Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi):Xác lập khuôn khổ pháp lý để thử nghiệm các mô hình, giải pháp quản lý mới

Bổ sung quy định về nguyên tắc phân quyền cho chính quyền Thủ đô

Bộ Tư pháp vừa tổ chức thẩm định dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), chuẩn bị trình Quốc hội khóa XVI xem xét thông qua theo thủ tục rút gọn tại Kỳ họp thứ nhất sắp tới.

Ông Nguyễn Quốc Hoàn - Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp cho biết, dự thảo Luật gồm 9 chương, 42 điều. Trong đó, bên cạnh các chính sách đề xuất sửa đổi, dự thảo Tờ trình của Bộ Tư pháp đã đề xuất bổ sung vào dự án Luật nhiều nội dung mới.

Cụ thể, dự thảo Luật bổ sung quy định về nguyên tắc phân quyền cho chính quyền Thủ đô nhằm thể chế hóa chủ trương phân quyền, phân cấp mạnh mẽ cho thành phố Hà Nội, đáp ứng yêu cầu đổi mới tư duy quản lý, tăng cường phân cấp, phân quyền tối đa theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Sửa Luật Thủ đô nhằm tạo hành lang pháp lý phù hợp để xây dựng Thủ đô phát triển bền vững. Ảnh: PN

Thực hiện phân quyền tối đa, toàn diện, đồng thời phân định rõ thẩm quyền giữa Hội đồng nhân dân, Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân; tăng thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân, trừ các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại, tôn giáo, dân tộc và lĩnh vực khác liên quan trực tiếp đến chủ quyền, lợi ích quốc gia theo quy định của pháp luật.

Đồng thời, bổ sung các quy định về thí điểm cơ chế, chính sách xác lập khuôn khổ pháp lý cho việc thử nghiệm các mô hình, giải pháp quản lý và phát triển mới nhằm phục vụ xây dựng, phát triển Thủ đô và vùng Thủ đô.

Theo dự thảo Luật, việc thí điểm phải bảo đảm tính hợp hiến, bảo vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, đồng thời không phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.

Các lĩnh vực ưu tiên thí điểm bao gồm tổ chức chính quyền, mô hình đô thị và quản trị hiện đại; phát triển kinh tế, văn hóa dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; quản lý không gian, phát triển bền vững; huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực đặc thù; liên kết, điều phối phát triển Vùng Thủ đô và các lĩnh vực khác do Hội đồng nhân dân Thành phố quyết định. Phạm vi thí điểm được triển khai trên địa bàn Thành phố và vùng Thủ đô, ưu tiên tại các khu vực động lực phát triển theo quy hoạch.

Phát huy dân chủ ở cơ sở, huy động sự tham gia của người dân

Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng bổ sung quy định về quản trị Thủ đô xác lập thẩm quyền của UBND thành phố trong việc quyết định và tổ chức thực hiện các cơ chế, chính sách, biện pháp quản trị hiện đại nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên địa bàn.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đề xuất bổ sung nhiều chính sách để thử nghiệm các mô hình, giải pháp quản lý và phát triển mới…. Ảnh: Hoàng Phúc

Theo đó, UBND thành phố được áp dụng các phương thức quản trị tiên tiến dựa trên dữ liệu số, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, đồng thời quy định về an toàn, quản lý rủi ro, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động quản lý nhà nước và cơ chế chia sẻ dữ liệu ẩn danh phục vụ quản lý.

UBND thành phố cũng được đề xuất có thẩm quyền quyết định điều chỉnh trình tự, thủ tục, thẩm quyền theo hướng cải cách hành chính, bảo đảm giảm thủ tục, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, không phát sinh thêm yêu cầu, điều kiện và thời gian giải quyết thủ tục hành chính, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và bảo đảm liên thông, thống nhất giữa cơ sở dữ liệu của Trung ương và thành phố.

Đồng thời, thành phố được quy định các cơ chế phát huy dân chủ ở cơ sở, huy động sự tham gia của người dân và áp dụng các cơ chế phù hợp nhằm tăng cường vai trò tự quản của thôn, tổ dân phố trong quản trị địa phương.

Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định về phát triển khu thương mại tự do và các loại hình kinh tế mới tạo cơ sở pháp lý cho việc hình thành khu thương mại tự do và phát triển các mô hình kinh tế mới tại Thủ đô.

Quy định việc thành lập khu thương mại tự do của Thủ đô do Ủy ban nhân dân thành phố quyết định sau khi được HĐND thành phố phê duyệt; đồng thời cho phép Hội đồng nhân dân Thành phố quy định cơ chế, chính sách quản lý, hỗ trợ phát triển các loại hình kinh tế mới như kinh tế ban đêm, kinh tế bạc, kinh tế không gian tầm thấp và các mô hình kinh tế mới khác, nhằm đa dạng hóa động lực tăng trưởng và nâng cao sức cạnh tranh của Thủ đô.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng bổ sung quy định về cơ chế miễn trừ, loại trừ trách nhiệm pháp lý có điều kiện đối với người thực thi công vụ khi thực hiện đúng quy trình, vì lợi ích chung và trong bối cảnh thí điểm, thử nghiệm chính sách mới, nhằm khuyến khích đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, đồng thời vẫn bảo đảm kiểm soát quyền lực và phòng ngừa vi phạm.

Việc sửa đổi Luật Thủ đô nhằm hoàn thiện thể chế đặc thù, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò, tính chất riêng có của Thủ đô, đô thị loại đặc biệt, trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, đóng vai trò hạt nhân và động lực tăng trưởng quan trọng của Vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước; đưa thể chế, pháp luật về Thủ đô trở thành lợi thế cạnh tranh, nền tảng vững chắc, động lực mạnh mẽ cho phát triển, tạo dư địa thúc đẩy liên tục tăng trưởng kinh tế “hai con số”.

Phương Thảo