Đưa phiên tòa vào Cơ sở cai nghiện - Bài học pháp luật về sử dụng trái phép chất ma túy

Quang cảnh phiên tòa lưu động. Ảnh: CAQN

Sáng 5/2/2026, tại Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh Quảng Ninh, TAND khu vực 1, VKSND khu vực 1 – tỉnh Quảng Ninh và đơn vị chủ trì địa điểm phối hợp tổ chức phiên tòa xét xử lưu động vụ án hình sự về tội “Sử dụng trái phép chất ma túy” theo điểm b khoản 1 Điều 256a Bộ luật Hình sự (sửa đổi, bổ sung năm 2025). Phiên tòa thu hút sự tham dự, theo dõi của hơn 500 học viên cai nghiện tại cơ sở.

Theo cáo trạng công bố, bị cáo N.T.C (SN 1983, trú tại tổ 5, khu Hồng Hà 7, phường Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh) thuộc diện quản lý sau cai nghiện ma túy. Tuy nhiên, do không chấp hành nghiêm các quy định pháp luật và yêu cầu quản lý sau cai, bị cáo đã tái sử dụng trái phép chất ma túy, dẫn đến bị xử lý hình sự theo quy định của Điều 256a.

Phiên xét xử lưu động tại Cơ sở cai nghiện về tội "Sử dụng trái phép chất ma túy" mang ý nghĩa giáo dục pháp luật trực quan, sinh động cho người cai nghiện. Ảnh: CAQN

Tại phiên tòa, bị cáo thừa nhận hành vi phạm tội. Căn cứ kết quả thẩm tra công khai tại phiên tòa, đánh giá tính chất, mức độ hành vi cùng các tình tiết của vụ án, Hội đồng xét xử tuyên phạt bị cáo 27 tháng tù.

Điểm đáng chú ý, của phiên tòa không chỉ nằm ở phán quyết, mà ở tác động giáo dục trực diện đối với người đang cai nghiện. Việc đưa phiên xử đến ngay cơ sở đã biến quy định pháp luật vốn khô cứng thành một “bài học nhìn thấy được”, giúp người dự khán hiểu rõ: chỉ cần tái nghiện, tái sử dụng, người vi phạm có thể nhanh chóng bước từ cánh cửa tái hòa nhập sang vòng tố tụng và án tù.

Sau khi theo dõi phiên tòa, học viên T.V.Q (32 tuổi) chia sẻ ngắn gọn rằng phiên xử giúp bản thân hiểu rõ hơn về Điều 256a và là lời cảnh tỉnh để dứt bỏ ma túy. Những phản hồi như vậy cho thấy hiệu quả của cách làm, không chỉ tuyên truyền bằng khẩu hiệu, mà bằng một tình huống pháp lý thật, hậu quả thật.

Hơn 500 học viên theo dõi phiên tòa lưu động. Ảnh: CAQN

Thực tiễn cho thấy, giai đoạn sau cai nghiện là thời điểm nhiều nguy cơ tái nghiện, tái sử dụng. Vì thế, các hoạt động lồng ghép giữa thực thi công lý và tuyên truyền, giáo dục pháp luật có ý nghĩa quan trọng trong việc củng cố nhận thức, tăng “sức đề kháng” trước cám dỗ, đồng thời nhắc nhở người đang điều trị nghiện về ranh giới pháp lý và hệ lụy kéo theo nếu tái phạm.

Phiên tòa lưu động lần này vì vậy được xem như một hoạt động mang tính nhân văn: tạo cơ hội để người lầm lỡ soi chiếu vào một trường hợp cụ thể, từ đó tự điều chỉnh hành vi, thêm quyết tâm hoàn thành chương trình cai nghiện, hướng tới tái hòa nhập bền vững.

Cùng với ý nghĩa răn đe, phiên tòa còn cho thấy hiệu quả của sự phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng và cơ sở cai nghiện trong mục tiêu chung: Phòng ngừa tội phạm từ gốc, góp phần xây dựng môi trường “vì cộng đồng không ma túy” trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.

Trúc Quyên