Đưa cải lương vào 'Không gian di sản số' để bảo tồn và lan tỏa

Chương trình thu hút hơn 100 đại biểu tham dự, đánh dấu sự nỗ lực kết hợp giữa bảo tồn di sản văn hóa và ứng dụng công nghệ hiện đại - hai lĩnh vực tưởng chừng tách biệt nhưng đang ngày càng gắn kết để tạo nên diện mạo mới cho nghệ thuật truyền thống.

Các nghệ sĩ biểu diễn cải lương tại chương trình.

Tâm điểm của sự kiện là lễ ra mắt cuốn sách "Học âm nhạc cải lương" của nghệ sĩ - soạn giả Linh Huyền. Công trình dày hơn 500 trang được biên soạn trong suốt 8 năm, nhằm hệ thống hóa cấu trúc, điệu thức và phương pháp luyện thanh trong âm nhạc cải lương - một lĩnh vực vốn chủ yếu tồn tại dưới hình thức truyền khẩu.

Phát biểu tại chương trình, TS. Trương Thị Minh Sâm, Chủ tịch HASEM, nhận định: “Cuốn sách đã biến di sản truyền miệng thành tài liệu học thuật có giá trị, tạo nền tảng vững chắc cho công tác đào tạo và nghiên cứu chuyên sâu về cải lương”.

Theo nghệ sĩ Linh Huyền, tác phẩm không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn giúp người học hiểu sâu hơn về nền tảng văn hóa và triết lý dân tộc trong âm nhạc cải lương. “Mục tiêu của tôi là tạo ra một hệ thống học tập để thế hệ trẻ có thể tiếp cận cải lương một cách bài bản, khoa học và gần gũi hơn”, soạn giả Linh Huyền chia sẻ.

Trong khuôn khổ chương trình, ban tổ chức giới thiệu website “Bảo tàng Cải lương Nam Bộ” - một không gian trực tuyến lưu trữ tư liệu về hành trình hơn 100 năm của nghệ thuật cải lương, từ bài bản, giai điệu đến hình ảnh và tư liệu quý hiếm.

Song song đó, dự án cộng đồng “Bổn xưa còn đó” được ra mắt với mục tiêu phục dựng và diễn giải các bài bản cải lương cổ dưới góc nhìn đương đại, kết hợp công nghệ âm thanh, hình ảnh để đưa di sản đến gần hơn với công chúng.

Theo TS. Trương Thị Minh Sâm, việc số hóa di sản không chỉ giúp lưu giữ giá trị truyền thống mà còn mở ra khả năng sáng tạo các sản phẩm văn hóa mới. “TP Hồ Chí Minh đang hướng tới mô hình ‘kinh tế sáng tạo’ và ‘kinh tế văn hóa’. Khi di sản được số hóa một cách khoa học, chúng ta không chỉ bảo tồn mà còn tạo ra những sản phẩm văn hóa có sức cạnh tranh trên thị trường”, TS Minh Sâm nhấn mạnh.

Các đại biểu lắng nghe nhiều chia sẻ về nghệ thuật cải lương và việc bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống.

Một điểm nhấn của chương trình là trải nghiệm board game “Lô tô vọng cổ” - sản phẩm đầu tiên của dự án “Bổn xưa còn đó” được phục dựng từ các bài bản cải lương trước năm 1945. Trò chơi kết hợp yếu tố giải trí hiện đại với âm nhạc truyền thống, giúp người chơi tiếp cận các điệu thức vọng cổ thông qua hình thức tương tác sáng tạo.

Theo ban tổ chức, đây là cách tiếp cận mới nhằm đưa cải lương đến gần hơn với thế hệ trẻ - nhóm công chúng lớn lên trong môi trường số. Thay vì tiếp nhận di sản qua những bài giảng khô khan, người trẻ có thể trải nghiệm cải lương thông qua các sản phẩm văn hóa mang tính tương tác và giải trí.

Theo TS. Trương Thị Minh Sâm, làm thế nào để thế hệ trẻ, những người sinh ra trong kỷ nguyên số có thể tiếp cận và yêu mến nghệ thuật truyền thống? và “Không gian di sản số” chính là một trong những lời giải cho bài toán đó, khi công nghệ trở thành cầu nối giữa di sản và công chúng đương đại.

Trong bối cảnh cải lương đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, những sáng kiến kết hợp giữa bảo tồn và chuyển đổi số được xem là hướng đi cần thiết để nghệ thuật truyền thống tiếp tục tồn tại và phát triển.

“Không gian di sản số” không chỉ mở ra cách tiếp cận mới cho cải lương, mà còn gợi mở mô hình bảo tồn di sản phù hợp với thời đại. Khi di sản được đặt trong không gian công nghệ, cải lương không chỉ được lưu giữ mà còn có cơ hội “tái sinh” trong đời sống đương đại, trở thành nguồn lực văn hóa góp phần phát triển kinh tế sáng tạo và khẳng định bản sắc Việt Nam trong bối cảnh hội nhập.

Tin, ảnh: Hương Trần/Báo Tin tức và Dân tộc