Dự thảo sửa đổi Luật Đo lường: Hướng tới số hóa, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm

Tại Hội nghị Truyền thông chính sách với Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường do Bộ Khoa học Công nghệ vừa tổ chức, bà Nguyễn Thị Thu Trang, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết: Nhằm đẩy mạnh hoàn thiện thể chế để tạo động lực cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, một trong những định hướng quan trọng hiện nay là đổi mới phương thức xây dựng pháp luật theo hướng lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, bảo đảm chính sách được xây dựng trên cơ sở lắng nghe ý kiến từ thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Dự thảo sửa Luật Đo lường đề xuất bỏ một số thủ tục tiền kiểm, chuyển sang quản lý theo rủi ro.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, trọng tâm sửa đổi Luật Đo lường là hiện đại hóa hạ tầng đo lường quốc gia theo hướng số hóa; cắt giảm các quy định không còn phù hợp; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và đổi mới phương thức kiểm tra nhà nước. Qua đó, giảm chi phí tuân thủ, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Mục tiêu đặt ra là xây dựng khuôn khổ pháp lý hiện đại, minh bạch, ổn định, vừa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, vừa tạo động lực phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Chia sẻ tổng quan về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, ông Nguyễn Quý Giầu, Trưởng ban Đo lường - Ủy ban Tiêu chuẩn đo lường Chất lượng Quốc gia – Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết: Nội dung dự thảo được xây dựng trên 5 nhóm xuyên suốt. 

Thứ nhất, chuẩn hóa khái niệm theo thông lệ quốc tế. Dự thảo bổ sung các khái niệm như chất chuẩn, độ không đảm bảo đo; đồng thời viết lại các định nghĩa về hệ đơn vị đo quốc tế (SI), chuẩn đo lường, hiệu chuẩn và phương tiện đo theo VIM/OIML.

Thứ hai, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Theo đó, dự thảo bỏ điều kiện đăng ký hoạt động đối với phương tiện đo nhóm 1. Tổ chức tự công bố năng lực, tự chịu trách nhiệm; kiểm tra dựa trên đánh giá mức độ rủi ro.

Thứ ba, chuyển đổi số hoạt động đo lường. Dự thảo bổ sung nguyên tắc chuyển đổi số, nền tảng số hoạt động đo lường và kết quả đo dưới dạng dữ liệu số có giá trị pháp lý.

Thứ tư, phân cấp, phân quyền theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Chính phủ phân công bộ chủ trì, bổ sung trách nhiệm cụ thể của Chủ tịch UBND cấp xã.

Thứ năm, giảm gánh nặng tuân thủ, tăng chế tài. Dự thảo bãi bỏ quản lý dấu định lượng, phân nhóm đối với hàng đóng gói sẵn và nâng mức phạt theo số tiền thu lợi bất hợp pháp.

Dự kiến, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường sẽ được Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10/2026 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027.