Đưa Nghị quyết 80-NQ/TW vào cuộc sống bằng đột phá thể chế

Từ nghị quyết đến công cụ thực thi

Những định hướng chiến lược về văn hóa khó chuyển thành sản phẩm cụ thể nếu thiếu cơ chế đầu tư, huy động nguồn lực và khai thác tài sản văn hóa. Khi triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Hà Nội đã lựa chọn thể chế làm khâu mở đường nhằm rút ngắn khoảng cách từ chủ trương đến thực tiễn.

Festival Thăng Long - Hà Nội năm 2026 là một trong những sự kiện góp phần thúc đẩy công nghiệp văn hóa, quảng bá hình ảnh Thủ đô. Ảnh: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội.

Việc HĐND TP. Hà Nội ban hành 7 nghị quyết trong lĩnh vực văn hóa, thể thao ngày 15/6/2026 vì thế mang ý nghĩa lớn hơn việc bổ sung các văn bản quản lý. Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Tuấn Long, các nghị quyết tạo hành lang pháp lý cho xã hội hóa nguồn lực, quản lý quảng cáo, xử phạt vi phạm, tu bổ di tích, phát triển kinh tế đêm và hoàn thiện cơ chế chi cho văn hóa, nghệ thuật.

Đây là những lĩnh vực tác động trực tiếp đến khả năng vận hành của đời sống văn hóa. Di tích muốn được bảo tồn bền vững cần nguồn lực tu bổ và cơ chế phát huy giá trị phù hợp. Kinh tế đêm cần hành lang quản lý rõ ràng. Hoạt động văn hóa, nghệ thuật muốn mở rộng quy mô phải có cơ chế khuyến khích sáng tạo và quy định minh bạch để thu hút nguồn lực xã hội.

Từ quản lý các hoạt động riêng lẻ, Hà Nội đang hướng tới kiến tạo hệ sinh thái kết nối quản lý nhà nước, đầu tư, sáng tạo, sản xuất, phân phối và thụ hưởng. Văn hóa chỉ có thể trở thành nguồn lực phát triển khi những vướng mắc về cơ chế đầu tư, xã hội hóa và khai thác tài sản văn hóa được xử lý.

Cấu trúc thực thi Nghị quyết số 80-NQ/TW được Hà Nội hình thành từ Chương trình hành động số 08-CTr/TU ngày 17/3/2026, Kế hoạch số 128/KH-UBND với 78 nhiệm vụ, 4 tổ công tác và Ban Chỉ đạo về phát triển văn hóa Thủ đô Hà Nội. Qua đó, Thành phố thiết lập một chu trình gồm xác định mục tiêu, phân công trách nhiệm, kiểm đếm tiến độ và tháo gỡ vướng mắc.

Ban Chỉ đạo về phát triển văn hóa Thủ đô Hà Nội được thành lập theo Quyết định số 1857-QĐ/TU ngày 13/5/2026, do Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng làm Trưởng ban. Qua đó, phát triển văn hóa được đặt trong cơ chế chỉ đạo thống nhất, gắn trách nhiệm chính trị với kết quả thực hiện.

Chương trình hành động số 08-CTr/TU còn bổ sung 16 chỉ tiêu riêng của Hà Nội, tập trung vào chuyển đổi số, công nghiệp văn hóa, văn hóa công vụ và nâng cao mức thụ hưởng văn hóa của nhân dân.

Tại thời điểm sơ kết sau 3 tháng triển khai, toàn bộ chỉ tiêu, nhiệm vụ đã được các sở, ngành và địa phương đưa vào kế hoạch thực hiện; một số nội dung bước đầu tạo ra sản phẩm cụ thể và được kiểm đếm tiến độ.

Cách làm này đang gắn văn hóa trực tiếp hơn với quy hoạch, đầu tư, chuyển đổi số, du lịch, dịch vụ và chỉnh trang đô thị. Nhà nước giữ vai trò định hướng, kiến tạo; doanh nghiệp, cộng đồng, văn nghệ sĩ, nghệ nhân, trí thức và đội ngũ sáng tạo cùng tham gia chuyển hóa giá trị văn hóa thành nguồn lực phát triển của Thủ đô.

