Tỷ phú Mark Cuban cảnh báo 9 ngành nghề dễ 'sụp đổ' trong kỷ nguyên AI

Tỷ phú Mỹ Mark Cuban – nhà đầu tư nổi tiếng của chương trình Shark Tank mới đây đã chỉ ra 9 ngành nghề mà ông cho rằng đang đối mặt với nguy cơ khủng hoảng mang tính cấu trúc, rất dễ bị trí tuệ nhân tạo (AI), suy thoái kinh tế hoặc chính mô hình vận hành của chúng đánh gục.

Theo Mark Cuban, đây không đơn thuần là những khó khăn ngắn hạn mà là dấu hiệu cho thấy nhiều ngành đang bước vào thời kỳ bị đào thải mạnh mẽ.

Điện ảnh và truyền thông truyền thống

Mark Cuban từng gọi truyền thông truyền thống là “một trong những ngành tệ nhất lịch sử công nghiệ”. Theo ông, thời đại mà các tập đoàn truyền thông nắm độc quyền sản xuất và phân phối nội dung đã dần khép lại.

Sự xuất hiện của AI, TikTok, YouTube và các nền tảng mạng xã hội khiến bất kỳ ai cũng có thể trở thành nhà sáng tạo nội dung với chi phí thấp. Trong khi đó, doanh thu quảng cáo bị chia nhỏ, khán giả phân tán, còn các đài truyền hình và báo chí truyền thống ngày càng khó giữ vị thế như trước.

Ảnh minh họa

Ngành thực phẩm và đồ uống

Nhìn bề ngoài, ăn uống là nhu cầu thiết yếu nên nhiều người cho rằng đây là lĩnh vực không bao giờ chết. Tuy nhiên, Mark Cuban cảnh báo ngành này có biên lợi nhuận rất thấp, cạnh tranh khốc liệt và cực kỳ nhạy cảm với suy thoái kinh tế.

Khi người dân thắt chặt chi tiêu, các khoản như ăn ngoài, cà phê hay đồ uống cao cấp thường bị cắt giảm đầu tiên. Trong khi đó, chi phí thuê mặt bằng, nguyên liệu và nhân công vẫn tăng đều, khiến nhiều thương hiệu nhỏ dễ rơi vào cảnh thua lỗ.

Doanh nghiệp sống nhờ nền tảng bên thứ ba

Nhiều cửa hàng online và nhà sáng tạo nội dung hiện phụ thuộc gần như hoàn toàn vào Amazon, Etsy, Facebook, TikTok hoặc các sàn thương mại điện tử lớn.

Theo Mark Cuban, đây là mô hình tiềm ẩn rủi ro lớn vì doanh nghiệp không thực sự kiểm soát “sân chơi” của mình. Chỉ cần nền tảng thay đổi thuật toán, tăng phí hoặc ưu tiên sản phẩm riêng, người bán có thể mất doanh thu chỉ sau một đêm.

Ông cho rằng việc xây dựng thương hiệu và tệp khách hàng riêng mới là yếu tố sống còn trong dài hạn.

Công ty y tế và dược phẩm

Dù chăm sóc sức khỏe luôn là nhu cầu thiết yếu, lĩnh vực này lại chịu sự kiểm soát cực kỳ chặt chẽ. Những quy định pháp lý phức tạp khiến quá trình đổi mới diễn ra chậm chạp và tốn kém.

Mark Cuban nhận định khi AI phát triển mạnh, các doanh nghiệp y tế truyền thống có thể gặp khó khăn trong việc thích nghi. Chi phí tuân thủ quá cao khiến thị trường ngày càng nghiêng về phía các tập đoàn khổng lồ có tiềm lực tài chính mạnh.

Doanh nghiệp nhỏ ở nông thôn phụ thuộc trợ cấp

Tại nhiều khu vực ngoài đô thị, không ít doanh nghiệp tồn tại nhờ các chương trình hỗ trợ của chính phủ. Tuy nhiên, Mark Cuban cho rằng việc phụ thuộc quá nhiều vào nguồn tiền trợ cấp là cực kỳ nguy hiểm.

Chỉ cần ngân sách bị cắt giảm hoặc chính sách thay đổi, doanh nghiệp có thể mất nguồn sống ngay lập tức. Những mô hình không tạo được dòng tiền ổn định từ khách hàng thực sự rất khó tồn tại bền vững.

Nhà thầu phụ thuộc ngân sách nhà nước

Nhiều người cho rằng làm việc với chính phủ đồng nghĩa với sự ổn định lâu dài. Nhưng theo Mark Cuban, đây lại là lĩnh vực dễ bị ảnh hưởng khi chính phủ thay đổi ưu tiên chi tiêu hoặc thực hiện cắt giảm ngân sách.

Từ quốc phòng, vệ sinh cho tới dịch vụ ăn uống công cộng, rất nhiều doanh nghiệp có thể lao đao chỉ vì một quyết định điều chỉnh ngân sách.

Công ty xe điện sống nhờ ưu đãi

Ngành xe điện từng tăng trưởng mạnh nhờ các khoản hỗ trợ và ưu đãi môi trường từ chính phủ. Tuy nhiên, Mark Cuban cho rằng nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực này vẫn chưa đủ sức tự đứng vững nếu thiếu trợ giá.

Một khi chính sách ưu đãi bị thu hẹp, những công ty chưa tạo được lợi thế cạnh tranh thật sự sẽ đối mặt với nguy cơ sụt giảm doanh số nghiêm trọng.

Doanh nghiệp từ chối ứng dụng AI

Theo Mark Cuban, AI không còn là xu hướng tương lai mà đã trở thành công cụ cạnh tranh thực tế ở hiện tại.

Từ chăm sóc khách hàng, marketing cho tới quản lý vận hành, AI đang giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí và tăng hiệu suất đáng kể. Những công ty vẫn vận hành hoàn toàn theo cách truyền thống sẽ ngày càng tụt lại phía sau vì chậm hơn, tốn kém hơn và kém hiệu quả hơn đối thủ.

Startup AI “ăn theo” xu hướng

Dù rất tin vào tương lai của AI, Mark Cuban lại cho rằng phần lớn startup AI hiện nay khó tồn tại lâu dài.

Ông ví cơn sốt AI hiện tại giống thời kỳ bong bóng dot-com đầu những năm 2000, khi hàng nghìn công ty công nghệ mọc lên nhưng cuối cùng chỉ còn số ít sống sót. Theo ông, nhiều startup AI hiện chỉ “gắn mác AI” mà không sở hữu công nghệ lõi hoặc lợi thế thật sự khác biệt.

Khi dòng tiền đầu tư thắt chặt và cạnh tranh ngày càng khốc liệt, làn sóng đào thải lớn gần như là điều chắc chắn sẽ xảy ra.

Trong bối cảnh AI đang thay đổi gần như mọi ngành nghề, cảnh báo của Mark Cuban cho thấy không phải lĩnh vực nào “hot” cũng đồng nghĩa với cơ hội dài hạn. Với nhà đầu tư hay người khởi nghiệp, điều quan trọng không chỉ là nhìn vào tốc độ tăng trưởng hiện tại, mà còn phải đánh giá xem mô hình đó có đủ sức tồn tại khi thị trường thay đổi hay không.