Đưa môi trường không khói thuốc đi vào thực chất từ cơ sở

Thưa ông, trong năm 2026, CDC Nghệ An đã triển khai công tác phòng, chống tác hại thuốc lá theo kế hoạch của UBND tỉnh như thế nào? Đặc biệt, hướng tới Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5, đơn vị sẽ tập trung vào những hoạt động gì để việc thực thi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đi vào thực chất hơn?

Ông Lê Tuấn Anh: Năm 2026, CDC Nghệ An đã triển khai công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá theo kế hoạch số 286/KH-UBND ngày 20/04/2026 của UBND tỉnh Nghệ An về Phòng, chống tác hại của thuốc lá trên địa bàn tỉnh Nghệ An năm 2026.

Ngay từ đầu năm 2026, chúng tôi đã phối hợp với Sở Y tế tổ chức họp Ban Chỉ đạo phòng, chống tác hại thuốc lá nhằm triển khai các hoạt động trọng tâm. Đồng thời, CDC Nghệ An đã tổ chức 2 lớp tập huấn về thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực thi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cho Thanh tra tỉnh và 6 phường trên địa bàn TP Vinh cũ.

Bên cạnh đó, chúng tôi cũng triển khai xây dựng mô hình cơ quan làm việc không khói thuốc lá tại các UBND phường thuộc địa bàn TP Vinh cũ; thực hiện khảo sát việc tuân thủ quy định của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá tại các địa điểm cấm hút thuốc theo quy định; đồng thời giám sát việc xây dựng cơ quan chính quyền không khói thuốc lá tại 6 phường (thuộc Tp Vinh cũ).

Hướng tới Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5, CDC Nghệ An sẽ phối hợp Sở Y tế triển khai Mít tinh, tọa đàm hưởng ứng ngày Thế giới không khói thuốc 31/05. Đồng thời, chúng tôi cũng sẽ phối hợp Sở Y tế triển khai Kiểm tra liên ngành thực thi luật phòng chống tác hại thuốc lá tại các nhà hàng, khách sạn, cơ sở giáo dục, cơ sở lưu trú, cơ quan nhà nước.

Hoạt động tuyên truyền, hướng dẫn xây dựng môi trường không khói thuốc tại cơ sở được CDC Nghệ An đẩy mạnh trong thời gian qua.

- Ông có thể chia sẻ thêm về thực tế triển khai công tác phòng, chống tác hại thuốc lá tại địa phương, theo ông, đâu là những thuận lợi và khó khăn mà CDC Nghệ An đang ghi nhận, nhất là trong việc đưa quy định không khói thuốc đi vào thực chất ở cơ sở?

Ông Lê Tuấn Anh: Trong quá trình triển khai, chúng tôi đã nhận được sự ủng hộ của Sở Y tế, Ban Chỉ đạo phòng, chống tác hại thuốc lá, UBND thành phố, cùng các sở, ban, ngành, đoàn thể. Các hoạt động phối hợp liên ngành cũng được đẩy mạnh hằng năm để nâng cao hiệu quả. UBND và các cơ quan, đơn vị đã ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện cụ thể Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Ngoài ra, chúng tôi cũng nhận được sự hỗ trợ về chuyên môn và kinh phí của CCIHP. Đây là nguồn hỗ trợ quan trọng, giúp địa phương có thêm điều kiện để triển khai các hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi đó, chúng tôi cũng gặp không ít khó khăn. Trước hết là nhận thức của một bộ phận người dân còn hạn chế, vẫn chủ quan trước tác hại của thuốc lá. Ở nhiều cơ quan, lãnh đạo chủ chốt vẫn hút thuốc, chưa nêu gương trong thực hiện môi trường không khói thuốc.

Việc mua bán thuốc lá hiện vẫn khá dễ dàng, diễn ra phổ biến, giá bán thấp và chưa được quản lý chặt chẽ. Người dân, kể cả trẻ vị thành niên và học sinh, vẫn có thể tiếp cận thuốc lá.

Một khó khăn nữa là địa phương chưa xây dựng được cơ sở hỗ trợ cai nghiện thuốc lá. Hoạt động tư vấn tại bệnh viện hiện chủ yếu lồng ghép, chưa có tư vấn chuyên sâu hoặc sử dụng thuốc hỗ trợ cho người nghiện nặng.

Ngoài ra, nội dung “không hút thuốc” chưa được luật bắt buộc đưa vào quy chế thi đua, khen thưởng nên việc triển khai chưa đồng bộ, còn tình trạng nơi làm, nơi chưa làm. Công tác kiểm tra, xử phạt cũng còn hạn chế do lực lượng thanh tra mỏng, thiếu kinh phí nên khó kiểm tra thường xuyên.

