Đưa khí đồng hành Bạch Hổ về bờ: Khát vọng giữ gìn, sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên của đất nước

Tìm đường cho nguồn khí ngoài khơi

Những năm đầu khai thác mỏ Bạch Hổ, ngọn lửa khí đồng hành cháy sáng trên các công trình biển là hình ảnh quen thuộc với những người đi tìm dầu. Năm 1986, Vietsovpetro bắt đầu khai thác tấn dầu thô đầu tiên; đến năm 1988, tầng dầu trong đá móng nứt nẻ chính thức được chinh phục, mở ra bước ngoặt lịch sử của ngành Dầu khí Việt Nam. Dầu được lấy lên từ lòng đất sau bao gian khó, mang lại nguồn thu quý giá cho phát triển kinh tế xã hội đất nước. Nhưng đi cùng với niềm vui ấy là nỗi trăn trở khi khí đồng hành vẫn phải đốt bỏ, trong lúc đất liền đang thiếu điện, thiếu phân bón, thiếu nhiên liệu cho sản xuất và đời sống.

Giàn nén khí Trung tâm mỏ Bạch Hổ, Liên doanh Vietsovpetro.

Giàn nén khí Trung tâm mỏ Bạch Hổ, Liên doanh Vietsovpetro.

Sản lượng dầu càng tăng, đồng nghĩa với lượng khí đồng hành càng lớn. Việc nguồn khí bị đốt bỏ không chỉ gây lãng phí tài nguyên mà còn nguy cơ ô nhiễm môi trường. Một bài toán mới được đặt ra: làm thế nào để nhanh chóng sử dụng nguồn khí ấy, để tài nguyên đã khai thác lên có thể phục vụ thiết thực cho đất nước?

Đưa khí Bạch Hổ vào bờ trở thành một nhiệm vụ cấp bách, đồng thời mở ra hướng phát triển mà ngành Dầu khí chưa từng có kinh nghiệm thực hiện.

Chủ trương sử dụng khí đồng hành được đặt ra từ rất sớm. Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 7/7/1988 của Bộ Chính trị xác định việc lập phương án sử dụng khí Bạch Hổ và các mỏ khác để sản xuất phân đạm, phát điện, phục vụ đời sống nhân dân. Định hướng ấy cho thấy tầm nhìn về giá trị của nguồn khí ngoài thềm lục địa, gắn việc khai thác tài nguyên với những nhu cầu lâu dài của nền kinh tế.

Tuy nhiên, từ chủ trương đến dòng khí thực tế là cả một chặng đường nhiều thử thách. Muốn đưa khí vào sử dụng, phải có hệ thống thu gom ngoài biển, đường ống vận chuyển, các công trình tiếp nhận, xử lý và những hộ tiêu thụ trên bờ. Các khâu phải được kết nối với nhau, trong điều kiện nguồn vốn còn hạn hẹp và nền công nghiệp khí trong nước mới ở những bước đầu.

Quá trình xây dựng công trình đón dòng khí đầu tiên về bờ. (Ảnh tư liệu)

Quá trình xây dựng công trình đón dòng khí đầu tiên về bờ. (Ảnh tư liệu)

Đầu những năm 1990, phương án thu gom và đưa khí đồng hành Bạch Hổ vào đất liền được thúc đẩy. Khó khăn lớn nằm ở chỗ, để xây dựng đồng bộ cả hệ thống cần nhiều vốn và thời gian. Nếu chờ hoàn thành tất cả các công trình, khí vẫn tiếp tục bị đốt bỏ ngoài biển từng ngày, còn nhu cầu điện trên bờ không thể chờ đợi. Cần một cách đi phù hợp để vừa giải quyết nhu cầu trước mắt, vừa chuẩn bị cho sự phát triển lâu dài.

Lời giải được lựa chọn là phân kỳ đầu tư. Được sự cho phép của Thủ tướng Chính phủ, Tổng Công ty Dầu khí Việt Nam (tiền thân của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam/PETROVIETNAM) đã quyết định thực hiện dự án “Hệ thống thu gom và vận chuyển khí Bạch Hổ - Thủ Đức” theo giai đoạn và đưa vào sử dụng từng phần.

