Đưa người dân vùng cao vào 'bản đồ' số

Không để ai đứng ngoài bản đồ số

Mường Lý là xã đặc biệt khó khăn của Thanh Hóa, có 1.035 hộ với 5.655 nhân khẩu sinh sống tại 15 bản. Trong đó, 9 bản là đồng bào Mông. Tỷ lệ hộ nghèo của xã vẫn ở mức 57%, hộ cận nghèo 9,77%.

Cuộc sống người dân vùng cao xứ Thanh còn nhiều khó khăn, xa lạ với công nghệ.

Nhiều bản nằm cheo leo trên núi, cách trung tâm xã gần 25 km, có nơi ở độ cao khoảng 1.500 m. Tập quán du canh, du cư của một bộ phận đồng bào Mông cũng khiến công tác quản lý dân cư gặp nhiều khó khăn.

Để từng người dân có đầy đủ giấy tờ, lực lượng Công an xã Mường Lý phải đi đến từng bản, từng hộ, rà soát thông tin, xác minh nhân thân, cấp căn cước và hướng dẫn kích hoạt tài khoản định danh điện tử VNeID.

Với nhiều người dân, tấm thẻ căn cước không chỉ là một loại giấy tờ. Đó còn là cánh cửa để họ tiếp cận bảo hiểm y tế, các chế độ an sinh và dịch vụ công.

Công an xã xuống tận bản, cầm tay hướng dẫn người dân về công nghệ số.

Cụ Giàng Thị Ly (SN 1952), ở bản Sài Khao, là một trong những người lần đầu có giấy tờ tùy thân. Nhận tấm căn cước từ tay cán bộ, cụ vui mừng kể trước đây mình “chẳng có cái giấy gì cả”. Vì từng phải trả nhiều chi phí khi đi viện, mỗi khi đau ốm cụ thường cố chịu ở nhà.

“Giờ có căn cước rồi, cán bộ bảo đi viện có Nhà nước hỗ trợ, đến tuổi còn có tiền người già. Già mừng lắm”, cụ Ly nói.

Cũng ở Sài Khao, ông Vàng A Sỉ (SN 1954) nhớ mãi ngày cán bộ Công an lên bản làm căn cước và định danh điện tử. Nghe trưởng bản thông báo, ông háo hức đến mức cả đêm không ngủ.

Không ai bị bỏ lại trên bản đồ số.

Tuổi cao, chân yếu, con cái đi làm xa, mỗi lần xuống trung tâm xã giải quyết thủ tục là một lần ông lo lắng. Nay cán bộ mang thiết bị lên tận bản, ông không còn phải đi lại nhiều.

“Già không biết chữ, điện thoại cũng không biết dùng. Nhưng cán bộ bảo giấy tờ giờ ở trong điện thoại rồi. Mai này đi đâu, chỉ cần đứa cháu mở điện thoại ra là được”, ông Sỉ chia sẻ.

Đi tìm từng công dân làm căn cước

Để đến Sài Khao, chiến sĩ Công an xã Mường Lý phải vượt gần 20 km đường núi. Mưa lớn, sạt lở khiến việc di chuyển càng khó khăn. Có những đoạn đường chỉ vừa một bánh xe, thiết bị phải chở bằng xe máy vào tận bản.

Đi tìm từng công dân làm căn cước.

Khó khăn không chỉ nằm ở địa hình. Một số người dân sống biệt lập, e ngại người lạ hoặc chưa hiểu ý nghĩa của việc làm căn cước. Có trường hợp ở bản Trung Thắng, khi cán bộ vừa đến chân dốc, người dân đã bỏ chạy vào rừng.

Lực lượng Công an phải nhờ Trưởng bản, Ban quản lý bản và người thân kiên trì vận động. Có trường hợp mất gần một tháng mới thuyết phục được người dân hợp tác.

Trong các đợt cao điểm, cán bộ, chiến sĩ còn đưa xe vào tận bản đón người dân, chuẩn bị mì tôm, nước uống trong thời gian chờ làm thủ tục. Có hôm hơn 21h, trong mưa và đường trơn trượt, cán bộ vẫn tiếp tục vượt núi để hoàn thành nhiệm vụ.

Đặc biệt, trường hợp bà Hà Thị Chúc, một người mắc bệnh tâm thần, từng khiến cán bộ gặp tình huống nguy hiểm khi quyết tâm chống đối. Thay vì bỏ cuộc, cán bộ Công an kiên trì tiếp cận, trò chuyện và tìm cách tạo tâm lý thoải mái. Họ động viên bà mặc quần áo đẹp để “tối đi xem văn nghệ”, qua đó tranh thủ chụp ảnh, hoàn thiện hồ sơ cấp căn cước.

Làm sạch dữ liệu, mở đường an sinh

Theo Đại úy Phan Như Nguyện, Phó Trưởng Công an xã Mường Lý, việc triển khai Đề án 06 đã tạo chuyển biến rõ nét trong quản lý dân cư. Dữ liệu được rà soát, làm sạch, đồng bộ giúp lực lượng chức năng nắm chắc nhân khẩu, quản lý biến động dân cư, hạn chế thông tin trùng lặp, phục vụ hiệu quả hơn công tác bảo đảm an ninh, trật tự.

Một trong những khó khăn lớn là tình trạng thông tin cá nhân không thống nhất. Có trường hợp tên trên giấy đăng ký kết hôn khác với chứng minh nhân dân, trong khi giấy khai sinh của các con lại ghi thông tin khác. Cán bộ phải đối chiếu từng loại giấy tờ, xác minh nguồn gốc để bảo đảm dữ liệu chính xác.

Qua quá trình làm sạch dữ liệu, lực lượng chức năng xác định 676 người từ 50 tuổi trở lên chưa có giấy khai sinh. Phần lớn là đồng bào Mông di cư từ các tỉnh phía Bắc, sinh sống lâu năm nhưng chưa được kê khai đầy đủ.

Công an xã đã phối hợp với ngành tư pháp và các địa phương liên quan xác minh, bổ sung thông tin, cấp giấy khai sinh, hoàn thiện căn cước, bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội và các thủ tục an sinh khác.

Đến nay, 100% người dân trên địa bàn đã được số hóa, tích hợp thông tin dân cư.

Từ những bản làng xa xôi, nơi có người từng không có nổi một giấy tờ tùy thân, dữ liệu dân cư đang dần được kết nối với hệ thống quốc gia. Đằng sau mỗi hồ sơ được hoàn thiện là một người dân có thêm cơ hội tiếp cận chính sách, dịch vụ công và các quyền lợi chính đáng.

Với Mường Lý, hành trình chuyển đổi số vì thế không chỉ là câu chuyện về công nghệ, mà trước hết là hành trình đưa từng người dân vùng cao vào “bản đồ” số, để không ai bị bỏ lại phía sau.