Hơn 12.000 người tranh 1.025 căn nhà ở xã hội, HoREA đề xuất 'siết' người mua

HoREA đề xuất đưa lại điều kiện cư trú khi mua, thuê mua nhà ở xã hội

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) vừa có văn bản đóng góp ý kiến đối với dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi). Trong văn bản này, HoREA đã đưa ra một số đề xuất nhằm hoàn thiện chính sách về “nhà ở chính sách”, trong đó có nhà ở xã hội và nhà ở cho cán bộ, công chức, viên chức.

HoREA đánh giá cao việc Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) dành riêng Chương VI để quy định về “Nhà ở chính sách”. Chương này gồm các nhóm chính sách về nhà ở cho cán bộ cấp cao của Đảng và Nhà nước, người có công, nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân và nhà ở phục vụ tái định cư.

Theo ông Châu, nhiều cơ chế, chính sách trong dự thảo có tính khả thi và phù hợp hơn với thực tiễn. Đồng thời, các quy định này cũng góp phần thể chế hóa các chủ trương, định hướng mới về phát triển nhà ở xã hội.

Tại một dự án nhà ở xã hội ở TP.HCM, hơn 12.000 người đăng ký mua, thuê mua và thuê trong khi nguồn cung chỉ có 1.025 căn. Ảnh: KDC Tân Đô

Tuy nhiên, để tiếp tục hoàn thiện chính sách, HoREA đề nghị bổ sung trở lại điều kiện về cư trú đối với người được mua, thuê mua nhà ở xã hội.

Cụ thể, Hiệp hội đề nghị bổ sung một điểm mới vào khoản 3 Điều 61 của Dự thảo Luật Nhà ở, theo hướng quy định người được mua, mua trả góp hoặc thuê nhà ở xã hội phải đáp ứng điều kiện về cư trú.

Theo đề xuất của HoREA, người có nhu cầu mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội phải có đăng ký thường trú tại tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi có dự án nhà ở xã hội.

Trường hợp không có đăng ký thường trú thì phải có đăng ký tạm trú từ một năm trở lên tại địa phương đó, trừ các trường hợp được quy định riêng trong luật.

Lý giải đề xuất này, Chủ tịch HoREA cho biết Luật Nhà ở năm 2014 từng quy định điều kiện về cư trú đối với người được mua, mua trả góp hoặc thuê nhà ở xã hội.

Tuy nhiên, theo Luật Nhà ở năm 2023 và Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), các điều kiện đối với người mua, thuê mua nhà ở xã hội hiện tập trung vào điều kiện về nhà ở và điều kiện về thu nhập, trong khi điều kiện về cư trú không còn được quy định như trước.

Ông Châu cho rằng việc bỏ điều kiện cư trú đã dẫn tới tình trạng số lượng người đăng ký tại một số dự án nhà ở xã hội tăng rất lớn, trong đó có cả những người đang sinh sống, làm việc ở địa phương khác.

Ông dẫn trường hợp Dự án nhà ở xã hội tại số 324 Lý Thường Kiệt, phường Diên Hồng, TP HCM làm ví dụ. Dự án có tổng cộng 1.254 căn hộ, trong đó 1.025 căn là nhà ở xã hội, gồm 755 căn để bán và 270 căn để cho thuê; 229 căn còn lại là nhà ở thương mại.

Do Luật Nhà ở năm 2023 không còn quy định điều kiện về cư trú, dự án đã tiếp nhận đăng ký của hơn 12.000 người có nhu cầu mua, thuê mua và thuê nhà ở xã hội. Trong số này có nhiều người đang sinh sống, làm việc tại các tỉnh, thành phố khác.

Theo ông, điều này có thể khiến nhu cầu đăng ký vượt xa nguồn cung thực tế tại địa phương, đồng thời làm tăng áp lực trong quá trình xét duyệt, xác định đúng đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội.

Chủ tịch HoREA cho rằng vấn đề này không chỉ xảy ra giữa các tỉnh, thành phố mà ngay trong phạm vi một tỉnh cũng có thể phát sinh. Chẳng hạn, người đang sinh sống, làm việc tại phường Phan Thiết có thể đăng ký mua nhà ở xã hội tại phường Xuân Hương - Đà Lạt, cùng thuộc tỉnh Lâm Đồng.

Ông nhấn mạnh việc không giới hạn điều kiện cư trú có thể khiến nhu cầu tại một số dự án tăng cao, trong khi nguồn cung nhà ở xã hội vốn có giới hạn.

Có thể xác định cư trú dễ dàng qua dữ liệu dân cư

Một lý do khác được HoREA đưa ra là hiện nay việc xác định thông tin cư trú của người dân đã thuận lợi hơn nhiều nhờ hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các nền tảng định danh điện tử.

Hiệp hội cho rằng với cơ sở dữ liệu dân cư được xây dựng trong quá trình triển khai Đề án 06, thông tin của người dân được tích hợp với mã số định danh cá nhân và VNeID.

Vì vậy, việc xác minh một người có thường trú hoặc tạm trú tại địa phương nơi có dự án nhà ở xã hội hay không có thể được thực hiện thuận lợi hơn trước.

HoREA cũng dẫn Công văn số 511/C06-TTDLDC ngày 19/1/2026 của Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (Bộ Công an) về việc thực hiện xác nhận điều kiện về thu nhập theo quy định tại Nghị định 261/2025/NĐ-CP để phục vụ chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội.

Từ thực tế này, HoREA cho rằng việc đưa điều kiện cư trú trở lại Luật Nhà ở là khả thi và không tạo thêm quá nhiều khó khăn trong khâu xác minh thông tin.

Theo ông Lê Hoàng Châu, việc bổ sung điều kiện cư trú sẽ góp phần xác định đúng hơn nhu cầu nhà ở của người dân tại địa phương, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và hỗ trợ chủ đầu tư trong quá trình tiếp nhận, xét duyệt hồ sơ.

Do đó, HoREA đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét bổ sung quy định về điều kiện cư trú vào khoản 3 Điều 61 của Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), bên cạnh các điều kiện về nhà ở và thu nhập hiện đang được quy định.