Chúng tôi cũng gặp khó trong xử lý tình trạng buôn bán, vận chuyển thuốc lá lậu, bởi các đối tượng vi phạm liên tục thay đổi phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, gây khó khăn cho việc phát hiện và xử lý.

Về nhân lực, cán bộ phụ trách còn hạn chế, thiếu ổn định; nhiều người làm kiêm nhiệm, trong khi nhân sự ở các đơn vị phối hợp thường xuyên thay đổi. Điều này khiến việc triển khai công tác phòng, chống tác hại thuốc lá chưa thật sự sâu rộng, toàn diện và đồng bộ.

CDC Nghệ An tổ chức tập huấn hướng dẫn xây dựng môi trường không khói thuốc tại trụ sở UBND phường, xã trên địa bàn.

- Từ những khó khăn đó, theo ông, cần những giải pháp nào để công tác phòng, chống tác hại thuốc lá tại địa phương đi vào thực chất hơn?

Ông Lê Tuấn Anh: Để công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá trong năm 2026 đi vào thực chất hơn, theo tôi, trước hết cần tăng cường thực thi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá trong trường học. Nhà trường cần được tập huấn cho cả giáo viên và học sinh; đồng thời tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về phòng, chống tác hại thuốc lá cho học sinh, cung cấp tài liệu tuyên truyền phù hợp để các em nhận thức rõ hơn về tác hại của thuốc lá.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục hỗ trợ xây dựng môi trường không khói thuốc tại trường học, cơ quan, đơn vị và các cấp, ngành ở địa phương. Việc này không chỉ dừng ở treo biển cấm hút thuốc, mà còn phải hướng dẫn các trường học, cơ quan, đơn vị xây dựng văn bản, quy chế, quy trình cụ thể để thực hiện môi trường không khói thuốc một cách thực chất.

Ngoài ra, cần tăng cường hơn nữa sự tham gia của các ban, ngành, đoàn thể, các tổ chức, cơ quan, đơn vị trong thực hiện Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Các lực lượng này cần được tập huấn, nâng cao nhận thức và trách nhiệm để cùng tham gia giám sát, tuyên truyền, nhắc nhở trong cộng đồng.

Một nội dung rất quan trọng nữa là phải kiểm soát chặt chẽ hoạt động kinh doanh, buôn bán thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá bán lẻ và việc chấp hành quy định cấm bán thuốc lá tại các địa điểm cấm theo luật. Cùng với đó, cần đẩy mạnh phòng, chống buôn lậu thuốc lá, thuốc lá giả, thuốc lá thế hệ mới; đồng thời quản lý chặt hoạt động của các quán bar, karaoke, vũ trường, bởi đây là những địa điểm có nguy cơ phát sinh vi phạm nếu không được kiểm tra, giám sát thường xuyên.

CDC Nghệ An tổ chức tập huấn Thanh tra, kiểm tra, giám sát thực thi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cho các đơn vị liên quan.

- Nhân Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5, ông muốn gửi điều gì tới người dân Nghệ An, đặc biệt là giới trẻ - nhóm đang dễ trở thành mục tiêu của các hình thức quảng bá thuốc lá mới hiện nay?

Ông Lê Tuấn Anh: Ngày Thế giới không khói thuốc lá 31/05/2026, Tổ chức Y tế thế giới lực chọn chủ đề “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo – Hành động để đẩy lùi tệ nạn nghiện nicotin và thuốc lá”, tôi muốn gửi thông điệp tới người dân Nghệ An, đặc biệt là giới trẻ: Thuốc lá không chỉ gây hại cho người hút, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến người xung quanh, nhất là trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người có bệnh nền. Khói thuốc làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về hô hấp, tim mạch, ung thư và nhiều vấn đề sức khỏe lâu dài khác.

Xây dựng môi trường sống không khói thuốc không phải là việc của riêng ngành y tế, mà là trách nhiệm của từng gia đình, từng trường học, từng cơ quan, doanh nghiệp và toàn xã hội. Mỗi người có thể bắt đầu bằng những hành động rất đơn giản: không hút thuốc trong nhà, không hút thuốc nơi công cộng, không mời thuốc người khác, nhắc nhở người thân bỏ thuốc và ủng hộ các khu vực cấm hút thuốc.

Tôi mong mỗi người dân Nghệ An, nhất là các bạn trẻ, hãy chủ động nói không với thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử, không để những hình thức quảng bá, hương vị hay vẻ ngoài tưởng như “hiện đại”, “ít hại” đánh lừa. Cùng nhau, chúng ta có thể xây dựng một môi trường sống trong lành, văn minh và an toàn hơn cho hôm nay cũng như cho các thế hệ mai sau.”

- Trân trọng cảm ơn ông!