Đưa nhà máy vào giảng đường: Sinh viên được học thật, làm thật

Sinh viên Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn tại phòng thực hành với đầy đủ trang thiết bị hiện đại.

Thu hẹp khoảng cách học và làm

Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến động và ngày càng đặt ra yêu cầu cao về kỹ năng nghề nghiệp, đào tạo theo hướng gắn với thực tiễn sản xuất dần trở thành xu thế tất yếu. Không dừng lại ở truyền đạt kiến thức, nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp chủ động bắt tay với doanh nghiệp để “đưa nhà máy vào giảng đường”, từ đó từng bước thu hẹp khoảng cách giữa học và làm.

Tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn (Gia Lai), định hướng này được triển khai khá rõ nét. Ông Trần Trọng Kiệm - Phó Hiệu trưởng nhà trường, cho biết hiện, trường có 8 khoa với 2.812 sinh viên theo học, đào tạo ở nhiều lĩnh vực từ điện, điện tử – tin học, cơ khí, công nghệ ô tô đến du lịch, kinh tế – tổng hợp, kỹ thuật nông nghiệp và văn hóa – nghệ thuật.

Mỗi năm, nhà trường cung cấp gần 2.000 học sinh, sinh viên trình độ trung cấp và cao đẳng cho thị trường lao động, phục vụ không chỉ nhu cầu của tỉnh Gia Lai, mà còn cho khu vực miền Trung – Tây Nguyên và nhiều địa phương khác.

Trong đợt tốt nghiệp gần đây, có 895 sinh viên hoàn thành chương trình đào tạo. Đáng chú ý, 12 em sau quá trình thực tập tại Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P Việt Nam được tuyển dụng ngay với mức thu nhập ổn định. Đây được xem là minh chứng cụ thể cho hiệu quả của việc gắn kết giữa đào tạo và nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp.

Theo ông Kiệm, để nâng cao chất lượng đầu ra, nhà trường xác định doanh nghiệp không chỉ là nơi tiếp nhận sinh viên thực tập, mà còn là đối tác chiến lược trong toàn bộ quá trình đào tạo. Theo đó, chương trình đào tạo được xây dựng trên cơ sở tham khảo nhu cầu thực tiễn, có sự tham gia góp ý của doanh nghiệp ngay từ khâu thiết kế.

Không chỉ vậy, các chuyên gia, kỹ sư từ doanh nghiệp còn được mời tham gia giảng dạy, hướng dẫn thực hành, giúp sinh viên tiếp cận công nghệ, quy trình sản xuất mới. Song song đó, sinh viên được tạo điều kiện đến doanh nghiệp thực tập, trải nghiệm môi trường làm việc thực tế, từ đó hình thành kỹ năng nghề và tác phong công nghiệp.

Mối liên kết này cũng dần mở rộng sang lĩnh vực nghiên cứu và chuyển giao. Doanh nghiệp hỗ trợ trang thiết bị, môi trường thử nghiệm; nhà trường đóng góp nguồn lực tri thức, từng bước đưa các ý tưởng vào sản xuất. Quan hệ hợp tác vì thế không chỉ dừng ở đào tạo mà còn hướng tới phát triển lâu dài.

Sinh viên Trường Cao đẳng Kon Tum thực hành nuôi cấy mô.

Hướng tới mô hình đào tạo kép

Ở phía doanh nghiệp, nhu cầu nhân lực chất lượng đang ngày càng gia tăng, đặc biệt trong các ngành sản xuất, chăn nuôi – thú y. Ông Nguyễn Trung Tính, Giám đốc kinh doanh Công ty TNHH Austfeed Bình Định - Tập đoàn Mavin, cho biết hiện mức lương khởi điểm của ngành này khoảng 10 triệu đồng/tháng, các vị trí giám sát, kỹ sư có thể đạt từ 10 - 20 triệu đồng/tháng. Riêng lĩnh vực kinh doanh, thu nhập gần như không giới hạn, tạo nhiều cơ hội cho người trẻ phát triển.

