Dữ liệu khuôn mặt, vân tay của khách hàng được ngân hàng bảo vệ thế nào?

Kết nối thông minh phải đi cùng an toàn

Từ những chiếc thẻ vật lý, người dùng ngày càng có thêm nhiều lựa chọn: Thanh toán bằng mã QR, thanh toán chạm (Tap to Pay), ví điện tử, thanh toán trên thiết bị di động hay thanh toán bằng sinh trắc học. Công nghệ đang giúp việc thanh toán trở nên nhanh chóng, thuận tiện hơn và được tích hợp ngày càng sâu vào các dịch vụ trong đời sống.

Thanh toán số ngày nay không còn đơn thuần là câu chuyện của ngân hàng hay một phương thức thanh toán. Đó là một phần của hệ sinh thái số, hiện diện trong mua sắm, di chuyển, du lịch, y tế, giáo dục, dịch vụ công và nhiều hoạt động thường ngày.

Phát biểu tại sự kiện họp báo công bố Ngày Thanh Toán Số Việt Nam 2026, ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán (NHNN), nhận định thị trường thanh toán số Việt Nam thời gian qua đã bước sang một giai đoạn trưởng thành mới.

Ông Phạm Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Thanh toán, NHNN. Ảnh: Dương Triều.

“Chúng ta không còn dừng lại ở bước khởi động hay thay đổi thói quen mà đang bước vào giai đoạn tối ưu hóa trải nghiệm và phát triển bền vững. Song song với sự phát triển về quy mô, yếu tố an toàn, bảo mật luôn được Ngân hàng Nhà nước đặt lên hàng đầu”, ông Phạm Anh Tuấn khẳng định.

Ngày Thanh Toán Số Việt Nam năm 2026 với chủ đề “Chạm số - Sống xanh” do Báo Tiền Phong phối hợp cùng Công ty CP Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) đồng tổ chức. Đây là mùa thứ 6 của chương trình, đồng thời là mùa đầu tiên mang tên Ngày Thanh Toán Số Việt Nam, tiếp nối hành trình của Ngày Thẻ Việt Nam (2020-2025).

Theo ông Phạm Anh Tuấn, thông điệp xuyên suốt mà Ngân hàng Nhà nước muốn gửi gắm thông qua sự kiện này là: Kiến tạo một hệ sinh thái số hiện đại, an toàn và bao trùm, giúp mọi người dân, doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận dịch vụ ngân hàng - tài chính, với cam kết "Không để ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình phát triển".

Năm nay, chương trình mở rộng đối tượng hướng tới, không chỉ giới hạn trong lĩnh vực ngân hàng mà mở rộng tới người dân và doanh nghiệp nói chung, đặc biệt là người trẻ và gia đình trẻ.

Ông Nguyễn Quang Hưng, Chủ tịch HĐQT NAPAS, đồng Trưởng Ban Tổ chức chia sẻ, giới trẻ hôm nay đã quen thuộc với phương thức quét mã QR hay chạm điện thoại để thanh toán. Thẻ là điểm khởi đầu, còn thanh toán số là hành trình của cả thế hệ trẻ hôm nay.

“Chúng tôi muốn mỗi trải nghiệm thanh toán của các bạn trẻ, từ ly trà sữa đến chuyến du lịch nước ngoài, đều có thể thực hiện ngay trên ứng dụng ngân hàng, ví điện tử quen thuộc. Nhưng kết nối thông minh phải đi cùng an toàn: thanh toán càng nhanh, người dùng càng cần được bảo vệ”, ông Nguyễn Quang Hưng nói.

Bài toán bảo mật dữ liệu sinh trắc học

Việc áp dụng đối chiếu thông tin sinh trắc học trong giao dịch thanh toán đã giúp giảm thiểu đáng kể tình trạng lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Tuy nhiên, người dân bắt đầu lo ngại về nguy cơ lộ, lọt dữ liệu sinh trắc học.

Trước những lo ngại này, ông Phạm Anh Tuấn cho rằng đây là một bài toán đánh đổi điển hình trong kỷ nguyên số: giữa sự thuận tiện, bảo mật và quyền riêng tư.

“Khi chúng ta nâng cao hàng rào bảo vệ bằng sinh trắc học, mức độ phức tạp trong quản trị dữ liệu của các ngân hàng cũng tăng lên tương ứng. Quan điểm của Ngân hàng Nhà nước là: dữ liệu sinh trắc học là tài sản nhân thân nhạy cảm nhất của khách hàng, việc bảo vệ phải được đặt ở mức độ an ninh cao nhất. Để giải quyết vấn đề này, chúng tôi tiếp cận theo nguyên tắc: phòng ngừa trước, phát hiện sớm, phản ứng nhanh”, ông Tuấn nói.

Cụ thể, ông Tuấn cho biết các tổ chức tín dụng không được lưu trữ dữ liệu sinh trắc học gốc của khách hàng dưới dạng hình ảnh hay vân tay thô, mà phải mã hóa thành các chuỗi ký tự theo tiêu chuẩn quốc tế.

Bên cạnh đó, NHNN đã và đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an trong Đề án 06, kết nối hệ thống của các ngân hàng với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Việc đối chiếu thông tin sẽ diễn ra theo cơ chế đối chiếu trực tiếp qua hệ thống của Bộ Công an, ngân hàng chỉ nhận kết quả "Trùng khớp" hoặc "Không trùng khớp" thay vì phải tự thu thập và lưu trữ một kho dữ liệu khổng lồ.

NHNN cũng thường xuyên chỉ đạo các ngân hàng nâng cao công tác tuyên truyền, phổ biến các hình thức gian lận, lừa đảo đến khách hàng để khách hàng hiểu quyền lợi của mình, tuyệt đối không chia sẻ thông tin cá nhân, không cài đặt các ứng dụng không rõ nguồn gốc yêu cầu quyền truy cập camera, microphone, qua đó bảo vệ thiết bị cá nhân khỏi nguy cơ bị xâm nhập.