Dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở sửa đổi: Bổ sung thêm quyền cho hòa giải viên

Tham dự Hội đồng thẩm định, về phía cơ quan chủ trì soạn thảo có Cục trưởng Cục Phổ biến giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh; Phó Cục trưởng Ngô Quỳnh Hoa; các thành viên Hội đồng.

Theo dự thảo Tờ trình, dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) kế thừa một số quy định còn phù hợp của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013; đồng thời bổ sung quy định về chỉ định hòa giải viên, quyền và nghĩa vụ của hòa giải viên, người được mời tham gia hòa giải ở cơ sở, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác hòa giải ở cơ sở và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong công tác hòa giải ở cơ sở.

Cụ thể, bổ sung một số quyền của hòa giải viên: được tập huấn kiến thức pháp luật, nghiệp vụ và kỹ năng hòa giải; mời người có uy tín, có kiến thức pháp luật, có kiến thức chuyên ngành trong các lĩnh vực, có kiến thức xã hội để hỗ trợ cho hoạt động hòa giải; đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có chuyên môn pháp luật liên quan đến vụ, việc hòa giải tư vấn, hỗ trợ vụ, việc hòa giải; được đề nghị UBND cấp xã, lực lượng Công an cấp xã có phương án bảo đảm an ninh trật tự khi tiến hành vụ, việc hòa giải trong trường hợp nhận thấy mâu thuẫn, tranh chấp có thể dẫn đến hành vi bạo lực gây ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của các bên, của hòa giải viên hoặc gây mất trật tự công cộng; được hỗ trợ về hạ tầng kỹ thuật và hướng dẫn kỹ năng số khi thực hiện các hoạt động hòa giải trên môi trường mạng hoặc ứng dụng các nền tảng số trong quản lý hồ sơ hòa giải.

Cục trưởng Cục Phổ biến giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh phát biểu tại phiên họp.

Đặc biệt, dự thảo Luật quy định rõ quyền và nghĩa vụ của người được mời tham gia hòa giải, người được mời trực tiếp tham gia hòa giải ở cơ sở được hưởng thù lao khi tiến hành hòa giải cùng hòa giải viên theo quy định của pháp luật và được hỗ trợ, tạo điều kiện để khắc phục hậu quả nếu gặp tai nạn hoặc rủi ro ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng trong khi thực hiện hoạt động hòa giải. Chính phủ quy định chi tiết về thù lao theo vụ, việc hòa giải và kinh phí hỗ trợ, tạo điều kiện để khắc phục hậu quả nếu gặp tai nạn hoặc rủi ro ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng trong khi thực hiện hoạt động hòa giải của người được mời tham gia trực tiếp tham gia hòa giải và các nội dung liên quan khác.

Để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong công tác hòa giải ở cơ sở, Dự thảo Luật cũng bổ sung các quy định về ứng dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận công tác hòa giải. Theo đó, khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, trang bị phương tiện kỹ thuật và bảo đảm các điều kiện cần thiết khác cho hoạt động hòa giải ở cơ sở phù hợp với tiến trình xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số theo quy định của pháp luật; quy định việc bầu hòa giải viên, bầu tổ trưởng tổ hòa giải có thể biểu quyết trực tuyến bảo đảm phù hợp với mức độ ứng dụng công nghệ thông tin và được người dân, hòa giải viên thống nhất lựa chọn; quy định các bên có quyền đề xuất hình thức hòa giải trực tuyến; hòa giải viên được hỗ trợ về hạ tầng kỹ thuật và hướng dẫn kỹ năng số khi thực hiện các hoạt động hòa giải trên môi trường mạng hoặc ứng dụng các nền tảng số trong quản lý hồ sơ hòa giải...

Phó Cục trưởng Cục Phổ biến giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Ngô Quỳnh Hoa trình bày tại phiên họp.

Kết luận phiên họp Hội đồng thẩm định, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh đánh giá cao ý kiến góp ý của các thành viên. Thứ trưởng khẳng định mục đích và quan điểm của việc xây dựng, sửa đổi Luật nhằm nâng cao chất lượng hoạt động hòa giải ở cơ sở; thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013.

Thứ trưởng nhấn mạnh cần huy động tối đa các nguồn lực xã hội trong hoạt động hòa giải ở cơ sở; giữ vững nguyên tắc tự nguyện; hạn chế tối đa việc hành chính hóa hóa; đồng thời cần kế thừa những quy định phù hợp và học hỏi kinh nghiệm quốc tế trong công tác hòa giải.

Nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động hòa giải ở cơ sở, tăng cường sự đồng thuận trong cộng đồng, Thứ trưởng lưu ý cơ quan chủ trì soạn thảo cần rà soát thật kỹ, tránh hành chính hóa vai trò của hòa giải viên. Theo đó, cần nghiên cứu, chỉnh lý theo hướng hòa giải viên là người hỗ trợ, kết nối, tạo điều kiện để các bên đối thoại và tự tìm được tiếng nói chung; tránh làm sai lệch bản chất của hoạt động hòa giải, ảnh hưởng đến tính trung lập và khách quan của hòa giải viên.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh phát biểu kết luận phiên họp.

Thứ trưởng cũng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát lại các nội dung liên quan đến biên bản hòa giải thành, các quy định tại Điều 29, Điều 30 của dự thảo Luật; đồng thời nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế nhưng phải bảo đảm phù hợp với đặc thù của mô hình hòa giải ở cơ sở tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng nhấn mạnh vai trò của công tác tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng cho hòa giải viên ở cơ sở. Theo Thứ trưởng, cơ quan quản lý nhà nước cần quan tâm nâng cao năng lực, kỹ năng hòa giải cho đội ngũ hòa giải viên nhằm bảo đảm việc thực hiện đúng nguyên tắc, đúng bản chất của hoạt động hòa giải ở cơ sở, qua đó nâng cao hiệu quả thi hành Luật sau khi được ban hành./.