Khi văn hóa được đặt vào bài toán tăng trưởng

Đột phá thể chế chỉ được kiểm chứng khi hành lang pháp lý tạo ra nguồn lực, sản phẩm và những giá trị có thể đo đếm. Những chuyển động tại Hà Nội đang diễn ra trên 3 phương diện: khơi thông nguồn lực, đưa di sản vào đời sống đương đại và hình thành thị trường công nghiệp văn hóa.

Trong lĩnh vực di sản, Thành phố đang lập hồ sơ khoa học đối với phở và múa rối nước; phối hợp đề xuất hồ sơ Áo dài Việt Nam trình UNESCO ghi danh; hoàn thiện hồ sơ Khu di tích Cổ Loa để trình UNESCO xem xét công nhận là Di sản thế giới.

Hà Nội hướng tới kết nối nghệ thuật biểu diễn, sức sáng tạo và thị trường để hình thành những sản phẩm công nghiệp văn hóa mới. Ảnh: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội.

Hà Nội đồng thời đẩy mạnh số hóa di sản tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Nhà tù Hỏa Lò, Đền Ngọc Sơn và Hoàng thành Thăng Long. Công nghệ số hóa 3D và thực tế tăng cường được ứng dụng trong quản lý, quảng bá, nâng cao trải nghiệm cho người dân và du khách, tạo thêm chất liệu phát triển sản phẩm du lịch văn hóa.

Ở phương diện công nghiệp văn hóa, Hà Nội tiếp tục triển khai Nghị quyết số 09-NQ/TU ngày 22/2/2022 của Thành ủy Hà Nội; duy trì các sự kiện mang tầm quốc tế như Lễ hội Thiết kế sáng tạo, Festival Thăng Long - Hà Nội, Liên hoan Phim quốc tế Hà Nội và Liên hoan Nhạc Jazz quốc tế.

Theo ông Phạm Tuấn Long, Thành phố đang tăng cường kết nối các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và đội ngũ sáng tạo để phát triển sản phẩm công nghiệp văn hóa mới, hình thành không gian sáng tạo gắn với chỉnh trang đô thị. Vai trò của thể chế là tạo môi trường kết nối ý tưởng với nguồn nhân lực, công nghệ, vốn, năng lực tổ chức và thị trường.

Đến nay, Hà Nội đã phê duyệt đề án đối với hai trung tâm công nghiệp văn hóa tại Cửa Nam và Đồng Xuân - Bắc Qua. Khi được vận hành hiệu quả, các trung tâm này được kỳ vọng kết nối sáng tạo với sản xuất, trình diễn, kinh doanh và quảng bá sản phẩm.

Thành phố cũng chuẩn bị đầu tư các thiết chế văn hóa, thể thao quy mô lớn, từ nhà hát, trung tâm văn hóa đến khu liên hợp thể thao tại Đông Anh, Mê Linh. Cùng với mạng lưới trung tâm công nghiệp văn hóa, đây là hạ tầng cần thiết để nâng cao năng lực sáng tạo, trình diễn và tổ chức các sự kiện có tầm vóc quốc tế.

Tuy nhiên, giá trị của hạ tầng không nằm ở quy mô công trình đơn thuần. Hiệu quả đầu tư sẽ phụ thuộc vào phương thức vận hành, khả năng thu hút các chủ thể sáng tạo, mức độ kết nối với thị trường và những sản phẩm được hình thành trong các không gian ấy.

Song hành với thể chế, hạ tầng và sản phẩm, Hà Nội đang hoàn thiện Đề án “Hệ giá trị và chuẩn mực ứng xử người Hà Nội thời đại mới” cùng Bộ tiêu chí “Người Hà Nội thanh lịch, văn minh”, tạo nền tảng con người cho chiến lược phát triển văn hóa.

Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030 kiến tạo hệ sinh thái văn hóa, sáng tạo giàu bản sắc, đa dạng và hiện đại; đến năm 2045 trở thành trung tâm văn hóa, nghệ thuật có tầm ảnh hưởng trong khu vực và thế giới.

Để đi đến mục tiêu đó, thước đo của đột phá thể chế không nằm ở số lượng văn bản được ban hành, mà ở nguồn lực xã hội được huy động, sản phẩm mới được tạo ra, hiệu quả vận hành của các không gian sáng tạo và mức đóng góp thực chất của công nghiệp văn hóa cho tăng trưởng. Hà Nội đã dựng khung thể chế; phần việc khó hơn là biến hành lang pháp lý ấy thành thị trường, sản phẩm và giá trị phát triển mới.