Đưa giá trị văn hóa truyền thống đến gần hơn với thế hệ trẻ dân tộc thiểu số

Tiếng cồng chiêng và điệu múa truyền thống - những giá trị văn hóa đặc sắc góp phần làm nên bản sắc của đồng bào Ba Na, Xơ Đăng cần được gìn giữ và trao truyền qua các thế hệ. Ảnh: P.LAN

Hai lớp học được tổ chức tại thôn Đăk Tiêng Klah, xã Đăk Hà, dành cho đồng bào Ba Na và thôn Đăk Tô 1, xã Đăk Tô, dành cho đồng bào Xơ Đăng. Mỗi lớp có 35 học viên, chủ yếu là thanh thiếu niên và người trung niên sinh sống tại địa phương. Việc lựa chọn nhà rông, nhà văn hóa thôn làm địa điểm truyền dạy không chỉ tạo thuận lợi cho người dân tham gia mà còn giúp hoạt động học tập, thực hành diễn ra ngay trong không gian văn hóa quen thuộc của buôn làng.

Trực tiếp đảm nhiệm công tác truyền dạy là các nghệ nhân có nhiều kinh nghiệm trong thực hành và gìn giữ di sản văn hóa truyền thống. Xã Đăk Hà có Nghệ nhân ưu tú A Thui và Nghệ nhân ưu tú Y Nhuih; xã Đăk Tô có Nghệ nhân ưu tú A Huy và Nghệ nhân ưu tú Y Khar. Trong thời gian 15 ngày, các nghệ nhân hướng dẫn học viên kỹ thuật diễn tấu cồng chiêng, cách phối hợp trong quá trình trình diễn và thực hành những điệu múa xoang truyền thống. Cùng với việc rèn luyện kỹ năng, học viên còn được tìm hiểu ý nghĩa của từng bài chiêng, điệu múa trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng.

Truyền dạy cồng chiêng, múa xoang không chỉ góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa của đồng bào Ba Na, Xơ Đăng mà còn khơi dậy niềm tự hào, ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ trong gìn giữ di sản dân tộc. Ảnh: P.LAN

Thời gian truyền dạy tại xã Đăk Hà từ ngày 27/10 đến ngày 10/11/2026; tại xã Đăk Tô từ ngày 28/10 đến ngày 11/11/2026.

Điểm đáng chú ý của các lớp học là sự kết hợp giữa truyền dạy kỹ năng với bồi đắp nhận thức về giá trị di sản. Với đồng bào Ba Na và Xơ Đăng, cồng chiêng, múa xoang không đơn thuần là những loại hình nghệ thuật biểu diễn mà còn là những giá trị văn hóa gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần, phong tục, tập quán và các nghi lễ truyền thống. Mỗi bài chiêng, mỗi nhịp xoang đều mang trong mình những câu chuyện, quan niệm và dấu ấn văn hóa được cộng đồng gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ.

Đối tượng tham gia lớp học chủ yếu là thanh thiếu niên cho thấy định hướng chú trọng xây dựng lực lượng kế cận trong công tác bảo tồn văn hóa truyền thống. Việc tổ chức các lớp truyền dạy vì thế tạo ra cơ hội để thanh thiếu niên tiếp cận di sản bằng chính trải nghiệm của mình, được học từ những nghệ nhân am hiểu văn hóa dân tộc và trực tiếp thực hành trong không gian cộng đồng. Từ những nhịp chiêng đầu tiên, những động tác múa xoang được hướng dẫn, người trẻ từng bước hiểu hơn về văn hóa của dân tộc mình. Khi thế hệ trẻ không chỉ biết mà còn yêu thích, chủ động tham gia thực hành, di sản mới có cơ hội được tiếp nối một cách tự nhiên, bền vững.

Để hoạt động truyền dạy phát huy hiệu quả lâu dài, sau khi kết thúc khóa học, các địa phương sẽ tiếp tục duy trì việc tập luyện cồng chiêng, múa xoang tại thôn, làng; củng cố các nhóm thực hành, gắn việc trao truyền với hoạt động của đội cồng chiêng, đội văn nghệ và các sinh hoạt văn hóa cộng đồng. Đây là khâu cần thiết nhằm chuyển hóa kết quả học tập thành hoạt động thực hành thường xuyên, tạo môi trường để những kiến thức, kỹ năng được tiếp tục bồi đắp và lan tỏa trong đời sống.

Hai lớp truyền dạy được triển khai trong khuôn khổ Dự án 6 về bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch năm 2026. Thông qua việc phát huy vai trò của nghệ nhân, trao cơ hội thực hành cho người dân và chú trọng bồi dưỡng thế hệ kế cận, hoạt động góp phần cụ thể hóa mục tiêu bảo tồn di sản từ cơ sở. Qua đó, không chỉ những giá trị văn hóa của đồng bào Ba Na, Xơ Đăng được gìn giữ mà ý thức tự hào, trách nhiệm với bản sắc dân tộc trong thế hệ trẻ cũng từng bước được vun đắp. Đây chính là nền tảng để di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại, trở thành nguồn lực văn hóa phục vụ phát triển cộng đồng và du lịch địa phương./.