Đu trend tạo ảnh trên mạng xã hội người dùng có nguy cơ lộ dữ liệu sinh trắc học

Nở rộ trend dùng ảnh cá nhân tạo hình vui nhộn

Những ngày qua, trên nền tảng mạng xã hội, lan truyền các bài đăng chia sẻ hình ảnh trend bước ra từ trang cá nhân, đang thu hút sự quan tâm của đông đảo người dùng, đặc biệt là giới trẻ. Chỉ bằng một vài thao tác đơn giản như chụp lại giao diện trang cá nhân Facebook cùng một hình ảnh chân dung, và gõ câu lệnh cho AI, người dùng đã có ngay một "tác phẩm" ưng ý, tạo sự tương tác cao trên các trang mạng xã hội.

Trào lưu 'bước ra từ trang cá nhân' gây sốt, được nhiều người hưởng ứng.

Hiểu đơn giản, đây là kiểu ảnh một giao diện hồ sơ Facebook được dựng như màn hình khổng lồ, với nhân vật "xé toang" màn hình, bước ra ngoài như phá vỡ thế giới ảo, kèm hiệu ứng giấy rách 3D, ánh sáng điện ảnh, bóng đổ các kiểu. Kết quả nhìn như poster phim, nhưng diễn viên chính là… bạn.

Một trong những trend được nhiều người hưởng ứng trên mạng xã hội là tạo sticker từ ảnh cá nhân. Thay vì sử dụng những bộ sticker có sẵn, nhiều bạn trẻ lựa chọn tự tạo sticker từ chính ảnh chân dung của mình. Với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo, chỉ cần một tấm ảnh rõ nét, kèm theo vài dòng mô tả về phong cách, biểu cảm hay chủ đề mong muốn, người dùng đã có thể sở hữu một "bộ sưu tập" sticker mang dấu ấn cá nhân.

Điểm hấp dẫn của trào lưu nằm ở sự "độc bản". Không còn những hình ảnh đại trà, mỗi bộ sticker là một phiên bản riêng, phản ánh cá tính, cảm xúc và phong cách sống của người tạo ra nó. Không chỉ dừng lại ở những biểu cảm dễ thương, người dùng còn có thể "đặt hàng" AI tạo sticker theo chủ đề riêng như công việc, sở thích hay các hoạt động thường ngày.

Trong thời đại số, việc chia sẻ hình ảnh con trẻ lên mạng xã hội đã trở thành thói quen của nhiều phụ huynh. Những khoảnh khắc đáng yêu, ngộ nghĩnh của trẻ thường nhanh chóng nhận được nhiều lượt yêu thích và chia sẻ. Tuy nhiên, phía sau những bức ảnh tưởng chừng vô hại ấy lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng liên quan đến an toàn thông tin và quyền riêng tư của trẻ em.

Theo các chuyên gia an ninh mạng, một trong những nguy cơ đáng lo ngại hiện nay là việc giả mạo bằng công nghệ Deepfake. Chỉ từ vài bức ảnh được đăng tải công khai, kẻ xấu có thể sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để cắt ghép, chỉnh sửa khuôn mặt trẻ em vào các video, hình ảnh mang nội dung phản cảm hoặc sai sự thật. Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp trẻ trở thành nạn nhân của hành vi bôi nhọ, đe dọa hoặc tống tiền bằng công nghệ này.

Bên cạnh đó, tình trạng "bắt cóc trực tuyến" (Digital Kidnapping) cũng đang gia tăng trên không gian mạng. Tội phạm mạng có thể đánh cắp hình ảnh của trẻ em, lập các tài khoản giả mạo và nhận là con của mình để xây dựng "gia đình ảo" trên mạng xã hội. Nguy hiểm hơn, những hình ảnh này còn bị lợi dụng để dựng nên các câu chuyện thương tâm nhằm kêu gọi quyên góp từ thiện, lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc tiếp cận những trẻ em khác với mục đích xấu.

