Dữ liệu số mở đường cho y tế thông minh

Chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy ngành y tế. Ảnh minh họa.

Từ dữ liệu rời rạc đến hồ sơ sức khỏe số

Trong nhiều năm, mỗi lần đi khám bệnh, người dân thường phải mang theo sổ khám, kết quả xét nghiệm, đơn thuốc cũ và các giấy tờ liên quan, trong khi thông tin y tế lại được lưu trữ phân tán ở nhiều cơ sở, tạo nên tình trạng rời rạc khiến việc theo dõi lịch sử sức khỏe thiếu liên tục và đồng bộ.

Thực tế này đang thay đổi cùng quá trình chuyển đổi số trong ngành y tế, khi dữ liệu từng bước được số hóa, chuẩn hóa và liên thông giữa các hệ thống.

Tại Hà Nội, hơn 8,2 triệu hồ sơ sức khỏe điện tử đã được tạo lập, tương đương khoảng 97% dân số; cùng với đó là hơn 3,75 triệu hồ sơ khám chữa bệnh được đồng bộ và gần 692.000 giấy khám sức khỏe lái xe được ký số, liên thông trên hệ thống dùng chung.

Những con số này không chỉ phản ánh quy mô số hóa mà còn cho thấy quá trình hình thành một nền tảng dữ liệu sức khỏe thống nhất, có khả năng kết nối với cơ sở dữ liệu dân cư, từ đó mở rộng quản lý theo hướng xuyên suốt thay vì từng lần khám riêng lẻ.

Khi hồ sơ sức khỏe điện tử được xây dựng trên nền tảng chung, dữ liệu y tế có thể được tích lũy và sử dụng lại, giúp việc theo dõi sức khỏe chuyển dần sang quản lý theo vòng đời của mỗi người dân.

PGS.TS Trần Quý Tường - Chủ tịch Hội Tin học Y tế Việt Nam, nhận định chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy ngành y tế, khi nhiều hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử và khám chữa bệnh từ xa đã được triển khai, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ và hiệu quả quản lý.

Theo ông, mục tiêu “mỗi người dân một hồ sơ sức khỏe” giúp bác sĩ có đầy đủ hơn dữ liệu về bệnh sử và yếu tố nguy cơ, từ đó nâng cao chất lượng điều trị và dự phòng.

Hạ tầng của y tế thông minh

Nếu Hà Nội tập trung xây dựng nền tảng dữ liệu, thì TP HCM cho thấy cách dữ liệu được đưa vào vận hành trong quản lý thực tế, khi thông tin không chỉ lưu trữ mà còn phục vụ điều hành theo thời gian thực.

Sở Y tế TPHCM đã đưa vào hoạt động Dashboard quản lý khám sức khỏe, cập nhật liên tục dữ liệu từ bệnh viện, trung tâm y tế, trạm y tế và đội khám lưu động, qua đó hình thành bức tranh toàn cảnh về hoạt động khám sức khỏe cộng đồng.

Hệ thống cho phép theo dõi số người được khám mỗi ngày, tiến độ tại từng địa phương, từng cơ sở và cơ cấu nhóm đối tượng tham gia, đồng thời tổng hợp dữ liệu về yếu tố nguy cơ và mô hình bệnh tật để phục vụ phân tích.

Từ nền tảng này, ngành y tế có thể nhận diện sớm khu vực có tỷ lệ khám thấp để điều chỉnh truyền thông, phân bổ nhân lực hoặc triển khai hỗ trợ phù hợp, đồng thời phát hiện mô hình hiệu quả để nhân rộng.

Tại hội thảo quốc tế về chuyển đổi số y tế tổ chức ở Đà Nẵng, ông Frank Hester OBE - nhà sáng lập Công ty TPP (Vương quốc Anh), cho rằng các quốc gia cần chuyển sang mô hình y tế dựa trên dữ liệu và khả năng kết nối, thay vì chỉ mở rộng cơ sở vật chất hoặc nhân lực.

Vị chuyên gia này nhấn mạnh mô hình “Một người dân, một hồ sơ sức khỏe” giúp thông tin y tế được quản lý thống nhất và liên tục trong toàn bộ quá trình chăm sóc sức khỏe.

Hiện cả nước có 1.238 bệnh viện bước đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ số trong khám chữa bệnh, quản lý và hỗ trợ chuyên môn, tạo nền tảng cho mô hình bệnh viện thông minh.

Tuy vậy, quá trình phát triển y tế thông minh vẫn đối mặt nhiều thách thức như hạ tầng chưa đồng đều, dữ liệu chưa chuẩn hóa đầy đủ, nhân lực công nghệ còn thiếu và yêu cầu bảo mật ngày càng cao.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra là bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, đồng thời tăng khả năng kết nối và khai thác giữa các hệ thống.

Trong nhiều năm, đầu tư cho y tế thường gắn với bệnh viện, máy móc, trang thiết bị. Hiện nay, một lớp hạ tầng mới đang hình thành rõ nét hơn: hạ tầng dữ liệu sức khỏe.

Giá trị của hạ tầng này nằm ở khả năng kết nối thông tin, hỗ trợ điều hành và tạo tri thức từ dữ liệu. Khi mỗi người dân có một hồ sơ sức khỏe điện tử được cập nhật liên tục, dữ liệu sẽ đồng hành cùng họ, góp phần hình thành hệ thống y tế hiện đại, thông minh và lấy người dân làm trung tâm.