Theo ông Tính, dù ưu tiên nguồn nhân lực trình độ đại học, song trước thực trạng thiếu hụt lao động, doanh nghiệp chủ động mở rộng cơ hội cho sinh viên trình độ cao đẳng, đồng thời tổ chức đào tạo lại để đáp ứng yêu cầu công việc. Điều này cho thấy sự thay đổi trong tư duy tuyển dụng, khi doanh nghiệp ngày càng coi trọng kỹ năng thực hành hơn bằng cấp.

Để chủ động nguồn nhân lực lâu dài, Tập đoàn Mavin đẩy mạnh liên kết với nhiều cơ sở đào tạo như Trường Đại học Tây Nguyên, Đại học Huế, Học viện Nông nghiệp Việt Nam và Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn để tổ chức thực tập, đào tạo. Thông qua đó, doanh nghiệp vừa chủ động nguồn lao động cho hệ thống sản xuất, vừa giúp sinh viên có cơ hội tiếp cận thực tế từ sớm.

Dù vậy, thực tế tại một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp cho thấy việc gắn kết với doanh nghiệp còn những hạn chế nhất định. Tại Trường Cao đẳng Kon Tum (Quảng Ngãi) có 84 lớp 2.197 học sinh, sinh viên theo học hệ cao đẳng và trung cấp. Đơn vị liên kết, hợp tác với hơn 50 doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh để người học thực hành, thực tập. Tuy nhiên, hoạt động đưa học sinh, sinh viên đến doanh nghiệp thực tập chủ yếu diễn ra ở năm cuối khóa, thông qua mô-đun “Thực tập cơ sở” với thời gian khoảng 3 tháng.

Khoảng thời gian này giúp người học củng cố, vận dụng kiến thức đã học, nhưng còn ngắn và mang tính phân tán. Việc thiếu môi trường thực tế liên tục khiến sinh viên chưa có điều kiện rèn luyện đầy đủ quy trình làm việc, tác phong công nghiệp và kỷ luật lao động, từ đó dễ dẫn đến sự “vênh” giữa đào tạo và nhu cầu thực tế.

Nhận diện rõ hạn chế này, nhà trường triển khai mô hình đào tạo kép “Một chương trình – Hai địa điểm” tại Khoa Kinh tế và Nông Lâm. Theo ông Lê Trí Khải, Hiệu trưởng nhà trường, mô hình được thí điểm từ tháng 3/2026 đến tháng 8/2026 đối với hai ngành chăn nuôi (trình độ cao đẳng) và trồng trọt (trình độ trung cấp).

Theo đó, mỗi mô-đun thực hành có sự tham gia của cả giảng viên nhà trường và người dạy nghề tại doanh nghiệp. Sinh viên học tại trường các môn chung, lý thuyết cơ sở và thực hành cơ bản. Còn tại doanh nghiệp sẽ tập trung vào các nội dung chuyên sâu, kỹ năng nghề nghiệp và rèn luyện thái độ làm việc trong môi trường công nghiệp.

Điểm đáng chú ý là thời lượng đào tạo tại doanh nghiệp được thiết kế theo hướng tăng cường và xuyên suốt quá trình học, thay vì chỉ tập trung vào giai đoạn cuối. Điều này giúp sinh viên tích lũy kinh nghiệm một cách liên tục, hình thành kỹ năng nghề vững vàng ngay từ khi còn trên ghế nhà trường.

Theo ông Khải, sau giai đoạn thí điểm, nhà trường tiến hành đánh giá toàn diện để hoàn thiện mô hình, tiến tới nhân rộng cho các ngành nghề khác từ năm học 2026 - 2027. Mục tiêu đặt ra là trên 80% học sinh, sinh viên tham gia chương trình được doanh nghiệp đánh giá đạt yêu cầu và có cơ hội được tuyển dụng.

Dung Nguyễn