Ngày gặp lại gia đình của những đứa trẻ từng 'lạc đường'

Những lời xin lỗi trong ngày gặp lại

Ngày 22/9, tại Hội nghị gia đình học sinh năm 2026 của Trường Giáo dưỡng số 3, nhiều học sinh được gặp lại người thân sau thời gian học tập, rèn luyện tại trường.

Với Trần Hải Đăng, sinh năm 2009, cuộc gặp ấy là dịp em chờ đợi từ lâu. Ba mẹ chia tay khi Đăng mới 3 tuổi. Ba làm công nhân may, sức khỏe yếu nhưng vẫn tăng ca để nuôi con. Đến năm lớp 4, Đăng về sống với ông bà nội và dì.

Học sinh Trường Giáo dưỡng số 3 gặp lại người thân trong Hội nghị gia đình học sinh năm 2026.

Đăng kể, trong những năm sau đó, em dần sa vào những cuộc chơi thiếu kiểm soát rồi sử dụng ma túy. Khi được đưa vào trường giáo dưỡng, điều khiến em day dứt nhất là hình ảnh người cha và ông bà buồn bã vì mình.

"Mỗi lần gọi điện về nghe giọng ba, giọng ông bà, em chỉ muốn nói con xin lỗi, con sẽ thay đổi", Đăng nói.

Những ngày đầu ở trường, từ giờ học văn hóa, học nghề đến sinh hoạt tập thể đều xa lạ với em. Dần dần, Đăng thích nghi với nếp sống mới, hoàn thành chương trình lớp 9, học nghề hàn và được các bạn tín nhiệm làm đội trưởng Đội học sinh số 7.

Quá trình học tập, rèn luyện giúp em được giảm thời hạn chấp hành 1 tháng 25 ngày.

Nhưng trong ngày gặp gia đình, điều Đăng nói nhiều hơn vẫn là cuộc sống sau khi trở về.

"Chúng em mong được tiếp tục học, học nghề hoặc tìm một công việc chân chính để tự nuôi mình, phụ giúp gia đình. Quan trọng là mọi người cho chúng em cơ hội để làm lại", Đăng nói.

Cũng mang theo lời xin lỗi dành cho cha là Nguyễn Quang Hà, sinh năm 2010, quê Khánh Hòa. Mẹ mất khi Hà mới 7 tuổi, em trai khi ấy hơn 1 tuổi. Một mình cha làm phụ hồ nuôi hai con. Sau này Hà bỏ học, theo bạn bè đi chơi, nhiều lần tụ tập đánh nhau.

Sau một vụ việc đặc biệt nghiêm trọng, một số người cùng tham gia phải chấp hành án phạt tù. Hà được đưa vào trường giáo dưỡng với thời hạn 18 tháng.

Hơn 11 tháng tại trường, Hà nhiều lần được xếp loại khá trở lên và vừa được giảm thời hạn chấp hành 1 tháng 10 ngày.

Gặp cha trong hội nghị, Hà chỉ nói ngắn gọn: "Con xin lỗi ba. Con sẽ cố gắng học tập, rèn luyện để sớm trở về với ba và gia đình mình".

Trong khi đó, cha Sử Văn Tuấn Khang (SN 2009), rời gia đình khi em còn nhỏ, mẹ thường xuyên đau ốm. Trước khi vào trường, em sống cùng gia đình chị gái.

Tại Đội học sinh số 3, Khang được giao công việc nấu ăn cho các bạn. Những ngày đầu vào trường, Khang mặc cảm, ít nói. Qua quá trình học tập, sinh hoạt và những lần được thầy cô trò chuyện, Khang dần tự tin hơn.

"Em hiểu thêm điều đúng, điều sai, biết cách ứng xử và bắt đầu nghĩ đến chuyện sau này mình sẽ làm gì", Khang chia sẻ.

Để ngày trở về không chỉ là bước ra khỏi cổng trường

Thượng tá Trần Thị Bích Ngọc, Phó hiệu trưởng Trường Giáo dưỡng số 3, cho biết, đơn vị hiện quản lý 110 học sinh đến từ nhiều tỉnh, thành miền Trung và Tây Nguyên.

Mỗi em có hoàn cảnh, trình độ văn hóa, nhận thức và tâm lý khác nhau. Có em bỏ học từ sớm, thiếu sự chăm sóc của cha mẹ; cũng có gia đình kinh tế khó khăn, ít có điều kiện thăm gặp con.

Nhà trường tăng cường kết nối với gia đình nhằm hỗ trợ học sinh trong quá trình giáo dục và chuẩn bị trở về cộng đồng.

Vì vậy, quá trình giáo dục không chỉ là quản lý sinh hoạt mà được tổ chức song song giữa học văn hóa, pháp luật, kỹ năng sống, lao động, học nghề và chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng.

Trong năm học 2025-2026, trường tổ chức các lớp xóa mù chữ, giáo dục thường xuyên bậc THCS và cấp giấy chứng nhận hoàn thành chương trình THCS cho nhiều học sinh.

Cùng với học chữ là học nghề. Năm 2026, trường liên kết với cơ sở giáo dục nghề nghiệp mở lớp sơ cấp kỹ thuật xây dựng cho 20 học sinh. Ngoài ra, các em được làm quen với những công việc như gò hàn, xây dựng, chăn nuôi, trồng trọt, nấu ăn, gia công giày, ươm cây keo lai.

Đại tá Đặng Trí Dũng, Hiệu trưởng Trường Giáo dưỡng số 3, cho rằng việc giáo dục không thể chỉ dừng ở quản lý chặt chẽ.

"Mỗi học sinh có một quá trình trưởng thành khác nhau. Nhà trường lấy sự tiến bộ của từng em làm mục tiêu, giúp các em nhận ra hạn chế của mình và có hành trang khi trở về với gia đình, cộng đồng", ông Dũng nói.

Từ đầu năm 2026 đến nay, trường đã tổ chức 456 lượt học sinh gặp thân nhân và 961 lượt liên lạc với gia đình qua điện thoại. Theo nhà trường, việc giữ kết nối với người thân là một phần quan trọng trong quá trình giáo dục, nhất là với những học sinh lâu ngày xa nhà.

Hai tháng trước khi một học sinh hết thời hạn, trường gửi thông báo về gia đình và chính quyền địa phương để chuẩn bị tiếp nhận, hỗ trợ tâm lý, sinh hoạt và tìm kiếm cơ hội học nghề, việc làm.

Đại tá Đặng Trí Dũng, Hiệu trưởng Trường Giáo dưỡng số 3, trao đổi về công tác giáo dục và hỗ trợ học sinh tái hòa nhập cộng đồng.

Từ đầu năm đến nay, 73 lượt học sinh đã ra trường. Các em được hỗ trợ tiền tàu xe, ăn đường và một phần kinh phí tái hòa nhập cộng đồng. 

Nhiều gia đình có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, khả năng hỗ trợ con tiếp tục học nghề hoặc tìm việc còn hạn chế. Việc kết nối doanh nghiệp, cơ sở sản xuất phù hợp tại địa phương cũng chưa đồng đều, trong khi đây là yếu tố quyết định để quá trình tái hòa nhập không bị đứt quãng.

Theo Đại tá Đặng Trí Dũng, vì vậy trách nhiệm không thể chỉ đặt lên vai nhà trường. Khi học sinh trở về, sự phối hợp của gia đình, chính quyền địa phương, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp mới quyết định việc các em có thực sự tìm được chỗ đứng trong cộng đồng hay không.