Đưa Quảng Trị bứt phá thành trung tâm năng lượng miền Trung

Quảng Trị đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành trung tâm năng lượng của miền Trung khi sở hữu dư địa phát triển mạnh về điện gió, điện mặt trời, thủy điện và các nguồn năng lượng mới. Tuy nhiên, nhiều dự án vẫn chậm triển khai do vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thủ tục, hạ tầng truyền tải và năng lực nhà đầu tư. Tỉnh đang quyết liệt tháo gỡ các điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ dự án, biến tiềm năng năng lượng thành công suất và động lực tăng trưởng mới.

Ngày 1/10, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Vương Quốc Tuấn chủ trì buổi làm việc với UBND tỉnh, các sở, ban, ngành và địa phương liên quan để tháo gỡ các điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ dự án, biến tiềm năng năng lượng thành công suất và động lực tăng trưởng mới.

Dư địa phát triển còn rất lớn

Hệ thống điện mặt trời áp mái. Ảnh minh họa: Bnews phát

Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Quảng Trị Hồ Xuân Hòe, cho biết, toàn tỉnh hiện có 42 dự án điện đã hoàn thành, vận hành thương mại và chạy thử với tổng công suất 3.016,2 MW, mới đạt khoảng 23% tổng công suất quy hoạch đến năm 2030. Trong khi đó, phần lớn công suất quy hoạch vẫn đang nằm trên hồ sơ. Có 6 dự án đang thi công nhưng đều gặp vướng mắc về giải phóng mặt bằng; 27 dự án đã lựa chọn nhà đầu tư nhưng chưa khởi công; 8 dự án đang điều chỉnh chủ trương đầu tư, trong đó có dự án chậm tiến độ kéo dài; 4 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư nhưng chưa lựa chọn nhà đầu tư; 26 dự án đang thẩm định chủ trương đầu tư và 21 dự án chưa có hồ sơ đề xuất.

Thực trạng này cho thấy khoảng cách giữa quy hoạch, dự án và công suất điện thực tế còn lớn. Nhiều dự án gặp khó khăn liên quan đến khả năng đấu nối, giải tỏa công suất; tiến độ nguồn điện phụ thuộc vào việc hoàn thành các công trình truyền tải; trong khi công tác giải phóng mặt bằng tại một số dự án chưa hoàn thành.

Bên cạnh đó, một số dự án chậm tiến độ kéo dài do vướng mắc về đất đai, thủ tục điều chỉnh đầu tư, cấp phép chuyên ngành, năng lực tài chính của nhà đầu tư và sự phối hợp trong quá trình triển khai. Những vấn đề này nếu không được giải quyết kịp thời sẽ làm chậm quá trình đưa các dự án nguồn điện vào vận hành, đồng thời ảnh hưởng đến khả năng khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng của tỉnh.

Phát biểu tại buổi làm việc, Chủ tịch UBND tỉnh Bùi Hoàng Phương cho biết Quảng Trị đã định hình là một trung tâm điện năng của cả nước. Do đó, tỉnh chủ động lựa chọn các nhà đầu tư có thực lực, đủ năng lực tài chính và khả năng triển khai thực tế. UBND tỉnh đã giao các sở, ngành chuyên môn rà soát toàn bộ các dự án được cấp phép từ nhiều năm nhưng chưa triển khai hoặc triển khai dở dang; đồng thời đánh giá lại năng lực nhà đầu tư để có biện pháp xử lý phù hợp.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh Bùi Hoàng Phương, trách nhiệm trong quá trình triển khai cũng được phân định rõ. Sở Tài chính chịu trách nhiệm thẩm định năng lực ban đầu; các sở quản lý chuyên ngành và chính quyền địa phương nơi có dự án chịu trách nhiệm theo dõi, giám sát xuyên suốt quá trình triển khai, không buông lỏng quản lý sau cấp phép.

Cùng với đó, nhận thức rõ hạ tầng truyền tải là khâu then chốt, UBND tỉnh quán triệt quan điểm đẩy sớm tiến độ phát triển hạ tầng truyền tải điện, không chờ đến các mốc xa như giai đoạn 2030-2035. Các sở, ngành được yêu cầu quyết liệt triển khai cơ chế “luồng xanh” trong giải quyết thủ tục pháp lý liên quan đến dự án điện; đồng thời làm việc với Bộ Công Thương và các bộ, ngành liên quan để tháo gỡ vướng mắc. Sở Công Thương được yêu cầu bám sát chỉ đạo của Bộ Công Thương, bổ sung, hoàn thiện quy hoạch điện và đẩy nhanh tiến độ đầu tư hệ thống truyền tải, hạ tầng liên quan. Việc đẩy sớm hạ tầng truyền tải được xác định là điều kiện then chốt để phát triển nguồn điện đồng bộ, nâng cao khả năng đấu nối, giải tỏa công suất và khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng của tỉnh.