Theo đó, dự án đã được chia thành các dự án thành phần gồm: Đường ống Bạch Hổ - Bà Rịa hay công trình sớm đưa khí vào bờ (fast track), công suất 1 triệu m³ khí/ngày đêm; Đường ống Bà Rịa - Phú Mỹ hay công trình 2-3 triệu m³ khí/ngày đêm; Đường ống Phú Mỹ - Thủ Đức (sau đổi thành đường ống Phú Mỹ - TP HCM); Giàn nén khí Trung tâm mỏ Bạch Hổ; Nhà máy Xử lý khí Dinh Cố; Kho cảng Thị Vải.

Cách làm này giúp giảm áp lực về nguồn lực và rút ngắn thời gian đưa khí vào sử dụng. Song để thực hiện được, đội ngũ kỹ thuật còn phải giải quyết một bài toán quan trọng: vận chuyển khí từ mỏ vào đất liền khi chưa có giàn nén ngoài biển.

Khối thượng tầng Giàn nén khí Trung tâm trước ngày hạ thủy tại Koje, Hàn Quốc (ngày 1/3/1995).

Khối thượng tầng Giàn nén khí Trung tâm trước ngày hạ thủy tại Koje, Hàn Quốc (ngày 1/3/1995).

Từ hiểu biết về đặc điểm mỏ Bạch Hổ, các chuyên gia Vietsovpetro đã nghiên cứu tận dụng năng lượng vỉa để đưa khí về bờ. Khí đồng hành từ các vỉa có áp suất cao, đặc biệt là tầng móng, có thể được thu gom và vận chuyển bằng đường ống sau khi xử lý phù hợp. Giải pháp ấy gắn với việc cải tạo công trình hiện hữu, bổ sung thiết bị và tính toán các điều kiện kỹ thuật để dòng khí vượt quãng đường dài từ ngoài khơi vào đất liền.

Sau thành công tìm thấy và khai thác dầu trong tầng móng nứt nẻ, Bạch Hổ một lần nữa trở thành nơi ghi dấu sức sáng tạo của những người làm dầu khí. Chính nguồn năng lượng của mỏ được tận dụng để mở đường cho dòng khí, giúp công trình đưa khí sớm vào bờ có thể triển khai khi hệ thống còn chưa hoàn chỉnh.

Những năm 1993-1994, công việc được đẩy nhanh cả trên bờ lẫn ngoài biển. Từ thiết kế, chuẩn bị vật tư đến xây lắp công trình, nhiều lực lượng cùng tham gia để nối liền nguồn khí Bạch Hổ với nơi tiêu thụ. Đường ống ngoài khơi, tuyến ống trên bờ và các trạm tiếp nhận dần hình thành, đưa ngày đón dòng khí đầu tiên đến gần.

Từ Bạch Hổ đến ánh điện trên đất liền

Ngày 17/4/1995, khí đồng hành Bạch Hổ về đến trạm phân phối khí Bà Rịa, sẵn sàng cung cấp cho nhà máy điện. Đến 14 giờ ngày 26/4/1995, Nhà máy điện Bà Rịa phát dòng điện bằng khí đầu tiên hòa vào lưới điện quốc gia. Chiều 1/5/1995, lễ đón dòng khí đầu tiên vào bờ được tổ chức tại Bà Rịa.

Thủ tướng Võ Văn Kiệt tham dự Lễ đón dòng khí đầu tiên vào bờ năm 1995. (Ảnh tư liệu)

Thủ tướng Võ Văn Kiệt tham dự Lễ đón dòng khí đầu tiên vào bờ năm 1995. (Ảnh tư liệu)

Những dấu mốc ấy khép lại một chặng đường tìm tòi, chuẩn bị và thi công đầy nỗ lực. Từ đây, nguồn khí từng phải đốt bỏ giữa biển khơi đã trở thành nhiên liệu phát điện. Dòng năng lượng ngoài thềm lục địa được nối trực tiếp với nhu cầu sản xuất và đời sống trên đất liền.

Trong bối cảnh đất nước còn thiếu điện, ý nghĩa của thành công ấy càng rõ nét. Khí Bạch Hổ bổ sung nguồn nhiên liệu trong nước cho phát điện, góp phần giảm việc sử dụng dầu nhập khẩu tốn kém. Đối với những người đã theo đuổi dự án, thành quả được nhìn thấy ở dòng điện hòa lưới, ở nguồn tài nguyên bắt đầu phát huy giá trị sau nhiều năm phải đốt bỏ.