Hệ quả khi lộ dữ liệu sinh trắc học

Chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu cảnh báo, trend "bước ra từ trang cá nhân" hay tạo sticker từ ảnh nhìn có vẻ vui, nhưng rủi ro là người dùng đang đưa gương mặt, hình ảnh cá nhân, bối cảnh nhà cửa, nơi làm việc, bạn bè hoặc trẻ em vào công cụ AI. Ảnh khuôn mặt là dữ liệu sinh trắc học, nếu bị thu thập, lưu trữ hoặc lạm dụng thì rất khó để thu hồi như đổi mật khẩu.

Nhiều cảnh báo quốc tế đã chỉ ra rằng các dữ liệu này có thể bị lợi dụng để tạo Deepfake - công nghệ giả mạo hình ảnh, giọng nói vô cùng tinh vi. Từ đó, kẻ xấu có thể lập tài khoản giả, mạo danh chính chủ để thực hiện các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc bôi nhọ danh dự trên không gian mạng.

Theo ông Ngô Minh Hiếu, một trong những vấn đề người dùng đáng chú ý chính là sự thiếu minh bạch của các nền tảng AI. Người dùng thường có thói quen nhấn "Chấp nhận" các điều khoản sử dụng mà không hề đọc kỹ.

Không phải công cụ AI nào cũng công khai việc ảnh được lưu trữ ở đâu, trong bao lâu, có dùng để huấn luyện mô hình hay chia sẻ cho bên thứ ba hay không. Thực tế, một số nền tảng từng gây tranh cãi dữ dội khi yêu cầu quyền truy cập toàn bộ thư viện ảnh chỉ để xử lý một nội dung nhỏ.

Ngay cả khi người dùng đăng tải dưới dạng Story - tính năng tự biến mất sau 24 giờ trên Facebook hay Instagram - thì rủi ro vẫn hiện hữu. Kẻ xấu hoàn toàn có thể chụp màn hình, lưu lại và sử dụng cho các mục đích xấu trong tương lai.

Để tự bảo vệ bản thân an toàn trên không gian mạng, chuyên gia Ngô Minh Hiếu khuyên người dùng tuyệt đối không sử dụng ảnh trẻ em, ảnh giấy tờ tùy thân (CCCD, hộ chiếu), ảnh nhạy cảm hoặc ảnh có chứa thông tin riêng tư như biển số xe, địa chỉ nhà. Lựa chọn công cụ uy tín từ các nhà phát triển lớn, có chính sách bảo mật rõ ràng. Không cấp quyền truy cập vào "Toàn bộ thư viện ảnh" nếu ứng dụng chỉ yêu cầu một tấm hình duy nhất.

"Người nổi tiếng, doanh nhân, giáo viên và phụ huynh cần đặc biệt cảnh giác, bởi hình ảnh của họ thường là mục tiêu hàng đầu để kẻ xấu dàn dựng các vụ lừa đảo nhắm vào người quen, đồng nghiệp", chuyên gia Ngô Minh Hiếu nhận định.

Để hạn chế những nguy cơ rò rỉ dữ liệu sinh trắc học, lực lượng chức năng khuyến cáo phụ huynh cần thận trọng khi đăng tải hình ảnh con em mình lên Internet. Các gia đình không nên tùy tiện chia sẻ ảnh hoặc thông tin cá nhân của trẻ trên những nền tảng, ứng dụng thiếu độ tin cậy.

Bên cạnh đó, phụ huynh cần thiết lập chặt chẽ quyền riêng tư trên các tài khoản mạng xã hội, chỉ chia sẻ hình ảnh với những người thực sự quen biết và tin tưởng. Đồng thời, cần tỉnh táo trước các trào lưu trên Internet, đặc biệt là những ứng dụng yêu cầu cung cấp hình ảnh rõ mặt, dữ liệu sinh trắc học hoặc thông tin cá nhân của trẻ em.