Không để dự án “giữ chỗ” quy hoạch

Bí thư Tỉnh ủy Vương Quốc Tuấn nhấn mạnh Quảng Trị có thế mạnh phát triển năng lượng, nhất là năng lượng tái tạo. Thời gian qua, nhiều dự án điện đã được triển khai, tuy nhiên vẫn còn nhiều dự án chưa khởi công, chậm triển khai hoặc chậm tiến độ do nhiều nguyên nhân.

Bí thư Tỉnh ủy khẳng định quan điểm nhất quán: tỉnh luôn đồng hành, tạo điều kiện thuận lợi trong phạm vi pháp luật để hỗ trợ doanh nghiệp. Những việc thuộc thẩm quyền của tỉnh phải giải quyết ngay; việc vượt thẩm quyền phải chủ động báo cáo Trung ương.

Tuy nhiên, đồng hành không đồng nghĩa với buông lỏng. Tỉnh kiên quyết không chấp nhận tình trạng “giữ chỗ” quy hoạch, có dự án nhưng không triển khai.

Nhấn mạnh giai đoạn từ nay đến cuối năm có ý nghĩa quan trọng đối với các chỉ tiêu tăng trưởng năm 2026, Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu toàn hệ thống chính trị và các địa phương hành động với quyết tâm cao nhất, tạo bước chuyển biến ngay trong quý IV/2026 và những tháng đầu năm 2027.

Đối với các dự án trong danh mục, Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu phân loại theo từng nhóm, xây dựng kế hoạch cụ thể và kiểm soát chặt tiến độ. Nhà đầu tư phải xây dựng lộ trình, xác định thời gian hoàn thành giải phóng mặt bằng, phân rõ trách nhiệm của từng địa phương, thời điểm khởi công và tiến độ giải ngân hằng tháng.

Bí thư Tỉnh ủy nhấn mạnh quan điểm nhất quán là không trì hoãn, không lùi tiến độ bất kỳ dự án nào. Đối với các dự án đang vận hành, phải rà soát, nâng tối đa công suất khai thác; với các dự án chậm tiến độ hoặc đầu tư cầm chừng, kiên quyết rà soát, xử lý theo quy định, không để lãng phí nguồn lực đất đai và tài nguyên xã hội.

Toàn bộ dự án phải được phân nhóm, lập kế hoạch chi tiết gắn với tiến độ giải ngân hằng tháng và thực hiện cơ chế kiểm tra tiến độ đầu tư xã hội hằng tuần.

Siết chặt năng lực nhà đầu tư, tháo gỡ “nút thắt” truyền tải

Bí thư Tỉnh ủy đặc biệt lưu ý khâu lựa chọn nhà đầu tư, yêu cầu rà soát, siết chặt năng lực thực chất, ưu tiên các nhà đầu tư chiến lược có khả năng kích hoạt hệ sinh thái và kéo theo dòng vốn ở nhiều lĩnh vực khác. Hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư phải hoàn thành dứt điểm trong tháng 10, chậm nhất đầu tháng 11. Đồng thời, Sở Công Thương cùng các sở, ngành chuyên môn phải khẩn trương tháo gỡ “nút thắt” hạ tầng truyền tải điện, nghiên cứu các mô hình đột phá như kết hợp năng lượng sạch với trung tâm dữ liệu nhằm tối ưu hóa dư địa tăng trưởng.

Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu cá thể hóa trách nhiệm người đứng đầu từng sở, ngành, địa phương. Địa phương phải chủ động giải quyết bài toán giải phóng mặt bằng trên tinh thần “làm chắc chắn, đúng luật, vì quyền lợi chính đáng của dân”. “Nếu chậm trễ là tự ta bỏ lỡ cơ hội. Những việc thuộc thẩm quyền và trong khả năng phải tập trung làm ngay, làm đến cùng và hoàn thành bằng được”, Bí thư Tỉnh ủy nhấn mạnh.

Về thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư và chấp thuận nhà đầu tư, Bí thư Tỉnh ủy Vương Quốc Tuấn nhất trí thực hiện theo cơ chế “luồng xanh” để tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư; đồng thời lưu ý phải lựa chọn được nhà đầu tư chiến lược, có khả năng tạo tác động kép, vừa thúc đẩy lĩnh vực năng lượng, vừa thu hút và phát triển các lĩnh vực khác. Các sở, ngành phải phát huy trách nhiệm, “gác cửa” chặt chẽ về năng lực nhà đầu tư.

Với mục tiêu trở thành trung tâm năng lượng sạch của khu vực miền Trung vào năm 2030, Quảng Trị đang tập trung đồng bộ nguồn điện, hạ tầng truyền tải và năng lực triển khai dự án. Việc tháo gỡ các vướng mắc về lưới điện, thủ tục, mặt bằng và nguồn lực tài chính sẽ quyết định khả năng đưa các dự án vào vận hành, nâng cao năng lực truyền tải và phát huy hiệu quả tiềm năng năng lượng của tỉnh. Từ đó, năng lượng được kỳ vọng trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, tạo dư địa thu hút đầu tư và mở rộng không gian phát triển của Quảng Trị trong những năm tới.