Từ nền tảng dữ liệu đến bước ngoặt quản trị thực chất

Đoàn Thanh niên phường Đông Sơn hướng dẫn người dân sử dụng Kiosk thông minh tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Đông Sơn.

Cách đây hơn 4 năm, ngày 22/4/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 505/QĐ-TTg chọn ngày 10/10 hằng năm là Ngày Chuyển đổi số quốc gia. Thời gian qua, chuyển đổi số quốc gia đã đạt nhiều kết quả quan trọng trong phát triển hạ tầng, xây dựng cơ sở dữ liệu, triển khai nền tảng số và cung cấp dịch vụ công trực tuyến.

Nhìn lại 2 năm gần đây, khi Luật Chuyển đổi số được Quốc hội thông qua ngày 11/12/2025, cùng các quy định liên quan, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho quá trình phát triển quốc gia số. Ngày 29/7/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1425/QĐ-TTg về Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số phiên bản 1.0. Khung kiến trúc xác lập định hướng chung để các cơ quan trong hệ thống chính trị xây dựng, nâng cấp và vận hành hạ tầng số, nền tảng số, cơ sở dữ liệu và dịch vụ số theo nguyên tắc thống nhất, đồng bộ, kết nối, chia sẻ và sử dụng chung. Mới đây nhất, ngày 29/9/2026, Ban Bí thư ban hành Khung kiến trúc số của các cơ quan Đảng, phiên bản 1.0, nhằm thống nhất định hướng chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu, sử dụng chung hạ tầng và bảo đảm an ninh mạng. Như vậy, chuyển đổi số đang được triển khai theo hướng đồng bộ từ thể chế đến tổ chức thực hiện, tạo nền tảng cho đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành dựa trên dữ liệu.

Từ kiến trúc, nền tảng, dữ liệu đến kết quả thực chất, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia thể hiện tính tất yếu của quá trình phát triển: Sau một thời gian bền bỉ tích lũy và đã có những kết quả nhất định về hạ tầng, máy móc, phần mềm, đến kho tài liệu số hóa, chuyển đổi số quốc gia giờ có thể đo đếm bằng những giá trị cho nền kinh tế và đời sống Nhân dân. Đó còn là lời giải cho bài toán quản trị hiện đại. Nghĩa là giờ đây, với quan điểm: dữ liệu là “nhiên liệu” vận hành bộ máy quản trị hiện đại, các nền tảng dùng chung chính là “tuyến đường cao tốc thông tin”, cho phép mọi cơ quan hành chính kết nối đồng bộ. Dòng chảy dữ liệu thông suốt thay cho bước chân của người dân chính là biểu hiện sinh động của một nền hành chính liêm chính, minh bạch, tiến bộ.

Thực tiễn tại Thanh Hóa cho thấy hiệu quả của chuyển đổi số có thể được đo đếm bằng những thay đổi cụ thể trong quản lý và phục vụ người dân. Thực hiện Kế hoạch số 101/KH-UBND ngày 11/4/2026 của UBND tỉnh về hoàn thiện, duy trì, cập nhật và quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu đất đai, Thanh Hóa đã đạt nhiều kết quả tích cực. Về thủ tục hành chính, quá trình chuẩn hóa dữ liệu giúp Thanh Hóa tái cấu trúc 22 nhóm thủ tục hành chính lĩnh vực đất đai, rút ngắn thời gian giải quyết một số thủ tục từ hơn 16 giờ xuống còn hơn 7 giờ. Theo đó, chi phí tuân thủ thủ tục giảm gần 59%, ước tiết kiệm cho người dân và doanh nghiệp hơn 145 tỷ đồng mỗi năm. Thanh Hóa vươn lên nhóm dẫn đầu cả nước về tiến độ cập nhật và đồng bộ cơ sở dữ liệu đất đai, xếp thứ 3 đến thứ 4 cả nước trong các đợt rà soát.

Một số kinh nghiệm được chỉ ra bước đầu tại Thanh Hóa như phân công rõ người, rõ việc, rõ thời gian và sản phẩm; cập nhật tiến độ hằng ngày, trao đổi trực tiếp để xử lý công việc; thành lập các tổ công tác kiểm tra, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn; điều phối nhân lực hợp lý giữa các đơn vị, địa phương; đồng thời phát huy trách nhiệm cá nhân và ứng dụng công nghệ thông tin trong thực hiện nhiệm vụ. Kinh nghiệm ấy hoàn toàn có thể được áp dụng hiệu quả khi triển khai chuyển đổi số trong các lĩnh vực hoạt động khác trong các năm tiếp theo.

Từ thực tiễn triển khai, có thể thấy công nghệ chỉ phát huy giá trị khi gắn với đổi mới thể chế, quy trình và con người. Dù hệ thống được đầu tư hiện đại đến đâu, nếu cán bộ vẫn xử lý công việc theo lối cũ, dữ liệu chưa được cập nhật hoặc các nền tảng chưa kết nối hiệu quả thì người dân vẫn phải đối mặt với những thủ tục rườm rà. Bởi vậy, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới là nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; tăng cường kỷ luật thực thi; bảo đảm dữ liệu chính xác, có khả năng tái sử dụng và được quản trị an toàn.

Mục tiêu đưa kinh tế số đóng góp tối thiểu 30% GDP vào năm 2030 đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, thể chế, nhân lực và môi trường phát triển. Trong hành trình ấy, chuyển đổi số không thể chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành công nghệ thông tin. Ngày Chuyển đổi số quốc gia 10/10/2026 vì thế còn lan tỏa thông điệp hành động toàn dân: thúc đẩy hành động chuyển từ đầu tư công nghệ sang tạo ra giá trị; từ số hóa từng phần sang liên thông toàn diện; từ quản lý dựa trên giấy tờ sang quản trị dựa trên dữ liệu.