Dự thảo sửa đổi NĐ105/2020/NĐ-CP: Gỡ khó cho giáo dục mầm non vùng khó khăn

Bữa ăn bán trú của trẻ tại điểm lẻ Trường Mầm non Tri Lễ, xã Tri Lễ, Nghệ An. Ảnh: Hồ Lài

Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 105/2020/NĐ-CP đang được Bộ GD&ĐT gửi Bộ Tư pháp thẩm định. Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất nâng mức hỗ trợ ăn trưa đối với trẻ em mẫu giáo từ 160.000 đồng lên 360.000 đồng/trẻ/tháng, nguồn hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước.

Đề xuất này nhận được sự đồng thuận từ các cơ sở giáo dục mầm non vùng cao, nơi phần lớn trẻ thuộc hộ nghèo, cận nghèo, là con em đồng bào dân tộc thiểu số và điều kiện tổ chức bán trú còn nhiều khó khăn.

Mức hỗ trợ hiện hành không còn phù hợp

Trường Mầm non Bắc Lý (xã Bắc Lý, Nghệ An) nằm tại địa bàn biên giới khó khăn, với 410 trẻ trong năm học 2026 - 2027. Do địa bàn rộng, giao thông cách trở, nhà trường vẫn phải duy trì 12 điểm trường, trong đó có 11 điểm lẻ. Điểm trường xa nhất cách trung tâm hơn 25km, phần lớn giao thông trong xã là đường dốc đá, khó khăn, chưa được bê tông hóa.

Đặc thù địa bàn khiến nhà trường không thể tập trung trẻ về một điểm mà phải tổ chức nấu ăn bán trú ngay tại các điểm trường. Trong điều kiện đó, mức hỗ trợ ăn trưa hiện hành 160.000 đồng/trẻ/tháng theo Nghị định 105/2020/NĐ-CP đang tạo không ít áp lực.

Trẻ tại điểm trường Na Kho, Trường Mầm non Bắc Lý, Nghệ An. Ảnh: NTCC

Theo bà Đặng Thị Nga, Hiệu trưởng Trường Mầm non Bắc Lý, hầu hết trẻ của trường là con em đồng bào dân tộc thiểu số, thuộc gia đình nghèo, cận nghèo. Phụ huynh gần như không có khả năng đóng góp thêm tiền ăn cho trẻ.

“Với số tiền 160 nghìn đồng/trẻ/tháng, nếu chia bình quân chi phí nấu ăn trưa và bữa xế mỗi ngày của trẻ 5 tuổi chỉ khoảng 7 - 8 nghìn đồng. Để xoay xở, nhà trường vận động phụ huynh đóng góp thêm gạo, củi, rau xanh. Qua đó tiết kiệm được phần nào chi phí, số tiền hỗ trợ của Nhà nước chủ yếu dành để mua thức ăn mặn cho trẻ”, bà Nga chia sẻ.

Hiệu trưởng Trường Mầm non Bắc Lý cũng chia sẻ, mức hỗ trợ theo các chính sách hiện hành đang có sự chênh lệch giữa các nhóm tuổi. Hiện trẻ 2 tuổi thuộc diện được hỗ trợ theo Nghị định 66/2025/NĐ-CP với mức 360.000 đồng/trẻ/tháng; trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi thuộc diện chính sách theo Nghị định 277/2025/NĐ-CP cũng được hỗ trợ tiền ăn trưa 360.000 đồng/trẻ/tháng. Trong khi đó, trẻ mẫu giáo 5 tuổi thuộc diện Nghị định 105 vẫn áp dụng mức 160.000 đồng/trẻ/tháng.

Tại các điểm trường lẻ, khó khăn càng rõ hơn khi số lượng trẻ ít, nhà trường phải tổ chức lớp ghép các độ tuổi 3 - 4 - 5. Việc trong cùng một lớp có trẻ hưởng hai mức hỗ trợ khác nhau khiến công tác tổ chức bữa ăn bán trú thêm phức tạp.

Bữa ăn bán trú tại Trường Mầm non Tam Quang, xã Tam Quang, Nghệ An. Ảnh: NTCC

Bà Lê Hồng Quang, Hiệu trưởng Trường Mầm non Tam Quang (xã Tam Quang), cho rằng trẻ mẫu giáo 5 tuổi đang có sự thiệt thòi về mức hỗ trợ tiền ăn. Theo bà, Nghị định 105 khi được ban hành đã có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm ăn trưa bán trú, góp phần tăng tỷ lệ huy động trẻ đến trường và thực hiện mục tiêu phổ cập giáo dục mầm non 5 tuổi.

Tuy nhiên, sau một thời gian triển khai, mức hỗ trợ đã bộc lộ sự chênh lệch so với các chính sách mới dành cho trẻ nhà trẻ và trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi. Bên cạnh đó, việc tuyên truyền, giải thích để cho phụ huynh, bà con dân tộc thiểu số hiểu được sự chênh lệch trong chế độ thụ hưởng của trẻ cũng gặp khó khăn.

Nâng chất lượng bữa ăn, bảo đảm công bằng

Tại xã Nga My (Nghệ An), chính sách hỗ trợ đối với trẻ mầm non cũng được nhìn nhận là một trong những yếu tố quan trọng góp phần duy trì việc đến trường của trẻ em trên địa bàn.

