song, để những định hướng ấy đi vào thực tiễn, cần một cuộc thay đổi sâu hơn về tư duy phát triển, thể chế, năng lực thực thi và vai trò của doanh nghiệp.

Trao đổi với Văn Hóa, TS. Phạm Hà, Nhà sáng lập, kiêm CEO LuxGroup, Phó Chủ tịch Liên chi hội Du lịch Xanh Việt Nam cho rằng, Việt Nam không thiếu tài nguyên du lịch, vấn đề nằm ở năng lực chuyển hóa tài nguyên thành sản phẩm khác biệt, trải nghiệm đáng nhớ, thương hiệu có sức cạnh tranh và giá trị kinh tế bền vững.

.P.V: Nghị quyết số 26-NQ/TW được kỳ vọng mở ra một giai đoạn phát triển mới của ngành Du lịch. Từ góc nhìn của một doanh nghiệp tư nhân, ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa chiến lược và những điểm mới của Nghị quyết?

- TS. Phạm Hà: Tôi nhìn nhận Nghị quyết số 26-NQ/TW không chỉ định hướng phát triển ngành, mà còn là một quyết định tái định vị du lịch trong mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam.

Nếu Nghị quyết số 08-NQ/TW năm 2017 của Bộ Chính trị khẳng định khát vọng đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, thì Nghị quyết số 26 đặt ra yêu cầu cao hơn: chuyển từ khát vọng sang năng lực cạnh tranh, từ tăng trưởng theo số lượng sang tăng trưởng bằng chất lượng, giá trị và hiệu quả.

Năm 2025, Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 137 triệu lượt khách nội địa và đạt tổng thu khoảng một triệu tỉ đồng. Du lịch đóng góp trực tiếp gần 8,8% GDP và tạo khoảng 4,41 triệu việc làm.

Trong 8 tháng đầu năm 2026, lượng khách quốc tế đã đạt gần 16 triệu lượt. Đây là nền tảng quan trọng, nhưng vẫn còn khoảng cách lớn giữa quy mô và chất lượng tăng trưởng.

Đến năm 2030, Nghị quyết đặt mục tiêu đón 45 - 50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa, đạt tổng thu 80 - 90 tỉ USD và đóng góp trực tiếp 10 - 12% GDP.

Đến năm 2045, du lịch được kỳ vọng đóng góp trực tiếp 14 - 15% GDP, đón 70 triệu lượt khách quốc tế và đưa Việt Nam vào nhóm 30 quốc gia có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới.

Điểm mới quan trọng là du lịch được nhìn nhận như một hệ sinh thái kinh tế tổng hợp. Một du khách không chỉ mua phòng nghỉ hay vé tham quan. Họ sử dụng hàng không, vận tải, viễn thông, ngân hàng, thương mại, y tế, văn hóa, ẩm thực, nghệ thuật và công nghệ. Vì vậy, không thể tiếp tục quản trị du lịch như một ngành đơn lẻ.

Chúng ta cần chuyển từ 5 tư duy cũ sang 5 tư duy mới: từ đếm lượt khách sang đo giá trị trên mỗi du khách; từ khai thác tài nguyên sang kiến tạo trải nghiệm; từ quản lý ngành sang quản trị hệ sinh thái; từ cạnh tranh bằng giá thấp sang cạnh tranh bằng bản sắc và chất lượng; từ tăng trưởng làm tiêu hao tài nguyên sang tăng trưởng tái tạo tài nguyên.

Tôi cho rằng cần xây dựng một bộ chỉ số mới, bên cạnh số lượt khách, gồm mức chi tiêu bình quân, thời gian lưu trú, tỉ lệ quay lại, giá trị giữ lại trong cộng đồng, năng suất lao động, phát thải trên một đồng doanh thu và mức độ hài lòng của người dân tại điểm đến.

Nếu tiếp tục đo thành công chủ yếu bằng số lượng, chúng ta sẽ nhận được số lượng. Nếu đo bằng giá trị, chất lượng và hạnh phúc, toàn ngành sẽ thay đổi cách đầu tư.