Đưa khí về Bà Rịa cũng tạo tiền đề để tiếp tục phát triển hệ thống. Từ bước đi đầu tiên với khoảng 1 triệu m³ khí/ngày đêm, các công trình được đầu tư, hoàn thiện nhằm nâng khả năng thu gom, vận chuyển và sử dụng khí. Ngày 31/7/1997, Giàn nén khí Trung tâm đi vào hoạt động, góp phần tăng năng lực đưa khí Bạch Hổ về phục vụ các nhà máy điện Bà Rịa - Phú Mỹ cùng các hộ tiêu thụ.

Nhà máy xử lý Khí Dinh Cố (GPP Dinh Cố) cùng các công trình hạ nguồn sau đó góp phần khai thác đầy đủ giá trị của dòng khí đồng hành từ Bạch Hổ.

Nhà máy xử lý Khí Dinh Cố (GPP Dinh Cố) cùng các công trình hạ nguồn sau đó góp phần khai thác đầy đủ giá trị của dòng khí đồng hành từ Bạch Hổ.

Tiếp đó, sự hình thành Nhà máy Xử lý khí Dinh Cố (GPP Dinh Cố), kho cảng Thị Vải và hệ thống hạ tầng liên quan giúp khai thác đầy đủ hơn giá trị của dòng khí. Từ nguồn khí đồng hành, các sản phẩm khí khô, LPG, condensate được đưa vào sử dụng, phục vụ những nhu cầu khác nhau của nền kinh tế.

Một chuỗi công nghiệp từng bước hình thành từ ngoài biển đến đất liền. Khí trở thành nhiên liệu cho các nhà máy điện, nguyên liệu cho sản xuất phân bón và nguồn cung sản phẩm cho thị trường. Hoạt động khai thác dầu khí ngoài khơi qua đó gắn bó sâu hơn với công nghiệp, nông nghiệp và đời sống người dân.

Thành công của dự án đưa khí sớm còn nằm ở khả năng tạo đà cho những bước phát triển tiếp theo. Việc phân kỳ đầu tư giúp giải quyết nhu cầu cấp bách trong điều kiện khó khăn, đồng thời tạo cơ sở thực tiễn để mở rộng hệ thống. Từ tuyến đường đã mở cho khí Bạch Hổ, hạ tầng thu gom, vận chuyển tiếp tục được phát huy, tạo điều kiện tiếp nhận thêm nguồn khí từ các mỏ khác.

Cùng với công trình là sự trưởng thành của đội ngũ. Qua quá trình nghiên cứu, thiết kế, xây lắp và khai thác hệ thống, người làm dầu khí tích lũy kinh nghiệm phát triển công nghiệp khí, từng bước làm chủ công nghệ. Tri thức ấy trở thành một phần quan trọng trong năng lực của PETROVIETNAM, được tiếp nối qua nhiều thế hệ.

Đội ngũ kỹ sư người Việt của Vietsovpetro đã làm chủ vận hành, bảo dưỡng sửa chữa Giàn nén khí Trung tâm. (Ảnh: Nguyễn Trường Sơn)

Đội ngũ kỹ sư người Việt của Vietsovpetro đã làm chủ vận hành, bảo dưỡng sửa chữa Giàn nén khí Trung tâm. (Ảnh: Nguyễn Trường Sơn)

Hơn ba thập niên đã qua kể từ ngày khí Bạch Hổ về đất liền. Những khó khăn của buổi đầu giúp hôm nay hiểu rõ hơn giá trị của các quyết định khi ấy: lựa chọn cách làm phù hợp với điều kiện đất nước, tận dụng lợi thế của mỏ, huy động sức sáng tạo để sớm đưa tài nguyên vào phục vụ phát triển.

Trong dịp kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống ngành Dầu khí Việt Nam và 45 năm Liên doanh Vietsovpetro, câu chuyện đưa khí Bạch Hổ về bờ nhắc nhớ một dấu mốc có ý nghĩa lâu dài. Từ nỗi trăn trở trước ngọn lửa đốt bỏ khí đồng hành ngoài khơi, một dòng chảy đã được mở ra, góp phần hình thành chuỗi công nghiệp khí - điện - đạm và bồi đắp năng lực của ngành. Giá trị của hành trình ấy vẫn tiếp tục trong những công trình đang hoạt động, trong đội ngũ đã trưởng thành và trong trách nhiệm sử dụng hiệu quả từng nguồn tài nguyên của đất nước.

Lê Trúc

Nguồn PetroTimes: https://petrovietnam.petrotimes.vn/dua-khi-dong-hanh-bach-ho-ve-bo-khat-vong-giu-gin-su-dung-hieu-qua-nguon-tai-nguyen-cua-dat-nuoc-748053.html