Đổi mới mô hình phát triển, khơi thông nguồn lực cho kỷ nguyên mới

Sáng 20/8, tại Đại học Kinh tế Quốc dân (Hà Nội), Báo Nhân Dân, Tạp chí Cộng sản, Đại học Kinh tế Quốc dân và Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Đổi mới mô hình phát triển của Việt Nam đáp ứng yêu cầu kỷ nguyên mới”.

Gần 300 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan Đảng, Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ban, ngành Trung ương, các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các trường đại học, viện nghiên cứu, cộng đồng doanh nghiệp và cơ quan báo chí tham dự hội thảo.

Đồng chí Lê Quốc Minh phát biểu tại hội thảo.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng biên tập Báo Nhân Dân, đại diện Ban Tổ chức, nhấn mạnh việc bốn cơ quan phối hợp tổ chức hội thảo là bước đi thiết thực nhằm làm sáng tỏ các luận cứ khoa học và thực tiễn, góp phần đưa Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam vào cuộc sống.

Qua đó, hội thảo hướng tới tìm kiếm các giải pháp chiến lược, tạo nền tảng cho tầm nhìn 100 năm phát triển đất nước và mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Đồng chí Lê Quốc Minh cho rằng sau 40 năm Đổi mới, Việt Nam cần đánh giá toàn diện mô hình phát triển, nhận diện rõ những điểm nghẽn, đồng thời phát huy vai trò của các khu vực kinh tế, tăng liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước.

Ông nhấn mạnh cần thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, AI, kinh tế số và kinh tế xanh; trong đó con người, tri thức và năng lực sáng tạo phải trở thành nguồn lực quyết định.

Theo đồng chí Lê Quốc Minh, tinh thần Nghị quyết số 19-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới mô hình phát triển gắn với hoàn thiện hệ sinh thái phát triển, hướng tới mục tiêu Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Mô hình mới cần dựa trên quản trị quốc gia hiện đại, hài hòa quan hệ giữa Nhà nước, thị trường và xã hội; đồng thời cân bằng giữa tăng trưởng với tiến bộ, công bằng xã hội, bảo vệ môi trường, hội nhập với nâng cao năng lực tự chủ. Trong đó, con người, văn hóa và ổn định xã hội phải trở thành những nguồn lực nội sinh quan trọng của phát triển.

PGS.TS Bùi Đức Thọ, Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân, cho rằng sau 40 năm Đổi mới, Việt Nam cần chuyển từ mô hình dựa vào tài nguyên, vốn và lao động giá rẻ sang phát triển dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và quản trị hiện đại.

Ông nhấn mạnh vai trò của các trường đại học trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu và tư vấn chính sách. Hội thảo là cầu nối giữa tri thức học thuật và thực tiễn, nhằm chắt lọc các khuyến nghị chính sách, góp phần phục vụ mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận 3 nhóm nội dung về mô hình tăng trưởng, phát triển văn hóa - xã hội và đổi mới tư duy, cải cách trong phát triển kinh tế.

Động lực tăng trưởng mới từ công nghệ và đổi mới sáng tạo

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận 3 nhóm nội dung: Mô hình tăng trưởng và các động lực phát triển kinh tế mới; phát triển văn hóa, xã hội, môi trường trong kỷ nguyên tăng trưởng mới; đổi mới tư duy, cải cách thể chế và quản trị quốc gia.

GS.TS Ngô Thắng Lợi, Đại học Kinh tế Quốc dân, cho rằng mô hình tăng trưởng của Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào vốn và khu vực FDI, trong khi năng suất và năng lực của doanh nghiệp trong nước còn hạn chế. Điều này đặt ra yêu cầu phải chuyển mạnh từ tăng trưởng dựa vào mở rộng nguồn lực sang nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả.

Lãnh đạo Đại học Kinh tế Quốc dân, Báo Nhân Dân, Tạp chí Cộng sản và Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh chủ trì hội thảo. Ảnh Trọng Đạt.

Cùng quan điểm, GS.TS Nguyễn Trọng Hoài, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng sau 40 năm Đổi mới, Việt Nam đã đạt bước tiến ấn tượng khi từ một quốc gia có mức thu nhập bình quân đầu người dưới 100 USD vươn lên nhóm nước có thu nhập trung bình cao. Thành quả này có được nhờ huy động hiệu quả các nguồn lực về vốn, tài nguyên, thu hút FDI, qua đó tạo việc làm, thúc đẩy xuất khẩu và mở rộng quy mô nền kinh tế.

Tuy nhiên, theo GS.TS Nguyễn Trọng Hoài, những động lực từng tạo nên thành công trong giai đoạn trước đang dần tới giới hạn. Việt Nam cần chuyển từ mô hình “1i”, chủ yếu dựa vào đầu tư (Investment), sang mô hình “3i”, kết hợp đầu tư, lan tỏa công nghệ (Innovation diffusion) và đổi mới sáng tạo (Innovation). Đây là bước chuyển cần thiết để nâng cao năng suất, tăng giá trị gia tăng và đưa doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

GS.TS Nguyễn Trọng Hoài, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh

Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, GS.TS Nguyễn Trọng Hoài đánh giá Việt Nam có những nền tảng quan trọng, trước hết là về thể chế. Việc Trung ương ban hành các nghị quyết về phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế, cùng quá trình cải cách thủ tục hành chính và xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng, đang tạo bệ phóng cho mô hình phát triển mới.

Thu hút FDI có chọn lọc, tăng sức lan tỏa

Một trong những yêu cầu quan trọng của mô hình phát triển mới là thay đổi cách thức thu hút FDI. GS.TS Nguyễn Trọng Hoài cho rằng Việt Nam đã qua thời kỳ thu hút dòng vốn giá rẻ để giải quyết việc làm hoặc tiếp nhận công nghệ ở mức trung bình. Thay vào đó, cần chuyển sang chiến lược thu hút FDI có chọn lọc, ưu tiên những dự án tạo giá trị gia tăng cao và có khả năng lan tỏa công nghệ.

Đặc biệt, GS.TS Nguyễn Trọng Hoài nhấn mạnh yêu cầu tăng cường liên kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước. Thể chế cần có những quy định phù hợp nhằm thúc đẩy trách nhiệm chuyển giao, lan tỏa công nghệ từ doanh nghiệp FDI sang khu vực nội địa. Khi doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn quốc tế, năng lực nội tại và vị thế của nền kinh tế trong chuỗi giá trị toàn cầu mới thực sự được nâng lên.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm.

Qua các tham luận và ý kiến trao đổi, hội thảo hướng tới nhận diện rõ những hạn chế, điểm nghẽn và nguyên nhân; đồng thời đề xuất các khâu đột phá, nguồn lực cần khơi thông và chính sách ưu tiên, góp phần hoàn thiện mô hình phát triển Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Phát biểu tổng kết, bế mạc hội thảo, PGS.TS Phạm Minh Tuấn, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, nhấn mạnh các tham luận đã khẳng định tính tất yếu và tầm vóc chiến lược của việc đổi mới mô hình phát triển. Theo đó, đây không chỉ là điều chỉnh về kinh tế mà là quá trình tái thiết đồng bộ hệ sinh thái phát triển trên 7 trụ cột, gắn với khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nguồn nhân lực chất lượng cao. Ban Tổ chức sẽ tiếp thu, hoàn thiện các tham luận, ý kiến đóng góp để phục vụ nghiên cứu, tư vấn chính sách và triển khai hiệu quả Nghị quyết số 19-NQ/TW.