TS. Phạm Hà, Nhà sáng lập, kiêm CEO LuxGroup, Phó Chủ tịch Liên chi hội Du lịch Xanh Việt Nam

. Một trong những nội dung quan trọng của Nghị quyết là tạo đột phá về thể chế, chính sách, khơi thông và phát huy các nguồn lực cho phát triển du lịch. Theo ông, đâu là những thay đổi về tư duy và chính sách có thể tạo động lực lớn nhất cho đầu tư tư nhân?

- Doanh nghiệp có thể chấp nhận rủi ro thị trường, nhưng rất khó chấp nhận rủi ro chính sách không thể dự báo.

Điều doanh nghiệp cần trước hết không phải đặc quyền, mà là niềm tin. Niềm tin rằng pháp luật nhất quán, thủ tục có điểm kết thúc, người làm đúng được bảo vệ và cam kết đầu tư dài hạn được tôn trọng.

Tinh thần của Nghị quyết số 26 cần được triển khai đồng bộ với Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.

Đối với du lịch, theo tôi cần ưu tiên sáu cải cách. Một là, một cửa - một đầu mối - một trách nhiệm. Một dự án du lịch đường thủy hiện có thể liên quan đến đầu tư, xây dựng, hàng hải, đường thủy nội địa, môi trường, phòng cháy chữa cháy, văn hóa và quản lý điểm đến. Phải có một cơ quan điều phối chịu trách nhiệm cuối cùng, không để nhà đầu tư tự đi kết nối những mảnh rời của bộ máy.

Hai là, áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Những mô hình như du thuyền đô thị, tàu nhà hàng, bảo tàng nổi, biểu diễn thực cảnh, kinh tế ban đêm và nền tảng du lịch số cần được thí điểm trong phạm vi, thời hạn và tiêu chuẩn an toàn rõ ràng.

Ba là, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên rủi ro. Nhà nước nên đặt chuẩn về an toàn, môi trường và chất lượng, sau đó kiểm tra việc tuân thủ; không nên buộc mọi mô hình mới phải đi qua những quy trình được thiết kế cho các sản phẩm của quá khứ.

Bốn là, phát triển nguồn vốn dài hạn. Du lịch văn hóa, du lịch xanh, đường thủy và bảo tồn di sản cần vốn kiên nhẫn, bảo lãnh tín dụng, quỹ đầu tư xanh và cơ chế huy động tài chính dựa trên dòng tiền dự án.

Năm là, đánh giá dự án bằng giá trị thay vì chỉ bằng diện tích và tổng vốn. Một dự án sử dụng ít đất, tạo giá trị cao, kéo dài thời gian lưu trú và tạo sinh kế bền vững cần được ưu tiên.

Sáu là, thiết lập thời hạn xử lý bắt buộc. Nếu quá thời hạn mà cơ quan có thẩm quyền không phản hồi, phải có cơ chế giải trình, xử lý hoặc chấp thuận có điều kiện đối với những thủ tục phù hợp.

Doanh nghiệp cần quyền được cạnh tranh công bằng, sáng tạo có trách nhiệm và yên tâm đầu tư dài hạn.

Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị yêu cầu phát triển chất lượng cao, thông minh, xanh, sáng tạo, giàu bản sắc và có giá trị gia tăng cao

. Trong nhiều năm qua, doanh nghiệp tư nhân đã tham gia ngày càng sâu vào đầu tư hạ tầng, cơ sở vật chất, sản phẩm và dịch vụ du lịch. Theo ông, Nghị quyết số 26 đặt ra vai trò mới như thế nào đối với khu vực kinh tế tư nhân trong hành trình đưa du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn?

- Kinh tế tư nhân không chỉ là nguồn vốn. Đó là nguồn năng lực quốc gia.

Doanh nghiệp là lực lượng gần thị trường nhất, nhìn thấy nhu cầu sớm nhất và chịu trách nhiệm trực tiếp về sự hài lòng của khách hàng. Doanh nghiệp biến tài nguyên thành sản phẩm, bản sắc thành giá trị, ý tưởng thành việc làm và chính sách thành kết quả.