Ông Kha Văn Thứ, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Nga My cho biết, địa phương là nơi sinh sống của phần lớn đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó có người Ơ Đu - một trong 16 dân tộc rất ít người của cả nước.

Đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số ở Nga My còn nhiều khó khăn, chủ yếu dựa vào nương rẫy. Một số gia đình phải đi làm ăn xa, để con cái lại cho ông bà trông nom. Theo ông Thứ, nếu không có chính sách hỗ trợ, nhiều phụ huynh chưa thể cho trẻ đến trường đầy đủ, nhất là trẻ ở lứa tuổi mầm non.

Với đặc thù đó, địa phương quan tâm triển khai, chi trả đúng đối tượng các chính sách của Đảng, Nhà nước dành cho trẻ em, học sinh. Ông Thứ đánh giá, đề xuất sửa đổi Nghị định 105, nâng mức hỗ trợ tiền ăn bán trú buổi trưa cho trẻ mầm non 5 tuổi có ý nghĩa lớn đối với cả nhà trường và trẻ.

Theo ông, việc nâng mức hỗ trợ sẽ góp phần bảo đảm công bằng về chế độ giữa các nhóm tuổi trong cùng trường mầm non, đồng thời hỗ trợ thực hiện mục tiêu phổ cập giáo dục.

Sau sáp nhập, xã Nga My có một trường mầm non. Do địa bàn miền núi cao, nhiều bản làng cách biệt, Trường Mầm non Nga My hiện có 9 điểm trường, gồm điểm chính và 8 điểm lẻ. Tại nhiều điểm lẻ, nhà trường phải tổ chức lớp ghép các nhóm tuổi và ăn bán trú ghép.

Trong điều kiện đó, nếu mức hỗ trợ tiền ăn đối với trẻ 5 tuổi được nâng lên bằng các nhóm tuổi khác, việc tổ chức bữa ăn và triển khai chính sách tại trường sẽ thuận lợi hơn.

Bên cạnh nâng mức hỗ trợ ăn trưa bán trú cho trẻ, nhiều trường học tại Nghệ An đề xuất nâng chế độ trực trưa cho giáo viên, nhân viên. Ảnh: Hồ Lài

Bà Đặng Thị Nga – Hiệu trưởng Trường Mầm non Bắc Lý cũng cho rằng nếu Nghị định 105 được sửa đổi theo hướng tăng mức hỗ trợ cho trẻ 5 tuổi lên 360.000 đồng/tháng, trước hết sẽ góp phần cải thiện chất lượng bữa ăn của trẻ. Đồng thời, việc thống nhất mức hỗ trợ giữa các nhóm tuổi cũng giúp nhà trường thuận lợi hơn trong tổ chức nấu ăn bán trú.

Theo bà Nguyễn Thị Hải Yến, Phó Trưởng phòng Giáo dục mầm non, Sở GD&ĐT Nghệ An, dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định 105 có hai nội dung đáng chú ý. Trong đó, một nội dung là tăng mức chi trả trực trưa bán trú cho giáo viên, nhân viên; nội dung còn lại là nâng mức hỗ trợ ăn trưa cho trẻ thêm 200.000 đồng, từ 160.000 lên 360.000 đồng/trẻ/tháng.

Theo bà Yến, đề xuất này phù hợp với thực tế và yêu cầu bảo đảm chế độ ăn, dinh dưỡng cho trẻ 5 tuổi. Mức 160.000 đồng được áp dụng từ năm 2020 đến nay đã không còn phù hợp trong bối cảnh chi phí lương thực, thực phẩm và chất đốt tăng. Nếu mức hỗ trợ không được điều chỉnh, các trường sẽ gặp thêm khó khăn trong tổ chức ăn bán trú.

Một lý do khác được Sở GD&ĐT Nghệ An chỉ ra là sự thống nhất trong hệ thống chính sách. Khi Nghị định 277/2025/NĐ-CP đã nâng mức hỗ trợ đối với trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi lên 360.000 đồng/tháng/trẻ, việc điều chỉnh mức hỗ trợ đối với trẻ 5 tuổi sẽ góp phần bảo đảm sự tương đồng, công bằng giữa các nhóm tuổi mẫu giáo.

Cùng với việc tăng mức hỗ trợ, cán bộ quản lý các trường mầm non vùng cao cũng đề xuất nghiên cứu gộp các chính sách dành cho trẻ mầm non vào chung một văn bản quy phạm pháp luật. Theo các nhà trường, cách làm này sẽ giúp quá trình triển khai chính sách, lập hồ sơ và thực hiện chi trả chế độ thuận lợi hơn, giảm bớt sự phức tạp trong tổ chức thực hiện.

Trong bối cảnh chi phí tổ chức bữa ăn bán trú tạo áp lực đối với các cơ sở giáo dục, nhất là tại vùng cao, việc xem xét điều chỉnh mức hỗ trợ theo hướng phù hợp hơn với thực tế được kỳ vọng sẽ góp phần bảo đảm dinh dưỡng cho trẻ, hỗ trợ nhà trường duy trì tổ chức bán trú và hướng tới sự công bằng hơn giữa các nhóm trẻ thụ hưởng chính sách.