Dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi: Cần đề xuất cơ chế thí điểm bác sĩ gia đình đô thị

Nhiều chính sách, quy định đặc thù, vượt trội

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu nhấn mạnh, trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều văn bản chỉ đạo quan trọng về xây dựng và phát triển Thủ đô, mà gần đây nhất là Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.

Theo đó, Nghị quyết đã nâng tầm mục tiêu phát triển Thủ đô với tầm nhìn dài hạn 100 năm, định hướng Thủ đô không phải chỉ là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trái tim của cả nước mà còn phải trở thành TP toàn cầu, thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và chỉ số hạnh phúc cao nhất thế giới vào năm 2065.

Nhằm kịp thời thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng và nâng cao trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị trong việc xây dựng, phát triển Thủ đô, Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với UBND TP Hà Nội và các Bộ, ngành có liên quan, các chuyên gia, các nhà khoa học xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) với nhiều chính sách, quy định đặc thù, vượt trội, có trọng tâm, trọng điểm, tạo vị thế vững chắc cho sự phát triển mạnh, bền vững của Hà Nội.

Công tác chuẩn bị cho dự án Luật Thủ đô sửa đổi đã được Bộ Tư pháp phối hợp với UBND TP Hà Nội, các Bộ, ngành và một số địa phương chuẩn bị hết sức công phu, nghiêm túc theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Bộ Tư pháp và TP Hà Nội cũng đã đánh giá kết quả 1 năm thực hiện Luật Thủ đô năm 2024, tổ chức nhiều buổi làm việc trực tiếp với các Bộ, cơ quan ngang Bộ có liên quan, nhiều cuộc tham vấn các chuyên gia, các nhà khoa học để lấy ý kiến xây dựng chính sách sửa đổi Luật Thủ đô cũng như là lấy ý kiến các quy định cụ thể của dự thảo Luật. Trên cơ sở đó, Bộ Tư pháp đã lập hồ sơ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) trình Chính phủ cho ý kiến và trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI theo quy trình thông qua tại một kỳ họp.

Ông Phan Chí Hiếu, Thứ trưởng Bộ Tư pháp.

Theo Thứ trưởng Phan Chí Hiếu, nhận thức được tầm quan trọng và ý nghĩa của việc sửa đổi Luật Thủ đô, ngay từ khi được giao nhiệm vụ chủ trì soạn thảo, Bộ Tư pháp đã xác định đây không chỉ đơn thuần là một dự án luật mà đây là dịp để chúng ta kiến tạo thể chế, tạo không gian pháp lý đủ mạnh cho Hà Nội chủ động phát triển, tạo sự lan tỏa, dẫn dắt các địa phương trong Vùng và cả nước. Đặc biệt, lần này có cách tiếp cận rất mới là Luật Thủ đô sẽ đặt nền tảng pháp lý để Hà Nội thử nghiệm một số cơ chế, chính sách mới, đóng vai trò là “mô hình mẫu” để có thể đánh giá, tổng kết và nếu đủ cơ sở thì nhân rộng ra phạm vi cả nước.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (XDVBQPPL), Bộ Tư pháp nhấn mạnh, dự thảo Luật thể hiện sự chuyển đổi căn bản từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy kiến tạo phát triển - một bước tiến mang tính đột phá trong cách tiếp cận xây dựng pháp luật đối với đô thị đặc biệt.

Với 9 Chương, 36 Điều (giảm 18 Điều so với Luật năm 2024), cách tiếp cận này cho thấy, dự thảo Luật không chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh kỹ thuật lập pháp, mà còn phản ánh sự thay đổi sâu sắc về tư duy phát triển từ “quản lý để ổn định” sang “kiến tạo để bứt phá”, từ “tuân thủ thụ động” sang “chủ động thiết kế và dẫn dắt chính sách” để Hà Nội chủ động bứt phá trong kỷ nguyên mới.

Trong đó, ông Nguyễn Quốc Hoàn nhấn mạnh việc chuyển từ “thực thi chính sách” sang “thiết kế chính sách”. “Nếu như trước đây, Hà Nội chủ yếu thực hiện các quy định, cơ chế do Trung ương ban hành theo hướng thống nhất, thì với cách tiếp cận mới, TP được trao thẩm quyền rộng hơn để chủ động xây dựng, lựa chọn và điều chỉnh các chính sách phù hợp với đặc thù phát triển của mình.

"Với cơ chế này, Hà Nội từng bước trở thành chủ thể 'kiến tạo chính sách', có khả năng dẫn dắt mô hình phát triển mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, thành phố toàn cầu trong kỷ nguyên mới”, Vụ trưởng Nguyễn Quốc Hoàn nhấn mạnh.

Đề xuất cơ chế thí điểm bác sĩ gia đình đô thị

Đóng góp ý kiến, bà Trần Thị Nhị Hà, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội, đề xuất cơ chế thí điểm bác sĩ gia đình đô thị.

Theo bà Hà, dự thảo Luật có nhiều nội dung thể hiện sự đột phá, đặc biệt là việc phân quyền mạnh mẽ và chuyển từ tư duy “thực thi chính sách” sang “thiết kế chính sách”.

