Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi): Mở đường để văn hóa dẫn dắt phát triển

Tối 21-3, tại Chương trình thời sự đặc biệt của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội với chủ đề “Sửa đổi Luật Thủ đô - Hoàn thiện thể chế để Hà Nội phát triển trong kỷ nguyên mới”, trao đổi trực tiếp tại điểm cầu biệt thự cổ số 49 phố Trần Hưng Đạo, PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho biết, cần thiết phải sửa đổi Luật Thủ đô nhằm khơi thông thể chế phát triển văn hóa trong giai đoạn tới.

Tháo gỡ điểm nghẽn, tạo khung thể chế mới về văn hóa

Liên quan đến những cơ chế, chính sách đặc thù để bảo tồn các giá trị văn hóa, đồng thời thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho biết, việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ tháo gỡ những điểm nghẽn, mà phải tạo ra định hướng mới, một khung thể chế mới để văn hóa có thể đóng vai trò dẫn dắt sự phát triển của đất nước, hướng tới các đô thị lớn trên thế giới.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội trả lời phỏng vấn của phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội. Ảnh: Viết Thành

Trong dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi có nhiều chính sách lớn liên quan đến phát triển văn hóa. Ví dụ, dự thảo Luật giao HĐND thành phố quy định các chính sách hỗ trợ phát triển các khu thương mại - văn hóa, các khu công nghiệp văn hóa, cũng như các thiết chế văn hóa. Đồng thời, có các chính sách ưu đãi, hỗ trợ đối với những người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, như nghệ nhân, di sản văn hóa phi vật thể, văn nghệ sĩ, vận động viên, huấn luyện viên. Bên cạnh đó là các cơ chế nhằm huy động nguồn lực xã hội hóa để phát triển văn hóa.

Dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi cũng phân quyền cho UBND thành phố trong một số lĩnh vực, ví dụ như công tác lập danh mục, kiểm kê di sản tại các khu vực di dời nhà máy, khu đô thị hoặc các khu vực giải tỏa. Những quy định này có ý nghĩa rất lớn trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của Thủ đô trong thời gian tới.

"Về điểm đột phá trong dự thảo Luật, tôi đánh giá rất cao các chính sách liên quan đến công nghiệp văn hóa. Thực tế thời gian qua cho thấy công nghiệp văn hóa đã có bước phát triển đáng kể và Hà Nội đang đóng vai trò dẫn dắt sự phát triển công nghiệp văn hóa của cả nước. Vì vậy, nếu có thêm các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ cho lĩnh vực này, vai trò đầu tàu và vai trò điều tiết của Hà Nội sẽ càng rõ nét hơn", PGS.TS Bùi Hoài Sơn chia sẻ.

Hà Nội giữ vai trò đầu tàu công nghiệp văn hóa

Nêu quan điểm về chính sách vượt trội để Hà Nội dẫn dắt sự phát triển văn hóa của cả nước, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng, Hà Nội cần thể hiện rõ vai trò thông qua các chính sách ưu đãi, vượt trội. Việc xây dựng chính sách cần tập trung vào những điểm nhấn, vừa là lợi thế của Thủ đô, vừa là những điểm nghẽn mà các thiết chế văn hóa và công nghiệp văn hóa đang gặp phải.

"Khi các chính sách được thiết kế trúng và đúng, Hà Nội sẽ có thêm điều kiện để tạo ra những giá trị mới", PGS.TS Bùi Hoài Sơn nêu quan điểm.

Biểu diễn múa rồng trên phố đi bộ Hà Nội. Ảnh: Quang Thái

Thực tế cho thấy, việc tập trung phát triển các lĩnh vực như thương mại gắn với văn hóa hay công nghiệp văn hóa sẽ góp phần hình thành hành lang pháp lý thuận lợi. Đây cũng là một trong những vấn đề quan trọng mà lĩnh vực văn hóa của Việt Nam đang cần được tháo gỡ nhằm phát huy hiệu quả tiềm năng sẵn có.

Thời gian qua, đặc biệt trong năm 2025, nhiều sản phẩm văn hóa như phim ảnh, âm nhạc cùng các lĩnh vực khác của công nghiệp văn hóa có xu hướng phát triển mạnh mẽ. Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, việc tiếp tục nuôi dưỡng xu hướng này, đồng thời tận dụng lợi thế của Thủ đô - nơi hội tụ bề dày lịch sử, di sản và các giá trị văn hóa đặc sắc - sẽ góp phần lan tỏa, tôn vinh các giá trị văn hóa, từ đó thúc đẩy phát triển bền vững.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhận định, định hướng phát triển này còn nhận được sự hỗ trợ từ các nghị quyết quan trọng về văn hóa và phát triển Thủ đô. Khi tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực văn hóa và công nghiệp văn hóa, Hà Nội sẽ có thêm động lực mới để phát triển. Qua đó, Thủ đô không chỉ phát huy vai trò trung tâm văn hóa mà còn tiếp tục dẫn dắt sự phát triển chung của cả nước thông qua các giá trị văn hóa, chính sách phát triển công nghiệp văn hóa và các không gian thương mại gắn với văn hóa.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn tin tưởng rằng, với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tầm nhìn dài hạn, các quy định trong dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi sẽ góp phần tháo gỡ những nút thắt về cơ chế hợp tác công - tư, về sử dụng đất đai cũng như nhiều chính sách liên quan khác. Khi những rào cản này được giải quyết, môi trường phát triển của công nghiệp văn hóa sẽ trở nên thông thoáng hơn.

“Quan trọng hơn, các start-up sáng tạo sẽ có thêm nhiều cơ hội để phát triển mạnh mẽ, hệ sinh thái văn hóa - công nghiệp văn hóa của Hà Nội sẽ được nuôi dưỡng và mở rộng. Từ đó, chúng ta có thể kỳ vọng sự hình thành ngày càng nhiều doanh nghiệp văn hóa, góp phần thúc đẩy văn hóa Thủ đô cũng như văn hóa Việt Nam phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới”, PGS.TS Bùi Hoài Sơn nêu quan điểm.

Nhóm PV