LuxGroup của chúng tôi khởi đầu năm 2005 với Luxury Travel. Từ một doanh nghiệp lữ hành chuyên phục vụ khách du lịch cao cấp, chúng tôi từng bước xây dựng một hệ sinh thái trải nghiệm gồm lữ hành, du thuyền, vận chuyển, lưu trú, ẩm thực, nghệ thuật, bảo tàng và biểu diễn văn hóa.

Chúng tôi gọi mô hình này là “House of Small Giants” - Ngôi nhà của những người khổng lồ nhỏ. Mỗi thương hiệu cần đủ chuyên sâu để trở thành một chuyên gia trong lĩnh vực của mình, nhưng cũng phải đủ cởi mở để cộng hưởng với toàn hệ sinh thái.

Việt Nam cần những tập đoàn lớn có năng lực đầu tư hạ tầng, đồng thời cần hàng nghìn doanh nghiệp nhỏ có chuyên môn sâu, am hiểu địa phương và giàu bản sắc. Quy mô không phải thước đo duy nhất của sức mạnh. Một doanh nghiệp không cần lớn nhất để trở thành tốt nhất trong phân khúc mình lựa chọn.

Doanh nghiệp cần được tham gia ngay từ giai đoạn xác định vấn đề, xây dựng quy hoạch và thiết kế chính sách, không nên chỉ được mời đến khi mọi quyết định đã hoàn thành.

Nhà nước kiến tạo thể chế. Doanh nghiệp kiến tạo sản phẩm. Cộng đồng gìn giữ linh hồn điểm đến. Ba chủ thể ấy phải cùng thiết kế, cùng thực hiện, cùng giám sát và cùng thụ hưởng.

Một sản phẩm cạnh tranh trong giai đoạn mới cần hội tụ sáu yếu tố: bản sắc, chất lượng, sáng tạo, bền vững, khả năng thương mại hóa và hạnh phúc

. Nghị quyết 26 yêu cầu chuyển mạnh mô hình phát triển du lịch từ số lượng sang chất lượng, thông minh, xanh và sáng tạo. Với kinh nghiệm thực tiễn của LuxGroup, một điểm đến hoặc sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh cao trong giai đoạn mới cần được đầu tư và tổ chức theo những tiêu chí nào?

- Theo kinh nghiệm của LuxGroup, một sản phẩm cạnh tranh trong giai đoạn mới cần hội tụ sáu yếu tố: bản sắc, chất lượng, sáng tạo, bền vững, khả năng thương mại hóa và hạnh phúc.

Bản sắc trả lời câu hỏi: “Tại sao du khách phải đến đây mà không phải một nơi khác?”. Chất lượng không chỉ nằm ở tiện nghi. Sang trọng đích thực là sự riêng tư, tinh tế, chân thành và khả năng thấu hiểu từng vị khách. Chúng tôi gọi đó là “heartware” - phần hồn của dịch vụ.

Sáng tạo là khả năng kể một câu chuyện quen thuộc bằng ngôn ngữ mới. Một dòng sông có thể trở thành sân khấu. Một con tàu có thể trở thành bảo tàng nổi. Một bữa ăn có thể trở thành hành trình ký ức.

Bền vững đòi hỏi sản phẩm tôn trọng sức chứa của điểm đến, sử dụng tài nguyên hiệu quả và tạo lợi ích thực chất cho cộng đồng.

Khả năng thương mại hóa bảo đảm ý tưởng có thể tiếp cận đúng thị trường, tạo doanh thu, tái đầu tư và tồn tại lâu dài. Sản phẩm hay nhưng không bán được thì chưa phải sản phẩm du lịch hoàn chỉnh.

Cuối cùng là hạnh phúc. Một sản phẩm tốt phải tạo giá trị đồng thời cho du khách, người lao động, cộng đồng và nhà đầu tư.

Thành công không thể chỉ là đông khách. Nếu môi trường bị tổn thương, người dân không hưởng lợi, nhân viên kiệt sức và du khách không muốn quay lại, tăng trưởng đó chỉ là vay mượn từ tương lai.

. Cảm ơn ông đã chia sẻ!

Một sản phẩm tốt phải tạo giá trị đồng thời cho du khách, người lao động, cộng đồng và nhà đầu tư