Nghề làm nước mắm Phan Thiết được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Với lịch sử hơn 300 năm, nghề làm nước mắm Phan Thiết vừa được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ban hành Quyết định số 3117/QĐ-BVHTTDL, đưa “Nghề làm nước mắm Phan Thiết” vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Di sản thuộc hai loại hình Nghề thủ công truyền thống và Tri thức dân gian, với không gian tập trung tại các phường Phú Thủy, Mũi Né và Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng (tỉnh Bình Thuận cũ).

Đây là sự ghi nhận ở cấp quốc gia đối với một nghề truyền thống gắn bó lâu đời với lịch sử hình thành, phát triển của vùng biển Phan Thiết. Từ nguồn nguyên liệu khai thác ngoài biển, kinh nghiệm chọn cá, ướp muối, ủ chượp, chăm sóc thùng và rút nước mắm, nghề đã được các thế hệ cư dân gìn giữ, truyền dạy và phát triển qua hàng trăm năm.

 Nghề làm nước mắm Phan Thiết được đưa vào danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể. Ảnh: Quỳnh Uyển

Nghề làm nước mắm Phan Thiết được đưa vào danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể. Ảnh: Quỳnh Uyển

Theo hồ sơ di sản, nghề làm nước mắm Phan Thiết hình thành từ cuối thế kỷ XVII, khi ngư dân từ các tỉnh miền Trung ghé vùng biển này đánh bắt vụ cá Nam. Nhận thấy nguồn cá dồi dào, nhiều gia đình quyết định chọn nơi đây làm vùng đất lập nghiệp. Từ việc làm mắm phục vụ sinh hoạt, nghề truyền thống dần phát triển, hình thành làng nghề buôn bán sầm uất.

Quy trình sản xuất nước mắm Phan Thiết đòi hỏi sự tỉ mỉ trong từng công đoạn. Cá cơm, cá nục tươi được trộn với muối hạt, sau đó ủ trong thùng bằng gỗ hoặc lu chượp từ 8 đến 18 tháng để lên men tự nhiên. Qua quá trình chắt lọc công phu, sản phẩm có màu sắc từ vàng rơm đến nâu đỏ cánh gián, mang hương thơm đậm đà đặc trưng.

Những kỹ thuật chế biến thủ công cùng kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều thế hệ đã tạo nên bản sắc riêng của nghề. Không chỉ sản xuất một đặc sản vùng biển, người làm nước mắm còn lưu giữ những tri thức dân gian gắn với điều kiện tự nhiên, nguồn nguyên liệu và đời sống cộng đồng địa phương.

Trải qua những thăng trầm, có thời điểm mai một, nghề truyền thống hiện đang từng bước phục hồi và tiếp tục đóng góp vào kinh tế địa phương. Mỗi năm, nước mắm Phan Thiết cung ứng ra thị trường hàng chục triệu lít, mang lại doanh thu gần 1.000 tỷ đồng, tạo việc làm ổn định cho hàng trăm lao động thường xuyên và hàng nghìn lao động thời vụ.

Việc được ghi danh di sản văn hóa phi vật thể quốc gia không chỉ là sự tôn vinh đối với những người làm nghề, mà còn tạo thêm cơ sở để bảo tồn, phát huy các giá trị truyền thống, đồng thời mở ra cơ hội gắn bảo tồn làng nghề với phát triển du lịch văn hóa. Qua đó, những giá trị lịch sử, tri thức dân gian và bản sắc nghề làm nước mắm có thêm điều kiện được gìn giữ, tiếp nối và phát huy trong đời sống đương đại.

Khánh Ngọc

Nguồn Công Luận: https://congluan.vn/nghe-lam-nuoc-mam-phan-thiet-duoc-ghi-danh-di-san-van-hoa-phi-vat-the-quoc-gia-post367851.html