Đưa bưu chính trở thành hạ tầng thiết yếu của quốc gia và của nền kinh tế số

Các ĐBQH thống nhất cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Bưu chính năm 2010, nhằm đưa bưu chính trở thành hạ tầng thiết yếu của quốc gia và của nền kinh tế số.

1 giờ trước Gốc

Thảo luận tại Tổ 5 (gồm Đoàn ĐBQH các TP. Quảng Ninh, Đà Nẵng và tỉnh Cao Bằng) sáng nay, 17/10, ĐBQH Nguyễn Phi Hùng (TP. Đà Nẵng) cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Bưu chính năm 2010, nhằm đưa bưu chính trở thành hạ tầng thiết yếu của quốc gia và của nền kinh tế số.

Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP. Quảng Ninh Quản Minh Cường điều hành phiên thảo luận tại Tổ 5. Ảnh: Xuân Quý

Thiếu cơ chế bảo vệ phù hợp, rủi ro có thể chuyển nhiều hơn về phía người tiêu dùng

Theo đại biểu, bưu chính ngày nay không còn dừng lại ở việc chuyển thư hay giao gói kiện truyền thống. Sự phát triển của thương mại điện tử, dịch vụ thu hộ tiền (COD) và các nền tảng bưu chính số đặt ra yêu cầu hoàn thiện hành lang pháp lý. Nếu thiếu cơ chế bảo vệ phù hợp, rủi ro có thể chuyển nhiều hơn về phía người tiêu dùng.

Nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt là phải lấy người tiêu dùng làm trung tâm, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân một cách thực chất và chặt chẽ, đại biểu Nguyễn Phi Hùng tham gia góp ý về 2 nội dung quy định tại Điều 46 về Giải quyết khiếu nại, tranh chấp trong hoạt động bưu chính và Điều 47 về Bồi thường thiệt hại trong hoạt động bưu chính.

Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP. Quảng Ninh Quản Minh Cường phát biểu. Ảnh: Xuân Quý

Cụ thể, khoản 1 Điều 46 dự thảo Luật quy định: người sử dụng dịch vụ chỉ được khiếu nại trong 4 trường hợp: chất lượng dịch vụ, giá cước, bưu gửi bị mất, hư hỏng hoặc chậm trễ thời gian toàn trình. Theo đại biểu Nguyễn Phi Hùng, quy định này chưa bao quát hết thực tiễn và bất cập về mặt kỹ thuật pháp lý.

Trong thực tế thương mại điện tử hiện nay, nhiều vi phạm có thể phát sinh ngoài 4 trường hợp nêu trên. Có thể kể đến việc chậm hoàn trả tiền thu hộ COD, áp dụng phụ phí ngoài niêm yết, hoặc để lộ thông tin cá nhân của người gửi, người nhận.

"Nếu giữ nguyên phạm vi hiện tại, người dân có nguy cơ bị hạn chế quyền gửi khiếu nại chính thức theo quy trình bưu chính. Mặt khác, khoản 2 Điều 46 dự thảo Luật chỉ quy định 3 phương thức giải quyết tranh chấp là thương lượng, hòa giải và Tòa án. Quy định này đã bỏ sót hình thức Trọng tài thương mại trái với Điều 317 Luật Thương mại năm 2005 và Điều 63 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023”, đại biểu Nguyễn Phi Hùng nêu rõ.

Đại biểu đề nghị sửa đổi Điều 46 theo 2 hướng: Sửa đổi Khoản 1: Mở rộng phạm vi khiếu nại đối với mọi hành vi vi phạm khác xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng dịch vụ trong quá trình cung cấp và sử dụng dịch vụ bưu chính. Sửa đổi Khoản 2: Bổ sung hình thức giải quyết tranh chấp qua Trọng tài thương mại. Đồng thời, bổ sung quy định: Đối với tranh chấp giữa doanh nghiệp bưu chính và người tiêu dùng, Tòa án phải ưu tiên áp dụng thủ tục rút gọn và các cơ chế bảo vệ bên yếu thế theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự và bảo vệ người tiêu dùng.