Tại Điều 17 về phát triển hệ thống y tế và an sinh xã hội, bà Hà cho rằng nội dung của dự thảo chưa có nhiều điểm mới so với Luật Thủ đô năm 2024, chưa làm rõ được định vị mô hình y tế Thủ đô. Việc xác định rõ mô hình y tế sẽ là cơ sở để HĐND và UBND TP thiết kế các chính sách phù hợp.

Cần thể chế hóa đầy đủ tinh thần của Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân, đặc biệt là các mô hình như bác sĩ gia đình, khám chữa bệnh từ xa, nhằm giảm tải cho tuyến trên và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân. Tuy nhiên, những nội dung mang tính nền tảng này hiện chưa được thể hiện rõ trong dự thảo.

Toàn cảnh hội thảo.

Liên quan đến quy định về giá dịch vụ khám, chữa bệnh, bà Hà bày tỏ đồng tình với việc trao quyền cho TP quyết định mức giá cao hơn khung của Bộ Y tế trong một số trường hợp. Dù vậy, tính khả thi khi khối lượng công việc xây dựng định mức, quy trình kỹ thuật và danh mục dịch vụ là rất lớn, trong khi năng lực triển khai cần được tính toán kỹ lưỡng.

Hiện cũng có sự chưa thống nhất giữa dự thảo Luật Thủ đô với Luật Khám bệnh, chữa bệnh hiện hành khi mở rộng thẩm quyền quyết định giá dịch vụ, bao gồm cả dịch vụ theo yêu cầu - vốn thuộc thẩm quyền của cơ sở khám chữa bệnh. Điều này có thể làm gia tăng gánh nặng quản lý cho TP nếu không được thiết kế hợp lý.

Đặc biệt, theo bà Hà là cần bổ sung các thiết chế quan trọng như hồ sơ sức khỏe điện tử, cơ chế thí điểm bác sĩ gia đình đô thị, cũng như mở rộng hợp tác công - tư trong cung ứng dịch vụ y tế công cộng. Đây là những nội dung có ý nghĩa nền tảng, góp phần xây dựng hệ thống y tế Thủ đô hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Cần bảo tồn di sản, linh hồn của Thủ đô

Ông Nguyễn Hải Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Dược Hà Nội cho rằng, cần bảo tồn di sản, linh hồn của Thủ đô.

Ông Nam bày tỏ tin tưởng khi dự thảo Luật được Quốc hội thông qua, chắc chắn mang lại những ưu thế vượt trội, tạo hành lang phát triển trong thời gian tới cho Thủ đô.

Liên quan đến lĩnh vực giáo dục và y tế, ông Nam đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu thêm một số quy định. Tại Điều 16 phần phát triển giáo dục và đào tạo, có một điểm quy định về thẩm quyền của Chủ tịch UBND TP Hà Nội trong thành lập, sáp nhập trường đại học công lập trong TP thuộc thẩm quyền quản lý. Điều này có cần thiết hay không, bởi việc này liên quan đến quy hoạch mạng lưới các trường đại học trong toàn quốc.

Theo ông Nam, nếu nội dung trên được đưa vào thẩm quyền của Chủ tịch UBND TP, liệu sau này TP có quá nhiều trường học hay không. Bởi hiện nay chúng ta đang muốn giảm bớt các đầu mối, sáp nhập các trường đại học để tinh gọn lại, để trở thành những trường đại học lớn.

Theo giải trình trong hồ sơ Luật thủ đô (sửa đổi), việc đưa thẩm quyền trên cho Chủ tịch UBND TP để TP có thể có cơ chế thành lập thêm những trường đại học nhằm phục vụ chiến lược phát triển TP. Tuy nhiên, ông Nam cho rằng hiện nay trên địa bàn TP Hà Nội có rất nhiều trường đại học nổi tiếng. TP có thể tận dụng, khai thác sử dụng những trường đại học hàng đầu này trên tinh thần hợp tác để phục vụ cho sự phát triển của Thủ đô, chứ không nhất thiết phải thành lập riêng những trường đại học thuộc tất cả những lĩnh vực như thế.

Tại khoản 2, Điều 15 về phát triển văn hóa, thể thao và du lịch, có nội dung về bảo tồn di sản trên cơ sở yếu tố gốc và giá trị di sản, ông Nam đề nghị Ban soạn thảo xem xét, điều chỉnh thành “trên cơ sở bảo tồn giá trị sử dụng gốc”.

Theo ông Nam, thời gian vừa rồi có đề xuất di dời Trường Đại học Dược Hà Nội. Tuy nhiên, các tri thức, sinh viên đề xuất không di dời và vẫn bảo toàn giá trị sử dụng gốc. Trên thế giới, có rất nhiều trường đại học vẫn duy trì phần cơ sở gốc trong nội đô, đó chính là linh hồn của Thủ đô. Tôi kiến nghị, trên cơ sở giá trị gốc của di sản chúng ta cần có giải pháp làm sao vừa duy trì được giá trị sử dụng gốc vừa bảo tồn được di sản.