Đưa di sản vào đời sống đương đại qua lăng kính thế hệ trẻ

Triển lãm Cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” tại Hoàn Kiếm với 9 thiết kế từ ba vùng di sản qua lăng kính sáng tạo của thế hệ trẻ đã mở ra cơ hội phát triển sinh kế cho cộng đồng làng nghề.

9 tác phẩm tại Triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026”

9 tác phẩm tại Triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026”

Triển lãm Cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 được diễn ra từ ngày 16 đến ngày 28 tháng 11 tại Hội quán Phúc Kiến, số 40 Lãn Ông, Hoàn Kiếm (Hà Nội).

Mùa giải 2026 tập trung vào ba vùng di sản với những đặc trưng riêng: kĩ thuật sơn mài Hạ Thái, nghề gốm Bát Tràng và nghề thủ công truyền thống của đồng bào Mông tại Chế Cu Nha.

Chương trình là quá trình thiết kế bắt đầu từ chính không gian làng nghề, các thí sinh làm việc cùng nghệ nhân, trực tiếp tìm hiểu chất liệu, thực hành kĩ thuật thủ công và lắng nghe những câu chuyện về nghề, từ quy trình sản xuất đến những thách thức trong việc tìm kiếm thị trường.

Đây không chỉ là dịp để thế hệ trẻ phát huy sáng tạo mà còn mở ra khả năng phát triển nhiều phiên bản, duy trì nhu cầu đối với các chi tiết thủ công và tạo thêm cơ hội sản xuất cho nghệ nhân.

Sản phẩm Nhất Tâm, giải Nhất bảng Gốm Bát Tràng

Sản phẩm Nhất Tâm, giải Nhất bảng Gốm Bát Tràng

Giá trị di sản không chỉ nằm ở câu chuyện hay vẻ đẹp của sản phẩm mà còn ở khả năng tham gia vào một chuỗi giá trị mới, từ sáng tạo, thiết kế, sản xuất đến phân phối và tiêu dùng.

Đại diện Ban tổ chức, bà Phạm Minh Hồng, quản lý Nghệ thuật tại Hội đồng Anh Việt Nam chia sẻ: “Điểm chúng tôi mong muốn tạo ra qua “Theo bước di sản cộng đồng 2026” là một không gian để người trẻ tiếp cận di sản sâu hơn, không chỉ dừng lại ở việc tìm cảm hứng từ những hoa văn, chất liệu hay hình ảnh truyền thống, mà thực sự tìm hiểu kỹ thuật, tư duy và tri thức nằm phía sau mỗi nghề thủ công.”

Chín sản phẩm được lựa chọn giới thiệu tại triển lãm thể hiện những cách tiếp cận đa dạng trong việc ứng dụng di sản vào thiết kế đương đại: Ánh mài Hạ Thái (Nguyễn Khánh Linh), Lớp áo di sản (Nguyễn Thị Thuỳ Linh), Nhất Tâm (Lương Minh Thư), MONGEAR (Trần Thị Tố Uyên), Giọt Gốm (Đào Sơn Tùng), Nếp Ruộng (Hoàng Hải Triều), Đôn ghế Hợp (Hoàng Phương Nga), Sắc Mạch (Nguyễn Tấn Lộc), SONMAI LAMP (Đào Sơn Lâm)

Sản phẩm Nhất Tâm (giải Nhất bảng Gốm Bát Tràng), tác giả Lương Minh Thư lấy cảm hứng từ nguyên lý “tâm xoay” trên bàn chuốt gốm, thiết kế phát triển thành một điểm tựa trung tâm cùng các mô – đun gốm có thể tách, ghép linh hoạt.

SONMAI LAMP giải Nhất bảng Sơn mài Hạ Thái

SONMAI LAMP giải Nhất bảng Sơn mài Hạ Thái

Từ một cấu trúc, Nhất Tâm có thể đảm nhiệm nhiều chức năng như đĩa cắm hoa ikebana, đôn cắm trầm hay đĩa trang trí.

SONMAI LAMP (giải Nhất bảng Sơn mài Hạ Thái) với những thiết kế kết hợp khung đèn cố định với các tấm ốp sơn mài độc bản, tác giả Đào Sơn Lâm đã cho ra sản phẩm có thể tháo lắp, thay thế bằng nam châm chỉ trong vài giây.

Cách tiếp cận này mở ra khả năng phát triển nhiều phiên bản trên cùng một cấu trúc đèn, giúp người dùng có thể thay đổi diện mạo sản phẩm, đồng thời tạo thêm không gian sáng tạo cho nghệ nhân sơn mài.

Giải Nhất bảng Thủ công người Mông Chế Cu Nha, tác phẩm Nếp Ruộng của Hoàng Hải Triều đã mở ra cảnh quan và nhịp sống nơi vùng cao xa xôi.

Lấy cảm hứng từ những đường cong của ruộng bậc thang, thiết kế ghế sử dụng các dải vải dệt thủ công làm phần tựa lưng, Hải Triều đã đưa kĩ thuật dệt truyền thống vào một vật dụng quen thuộc của đời sống đương đại.

Một số tác phẩm tại triển lãm

Một số tác phẩm tại triển lãm

Mỗi thiết kế là một thử nghiệm về cách chuyển hoá chất liệu, kĩ thuật và cảm hứng văn hoá thành sản phẩm mới.

Qua đó, triển lãm cho thấy tiềm năng của sự kết hợp giữa tri thức bản địa, tư duy thiết kế và nhu cầu sử dụng đương đại trong việc phát triển các sản phẩm công nghiệp văn hoá.

Để di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống, bên cạnh sự trân trọng và gìn giữ, cần có những cách ứng dụng phù hợp, những sản phẩm được thị trường đón nhận và những cơ hội sinh kế đủ bền vững để người làm nghề tiếp tục gắn bó với nghề.

THU HÀ

Nguồn Văn hóa: https://baovanhoa.vn/dua-di-san-vao-doi-song-duong-dai-qua-lang-kinh-the-he-tre.html