Đưa kỹ năng số đến gần dân

Tại thôn Pa Cheo, xã Bản Xèo, chị Sùng Thị Khe đã quen dùng điện thoại thông minh nhưng chưa thành thạo khi thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến. Khi có nhu cầu xác nhận tình trạng hôn nhân, chị được cán bộ hướng dẫn đăng nhập, tìm thủ tục, kê khai và gửi hồ sơ ngay trên điện thoại. Những thao tác trước đây còn lúng túng, nay chị đã làm dễ dàng hơn.

Chị Khe chia sẻ: “Tôi cảm thấy rất thuận tiện vì nhà xa trung tâm, tôi không cần phải đến trực tiếp để làm mà có thể làm ở nhà”. Sau khi được hướng dẫn, chị còn biết đăng ký nhận kết quả qua đường bưu điện, giảm thời gian và công sức đi lại.

Lực lượng "Người bản số" hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến trên điện thoại thông minh.

Để đưa kỹ năng số đến gần hơn với người dân, xã Bản Xèo chú trọng bồi dưỡng lực lượng nòng cốt ở cơ sở, phát huy vai trò của các tổ công nghệ số cộng đồng và “Người bản số”. Trong đợt cao điểm hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026, xã đã tổ chức 2 lớp tập huấn cho trên 100 lượt cán bộ, công chức, cán bộ thôn và thành viên tổ công nghệ số cộng đồng; đồng thời ra quân tại 10 thôn, bản để hỗ trợ người dân đăng ký, kích hoạt và sử dụng tài khoản định danh điện tử.

Là Bí thư Chi bộ thôn Pa Cheo, đồng thời tham gia lực lượng “Người bản số”, chị Sùng Thị Pằng đã tham dự 3 buổi tập huấn về kỹ năng số, trong đó có nội dung sử dụng VNeID, nộp hồ sơ trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và khai thác các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI). Những kiến thức được trang bị tiếp tục được chị cùng cán bộ thôn hướng dẫn lại cho người dân thông qua các buổi họp thôn và hoạt động hỗ trợ trực tiếp tại từng hộ gia đình.

Cán bộ thôn hướng dẫn người dân sử dụng công cụ AI để thiết kế nhãn mác cho sản phẩm nông sản địa phương.

Chị Pằng chia sẻ: “Một số bà con, nhất là phụ nữ, còn gặp khó khăn khi sử dụng điện thoại thông minh và tích hợp giấy tờ trên VNeID. Vì vậy, chúng tôi đến từng hộ gia đình, làm mẫu trước rồi hướng dẫn bà con thực hiện theo. Ngoài ra, tôi còn hướng dẫn bà con sử dụng công cụ AI để xây dựng nội dung, hình ảnh quảng bá nông sản địa phương trên mạng xã hội”.

Theo ông Ngô Quốc Cường - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Bản Xèo, địa phương xác định phổ cập kỹ năng số là nhiệm vụ thường xuyên, gắn với phong trào “Bình dân học vụ số”. Tuy nhiên, hiện xã vẫn còn 3/10 thôn có đường truyền internet chậm, một số cụm dân cư chưa có sóng di động ổn định. Cùng với việc kiến nghị đầu tư, hoàn thiện hạ tầng, địa phương sẽ tiếp tục tổ chức tập huấn, duy trì hoạt động của lực lượng hỗ trợ tại cơ sở, giúp người dân dần sử dụng thành thạo các tiện ích số trong đời sống.

Quang cảnh lớp tập huấn nâng cao kỹ năng số cho cán bộ cơ sở và thành viên tổ công nghệ số cộng đồng tại xã Bản Xèo.

Tại xã Trịnh Tường, việc đưa kỹ năng số đến người dân được lồng ghép trong các buổi phục vụ hành chính công di động tại thôn, bản. Không chỉ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính, cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã còn trực tiếp hướng dẫn bà con sử dụng ứng dụng VNeID, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và thực hành các thao tác cơ bản trên điện thoại thông minh.

Đến nay, xã đã tổ chức dịch vụ hành chính công di động tại 3 điểm, kết hợp hướng dẫn kỹ năng số cho người dân. Theo ông Chu Văn Hội - Phó Chủ tịch UBND xã Trịnh Tường, địa bàn có 16 thôn, nhiều khu dân cư xa trung tâm, khả năng tiếp cận công nghệ của một bộ phận người dân còn hạn chế. Vì vậy, địa phương chú trọng đưa hoạt động hướng dẫn về cơ sở, giúp bà con từng bước sử dụng các tiện ích số phục vụ cuộc sống. Thời gian tới, xã dự kiến duy trì hoạt động hành chính công di động mỗi tuần tại một thôn, hướng tới triển khai tại cả 16 thôn trên địa bàn.

Mô hình hành chính công di động tại xã Trịnh Tường.

Việc đưa kỹ năng số đến gần dân đang được các địa phương trong tỉnh Lào Cai triển khai bằng nhiều hình thức, trong đó chú trọng phát huy vai trò của lực lượng hỗ trợ tại cơ sở.

Cùng với đó, mô hình “Người bản số” đang được triển khai tại các địa phương vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Giai đoạn 2026 - 2028, Lào Cai phấn đấu đào tạo khoảng 3.000 “Người bản số”, hướng tới mục tiêu tối thiểu 70% hộ gia đình ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn được tiếp cận và hướng dẫn kỹ năng số. Với lợi thế am hiểu địa bàn, ngôn ngữ và tập quán sinh hoạt của người dân, lực lượng này được kỳ vọng sẽ trở thành cầu nối, giúp bà con tiếp cận công nghệ theo cách gần gũi, dễ hiểu và phù hợp với nhu cầu thực tế.

Từ những buổi hướng dẫn tại nhà văn hóa thôn, những lần đến tận hộ gia đình để hỗ trợ, kỹ năng số đang trở nên gần gũi hơn với người dân vùng cao. Quan trọng hơn là giúp bà con không chỉ biết đến các tiện ích số mà còn thao tác thành thạo để giải quyết công việc, phục vụ sản xuất và sinh hoạt hằng ngày. Đây cũng là cơ sở để chuyển đổi số đi vào thực chất, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.