Dữ liệu tin cậy hoạch định chính sách giáo dục từ Báo cáo quốc gia SEA-PLM 2024

Ông Phạm Quốc Khánh - Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT).

Sáng 14/7, Bộ GD&ĐT tổ chức Hội thảo công bố Báo cáo quốc gia Chương trình đánh giá kết quả học tập của học sinh tiểu học khu vực Đông Nam Á (SEA-PLM) chu kỳ 2024.

Hội thảo được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với sự tham dự của lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ GD&ĐT, đại diện Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) tại Việt Nam, các trường đại học sư phạm, các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện một số Sở GD&ĐT cùng gần 100 đại biểu tham dự trực tiếp và trực tuyến.

SEA-PLM - Công cụ đánh giá chất lượng giáo dục theo chuẩn khu vực

Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT) Phạm Quốc Khánh cho biết, SEA-PLM là chương trình đánh giá quy mô khu vực do Tổ chức Bộ trưởng Giáo dục các nước Đông Nam Á (SEAMEO) phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) và các đối tác phát triển triển khai, nhằm đánh giá kết quả học tập của học sinh tiểu học, đồng thời cung cấp cơ sở dữ liệu tin cậy phục vụ hoạch định và hoàn thiện chính sách giáo dục.

Việt Nam tham gia Chương trình SEA-PLM từ chu kỳ đầu tiên và luôn xác định đây là một hoạt động có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá khách quan chất lượng giáo dục phổ thông, đối sánh kết quả học tập của học sinh với các quốc gia trong khu vực, đồng thời đây là cơ hội để tăng cường năng lực quốc gia về đánh giá trên diện rộng, thúc đẩy ứng dụng công nghệ và sử dụng dữ liệu phục vụ hiệu quả công tác quản lý, chỉ đạo giáo dục.

Phó Cục trưởng nhấn mạnh, SEA-PLM không chỉ là sáng kiến của khu vực ASEAN mà còn tiếp cận những thông lệ và kinh nghiệm tốt của thế giới trong đánh giá các năng lực nền tảng phục vụ học tập suốt đời của học sinh, gồm Đọc hiểu, Toán và Viết. Trong đó, đánh giá năng lực Viết là điểm đặc thù của SEA-PLM so với nhiều chương trình đánh giá quốc tế khác.

Ông Phạm Quốc Khánh, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng và Ông Hà Xuân Thành, Giám đốc Trung tâm Khảo thí Quốc gia và Đánh giá chất lượng giáo dục (Cục Quản lý chất lượng) chủ trì hội thảo.

Toàn cảnh hội thảo.

Theo Phó Cục trưởng Phạm Quốc Khánh, khảo sát SEA-PLM chu kỳ 2024 được Việt Nam triển khai vào tháng 4/2024 tại 152 trường tiểu học thuộc 53 tỉnh, thành phố, với sự tham gia của 152 hiệu trưởng, 1.074 giáo viên, hơn 6.000 học sinh lớp 5 và cha mẹ học sinh. Toàn bộ quá trình chọn mẫu do đối tác quốc tế thực hiện nhằm bảo đảm tính khách quan và khoa học. Vì vậy, kết quả khảo sát được xem là "bức tranh" phản ánh chất lượng giáo dục tiểu học của Việt Nam, đồng thời tạo cơ sở đối sánh với các quốc gia trong khu vực.

Nhấn mạnh mục tiêu của SEA-PLM không phải là xếp hạng mà là khai thác hiệu quả dữ liệu, Phó Cục trưởng cho biết, kết quả đánh giá sẽ là căn cứ phục vụ hoạch định chính sách giáo dục, đồng thời hỗ trợ đổi mới dạy học, kiểm tra, đánh giá và triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Theo đó, cần chuyển mạnh từ đánh giá kết quả sang đánh giá vì sự tiến bộ của người học, trong đó mỗi yêu cầu cần đạt của chương trình cần được cụ thể hóa thành các bộ tiêu chí đánh giá rõ ràng, minh bạch, giúp học sinh biết mình cần đạt điều gì, đang ở mức nào và cần làm gì để tiếp tục tiến bộ.

Phó Cục trưởng cũng nhấn mạnh vai trò của các trường sư phạm trong đổi mới giáo dục. Các trường sư phạm không chỉ đào tạo giáo viên mà còn cần dẫn dắt chuyên môn, phát triển học liệu và hỗ trợ triển khai đổi mới. Đồng thời, cần đi đầu trong xây dựng bộ tiêu chí đánh giá từ yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và bồi dưỡng giáo viên sử dụng hiệu quả các bộ tiêu chí này, góp phần lan tỏa cách dạy học lấy sự tiến bộ của học sinh làm trung tâm.

Đại diện nhóm soạn thảo thông tin về Báo cáo quốc gia SEA-PLM chu kỳ 2024.

Giáo dục tiểu học Việt Nam tiếp tục duy trì nhóm dẫn đầu khu vực

Theo Báo cáo quốc gia Chương trình đánh giá kết quả học tập của học sinh tiểu học khu vực Đông Nam Á (SEA-PLM) chu kỳ 2024 được công bố tại hội thảo, giáo dục tiểu học Việt Nam tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực, đồng thời tạo cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng, công bằng và phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

Trong số các quốc gia công bố kết quả, Việt Nam đứng đầu về Toán và Đọc, đứng thứ hai về Viết, với điểm trung bình đạt 334,6 điểm môn Toán, 323,5 điểm môn Đọc và 471,1 điểm môn Viết. Báo cáo cũng cho thấy 95,4% học sinh đạt ngưỡng năng lực tối thiểu môn Toán, 85,5% đạt ngưỡng năng lực tối thiểu môn Đọc; 64,9% học sinh đạt mức thành thạo cao đồng thời ở cả Toán và Đọc, cao nhất trong các quốc gia tham gia khảo sát. Những kết quả này cho thấy Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để thực hiện Mục tiêu phát triển bền vững số 4 (SDG 4) của Liên Hợp Quốc về giáo dục có chất lượng.

