Đưa sáng kiến công nghệ tới doanh nghiệp

Giải bài toán thật từ nhu cầu thực tiễn

Tại cuộc thi Bách khoa Innovation 2026, điểm nhấn nổi bật nhất chính là 3 bảng đấu liên kết viện - trường - doanh nghiệp (U-I) với các bài toán do Dow Vietnam, Schneider Electric và Indefol GmbH trực tiếp đặt hàng. Các đề bài bao quát nhiều lĩnh vực trọng yếu: từ kinh tế tuần hoàn, quản lý vòng đời nhựa đến tối ưu hóa năng lượng cho công trình và phát triển phương tiện vận tải không phát thải.

Niềm vui của nhóm POLYME (sinh viên Trường ĐH Bách khoa TPHCM) khi dự án giành giải nhất. Ảnh: CÔNG CHƯƠNG

Xuất sắc giành Giải nhất bảng Dow Vietnam, nhóm POLYME (sinh viên Trường Đại học (ĐH) Bách khoa - ĐH Quốc gia TPHCM) gây ấn tượng với dự án trạm tuần hoàn nhựa Plastic Circularity Station (PCS). Dự án bắt nguồn từ thực trạng rác nhựa tại nguồn thường bị lẫn tạp chất, dầu mỡ, làm suy giảm nghiêm trọng giá trị tái chế.

Trưởng nhóm Nguyễn Yến Nhi (sinh viên năm 3) chia sẻ: “Khảo sát hơn 100 người dân ở TPHCM, chúng tôi nhận thấy rào cản lớn nhất nằm ở thói quen bỏ rác vụn, đầu lọc thuốc lá hay tận dụng chai chứa dầu nhớt thừa. Đáng lo ngại hơn, trong chuyến đi thực tế tại nhà máy Duy Tân Recycling, nhóm tận mắt chứng kiến công nhân bị kim tiêm bỏ lẫn trong chai đâm trúng tay. Những rủi ro ấy thôi thúc chúng tôi tạo ra một giải pháp công nghệ có thể đánh giá và thay đổi hành vi người dùng”.

Hệ thống PCS được thiết kế 2 lớp kiểm duyệt thông minh: camera AI thị giác phát hiện rác bẩn để loại bỏ từ đầu, tiếp đó cảm biến quang phổ hồng ngoại kết hợp học máy sẽ nhận diện chính xác từng gốc nhựa (PET, PP, HDPE) để tự động phân loại. Đi kèm trạm là ứng dụng PCS Eco-System, giúp người dùng tích điểm đổi quà và đo lường dấu chân carbon.

Ở bảng Schneider Electric, Giải nhất thuộc về liên minh sinh viên AlphaMerge (Trường ĐH Bách khoa, ĐH Quốc gia TPHCM và Phân hiệu Trường ĐH Ngoại thương tại TPHCM) với comBAC - hệ thống quản lý điều hòa không khí thông minh cho phân khúc khách sạn 4 sao.

Chia sẻ về lựa chọn bài toán này, bạn Lê Yến Nhi, Trưởng nhóm AlphaMerge (sinh viên năm 4 Trường ĐH Ngoại thương, cơ sở TPHCM) cho biết: “Hệ thống HVAC tiêu tốn phần lớn năng lượng của khách sạn, trong đó lãng phí phát sinh chủ yếu do khách quên tắt điều hòa khi rời phòng hoặc mở cửa ban công ngắm cảnh.

Thay vì thay thế tốn kém, comBAC đóng vai trò lớp quản trị thông minh trung gian. Hệ thống tự động kích hoạt làm mát trước (pre-cooling) khi khách nhận phòng, chuyển sang chế độ ECO hoặc tắt máy khi phát hiện phòng trống qua cảm biến hiện diện”.

Trong khi đó, ở bảng Indefol GmbH, nhóm YTMA (Trường ĐH Việt - Đức) giành Giải nhất khi đề xuất mô hình dịch vụ vận tải hàng hóa không phát thải. Nhóm không yêu cầu doanh nghiệp phải bỏ vốn lớn mua xe điện hay xe tải hydrogen, mà cung ứng gói trọn gói gồm xe, năng lượng sạch, hệ thống GPS và phần mềm đo lường - phát hành chứng nhận giảm phát thải CO2 có thể kiểm toán.

Giải pháp đã chạy thử nghiệm thực tế trên tuyến vận tải hàng xuất khẩu từ TP Đồng Nai, tỉnh Tây Ninh về cảng Cát Lái.

Thước đo ứng dụng thương mại

Bách khoa Innovation 2026 ghi nhận quy mô kỷ lục với 408 dự án tranh tài (tăng gấp đôi so với năm 2025), trong đó có 38 dự án quốc tế. Riêng vòng chung kết có 18 dự án giải quyết trực tiếp đề bài của doanh nghiệp. Điểm khác biệt rõ rệt của mô hình này là sự chuyển dịch từ việc “sinh viên làm cái mình có” sang “sinh viên tạo ra cái thị trường cần”.

Tuy nhiên, với các nhóm nghiên cứu, nhận giải thưởng mới chỉ là điểm khởi đầu. Nhóm AlphaMerge cho biết, kết quả mô phỏng trên comBAC giúp tiết kiệm khoảng 50-224 kWh điện/tháng/phòng, tuy nhiên nhóm cần tiến hành thử nghiệm pilot tại 20 phòng khách sạn thật để đo lường ROI (tỷ suất hoàn vốn) và độ bền thiết bị. Tương tự, nhóm POLYME cũng đang tìm kiếm nguồn tài trợ cảm biến chuẩn công nghiệp và xin phép nhà trường đặt trạm PCS thử nghiệm ngay trong khuôn viên trường để thu thập dữ liệu người dùng thật.

GS-TS Huỳnh Kỳ Phương Hạ, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TPHCM), kiêm Quyền Hiệu trưởng Trường Đại học An Giang, nhấn mạnh: “Cuộc thi là một môi trường để người học và startup trong và ngoài nước vận dụng kiến thức liên ngành, làm việc cùng chuyên gia và tìm hiểu rõ hơn giá trị mà giải pháp của mình có thể mang lại.

Các đội tham gia phải thực sự có năng lực, kỹ năng giải thích ý tưởng rõ ràng, tạo cơ sở để nhà trường và doanh nghiệp tư vấn thêm, làm sao chuyển nhanh nhất từ ý tưởng đến việc tiếp cận doanh nghiệp và tiến đến thương mại hóa”.