Luật hóa rõ mức bồi thường khi xảy ra mất mát, hư hỏng hàng hóa

Nhận định chế định bồi thường thiệt hại tại Điều 47 là công cụ trực tiếp nhất để bảo vệ tài sản của người dân, tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Phi Hùng nhận định, quy định hiện tại của dự thảo đang bộc lộ 3 kẽ hở lớn.

Về quy định loại trừ hoàn toàn bồi thường thiệt hại gián tiếp tại Khoản 3: Dự thảo quy định không bồi thường thiệt hại gián tiếp hoặc nguồn lợi không thu được trong mọi trường hợp. Theo đại biểu, điều này là chưa phù hợp với nguyên tắc bồi toàn bộ thiệt hại khi có lỗi cố ý tại Điều 13 và Điều 360 Bộ luật Dân sự năm 2015.

ĐBQH Nguyễn Phi Hùng (TP. Đà Nẵng) phát biểu. Ảnh Xuân Quý

Nếu nhân viên bưu chính hay doanh nghiệp cố ý tráo đổi hàng hóa, cố ý tiêu hủy tài liệu quan trọng hay chiếm dụng tiền COD mà chỉ bồi thường định mức vài chục nghìn đồng theo cước phí, thì đây sẽ là kẽ hở nghiêm trọng cho hành vi dung túng vi phạm và dung dưỡng trục lợi.

Đại biểu đề nghị giữ nguyên việc không bồi thường thiệt hại gián tiếp đối với rủi ro nghiệp vụ thông thường do lỗi vô ý, nhưng phải loại trừ quyền miễn trừ này khi thiệt hại xảy ra do "Lỗi cố ý" của doanh nghiệp hoặc người lao động của doanh nghiệp bưu chính.

ĐBQH Trần Thị Kim Nhung (TP. Quảng Ninh) phát biểu. Ảnh: Xuân Quý

Về mức bồi thường và dịch vụ khai giá tại Khoản 4: Dự thảo hiện giao cho doanh nghiệp tự công bố mức bồi thường. Đại biểu phân tích, nếu người dân gửi tài sản giá trị cao mà bị mất mát, doanh nghiệp chỉ bồi thường theo bội số cước phí thì người tiêu dùng chịu thiệt hại rất lớn.

Đoàn ĐBQH tỉnh Cao Bằng tại phiên thảo luận tổ. Ảnh: Xuân Quý

“Cần luật hóa rõ ràng nguyên tắc theo chuẩn mực của Liên minh Bưu chính Thế giới (UPU). Đối với bưu gửi thông thường, bồi thường theo mức sàn tối thiểu do Chính phủ quy định; nhưng đối với bưu gửi có sử dụng dịch vụ khai giá, khi xảy ra mất mát, hư hỏng toàn bộ, doanh nghiệp bắt buộc phải bồi thường 100% giá trị đã khai báo”, đại biểu Nguyễn Phi Hùng đề nghị.

Đoàn ĐBQH TP. Đà Nẵng tại phiên thảo luận tổ. Ảnh: Xuân Quý

Về trách nhiệm trong chuỗi cung ứng logistics đa tầng, đại biểu Nguyễn Phi Hùng cho rằng, thực tế hiện nay, một bưu gửi phải qua rất nhiều khâu: doanh nghiệp vận hành, đại lý nhượng quyền, đơn vị vận tải thuê ngoài và shipper chặng cuối. Khi xảy ra mất hàng hay thất thoát tiền COD, người dân thường bị đẩy "lòng vòng", các bên đùn đẩy trách nhiệm cho nhau.

Đoàn ĐBQH TP. Đà Nẵng tại phiên thảo luận tổ. Ảnh: Xuân Quý

Đại biểu đề nghị bổ sung ngay khoản 6 vào Điều 47 quy định rõ: Doanh nghiệp bưu chính trực tiếp giao kết hợp đồng (hoặc cấp phiếu gửi) phải chịu trách nhiệm bồi thường trực tiếp và cuối cùng cho khách hàng. Doanh nghiệp không được viện lý do lỗi của đại lý hay bên thứ ba thuê ngoài để từ chối hoặc kéo dài thời gian bồi thường. Sau khi bồi thường xong cho dân, doanh nghiệp có quyền tự làm việc và truy đòi lại bên đối tác có lỗi.