Bên cạnh những kết quả tích cực, báo cáo cũng chỉ ra khoảng cách về kết quả học tập vẫn chủ yếu xuất phát từ điều kiện kinh tế - xã hội của gia đình, nơi học sinh sinh sống và ngôn ngữ sử dụng tại gia đình. Đặc biệt, ở vùng sâu, vùng xa và miền núi, chênh lệch tỷ lệ đạt ngưỡng năng lực tối thiểu môn Đọc giữa nhóm học sinh có điều kiện kinh tế - xã hội cao và thấp lên tới 26,5 điểm phần trăm; trong nhóm học sinh có nhiều yếu tố bất lợi, có 31,5% chưa đạt ngưỡng năng lực tối thiểu về Đọc.

Từ kết quả khảo sát, báo cáo đề xuất 5 định hướng chính sách, gồm: tiếp tục nâng cao chất lượng dạy học Đọc, Viết và Toán; ưu tiên hỗ trợ học sinh có nhiều bất lợi; tăng cường bồi dưỡng giáo viên; thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền; đồng thời tiếp tục sử dụng kết quả SEA-PLM cùng dữ liệu giáo dục trong nước để theo dõi chất lượng, xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Chuyên gia quốc tế trao đổi tại hội thảo.

Nhiều ý kiến đề xuất khai thác hiệu quả dữ liệu SEA-PLM phục vụ đổi mới giáo dục

Tại hội thảo, các đại biểu đánh giá cao Báo cáo quốc gia SEA-PLM chu kỳ 2024 với cách tiếp cận khoa học, phương pháp khảo sát khách quan và hệ thống dữ liệu có giá trị phục vụ xây dựng chính sách. Nhiều ý kiến cho rằng báo cáo không chỉ phản ánh thực trạng chất lượng giáo dục tiểu học mà còn chỉ ra tác động của các yếu tố kinh tế - xã hội, vùng miền và điều kiện học tập đến kết quả của học sinh, qua đó giúp các cơ quan quản lý xác định đúng những lĩnh vực cần ưu tiên đầu tư và có giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục.

Đại diện Sở GD&ĐT Hà Nội nhận định, kết quả báo cáo phản ánh khá sát thực tiễn giáo dục của Thủ đô, nơi có sự đa dạng về điều kiện phát triển giữa khu vực nội thành, ngoại thành và vùng khó khăn. Từ các kết quả khảo sát, Hà Nội sẽ tiếp tục nghiên cứu để tăng cường bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, phát huy vai trò giáo viên cốt cán, đẩy mạnh sinh hoạt chuyên môn và chú trọng nâng cao năng lực đọc hiểu cho học sinh ngay từ bậc tiểu học.

Đại diện UNICEF Việt Nam đánh giá cao chất lượng Báo cáo quốc gia SEA-PLM của Việt Nam, đồng thời đề xuất tiếp tục khai thác sâu dữ liệu khảo sát phục vụ điều chỉnh chính sách, đặc biệt đối với học sinh dân tộc thiểu số và học sinh vùng khó khăn. Về vấn đề này, đại diện Ban kỹ thuật khẳng định, Việt Nam tuân thủ đầy đủ các quy định quốc tế về chọn mẫu, bảo đảm tính đại diện của các vùng miền và nhóm đối tượng. Cục Quản lý chất lượng cũng cho biết sẽ tiếp tục sử dụng dữ liệu SEA-PLM để theo dõi chất lượng giáo dục và đề xuất các giải pháp về chương trình, bồi dưỡng giáo viên và hoàn thiện chính sách trên cơ sở bằng chứng.

Ông Hà Xuân Thành, Giám đốc Trung tâm Khảo thí Quốc gia và Đánh giá chất lượng giáo dục (Cục Quản lý chất lượng) trao đổi tại hội thảo.

Từ góc độ các cơ sở đào tạo giáo viên, đại diện Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên và Trường Đại học Sư phạm Hà Nội kiến nghị tăng cường chia sẻ dữ liệu SEA-PLM cho các trường sư phạm nhằm phục vụ nghiên cứu, phát triển chương trình đào tạo giáo viên và bồi dưỡng năng lực đánh giá; đồng thời tiếp tục khai thác kết quả khảo sát để rà soát, hoàn thiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018 theo hướng phát triển năng lực người học và bảo đảm công bằng giáo dục.

Phát biểu bế mạc hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng Phạm Quốc Khánh cho biết, Cục Quản lý chất lượng sẽ công bố Báo cáo quốc gia SEA-PLM chu kỳ 2024 bằng tiếng Việt và tiếng Anh, đồng thời tổng hợp các khuyến nghị chính sách trình Bộ trưởng Bộ GD&ĐT làm cơ sở chỉ đạo triển khai trong thời gian tới.

Phó Cục trưởng nhấn mạnh, kết quả SEA-PLM không chỉ là căn cứ đánh giá chất lượng giáo dục mà còn cung cấp bằng chứng để hoàn thiện chính sách, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và hướng tới mục tiêu "công bằng giáo dục chất lượng", bảo đảm mọi học sinh đều được tiếp cận nền giáo dục có chất lượng và có cơ hội phát triển toàn diện.