Đào tạo nghề có thêm AI, robot, đường sắt tốc độ cao

Bộ GD&ĐT vừa ban hành Thông tư 77/2026/TT-BGDĐT về danh mục ngành, nghề đào tạo trong giáo dục nghề nghiệp. Thông tư áp dụng đối với trình độ cao đẳng, trung cấp, giáo dục trung học nghề và trình độ sơ cấp, có hiệu lực từ ngày 1/12/2026.

Theo quy định mới, danh mục ngành, nghề được thiết kế theo hướng cập nhật những lĩnh vực đang phát sinh nhu cầu nhân lực từ quá trình chuyển đổi số, phát triển hạ tầng, năng lượng và công nghiệp hiện đại.

Thêm nghề về AI, robot, đường sắt tốc độ cao

Trong nhóm công nghệ, danh mục mới bổ sung các ngành, nghề như Trí tuệ nhân tạo; Robot và trí tuệ nhân tạo; Công nghệ ứng dụng trí tuệ nhân tạo; Kỹ thuật robot công nghiệp.

Một nhóm nghề mới đáng chú ý khác gắn với phát triển hạ tầng đường sắt, gồm lắp đặt và bảo trì hệ thống thông tin tín hiệu và AFC đường sắt tốc độ dưới 200 km/h; kỹ thuật hệ thống điện đường sắt tốc độ dưới 200 km/h; lắp đặt và bảo trì hệ thống thông tin tín hiệu và AFC đường sắt tốc độ cao; kỹ thuật hệ thống điện đường sắt tốc độ cao; điều độ điện sức kéo đường sắt và thông tin tín hiệu đường sắt đô thị.

Ở lĩnh vực năng lượng, danh mục bổ sung nghề Lắp đặt và bảo trì hệ thống năng lượng tái tạo; Vận hành nhà máy điện gió, điện mặt trời. Ảnh: HNIVC

Bên cạnh việc bổ sung nghề mới, Thông tư cũng điều chỉnh tên gọi, mã của một số nghề so với trước đây nhằm đồng bộ với tên, mã ngành đào tạo ở trình độ giáo dục đại học. Tên và mã cũ cũng được thể hiện để các cơ sở thuận lợi chuyển đổi và tổ chức đào tạo.

Không phải chờ vài năm mới được thêm nghề mới

Một điểm mới đáng chú ý là cơ chế cập nhật danh mục được thiết kế linh hoạt hơn trước tốc độ xuất hiện nhanh của các ngành nghề mới.

Theo Thông tư 77, danh mục được rà soát, đánh giá hằng năm và chỉnh sửa, bổ sung định kỳ ít nhất một lần trong ba năm. Trong khoảng thời gian giữa hai kỳ điều chỉnh, các nghề mới vẫn có thể được rà soát, cập nhật thường xuyên trên Cổng thông tin điện tử Bộ GD&ĐT để địa phương và cơ sở giáo dục nghề nghiệp triển khai.

Khi phát sinh nhu cầu đào tạo mới, bộ, ngành, địa phương, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và các đơn vị liên quan có thể đề xuất với Bộ GD&ĐT. Đề xuất phải có căn cứ khoa học, thực tiễn; nghề mới phải xuất phát từ nhu cầu nhân lực, có đặc điểm riêng, đồng thời mô tả cụ thể công việc và vị trí việc làm sau đào tạo.

Bộ trưởng GD&ĐT quyết định việc ban hành nghề mới khi có ý kiến thống nhất của ít nhất hai phần ba thành viên Hội đồng tư vấn. Sau khi được quyết định, thông tin về nghề mới được đưa vào cơ sở dữ liệu trên Cổng thông tin điện tử Bộ GD&ĐT và chính thức bổ sung vào danh mục tại kỳ rà soát định kỳ tiếp theo.

Với các lĩnh vực thể thao, nghệ thuật và sức khỏe, Bộ GD&ĐT sẽ lấy ý kiến cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành trước khi cập nhật.

Cơ chế này được kỳ vọng giúp hệ thống giáo dục nghề nghiệp phản ứng nhanh hơn với biến động của thị trường lao động, tiến bộ khoa học - công nghệ và sự xuất hiện của các vị trí việc làm mới.

Lần đầu đưa giáo dục trung học nghề vào danh mục

Thông tư 77 quy định danh mục tại Phụ lục I áp dụng cho ba trình độ, loại hình gồm cao đẳng, trung cấp và giáo dục trung học nghề; Phụ lục II quy định riêng danh mục nghề trình độ sơ cấp.

Việc đưa giáo dục trung học nghề vào danh mục nhằm phù hợp với hệ thống giáo dục nghề nghiệp theo quy định mới. Ở từng nghề, Phụ lục I xác định cụ thể trình độ được phép tổ chức đào tạo, với ký hiệu THN đối với giáo dục trung học nghề, TC đối với trung cấp và CĐ đối với cao đẳng.

Nhiều nghề thuộc nhóm kỹ thuật được xác định có thể đào tạo ở cả ba trình độ này.

Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp có trách nhiệm rà soát, điều chỉnh tên chương trình theo danh mục mới, đồng thời cập nhật và công khai các ngành, nghề đang tổ chức đào tạo. Sở GD&ĐT có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra và giám sát việc triển khai trên địa bàn. Ảnh: HNIVC

Thông tư cũng quy định nguyên tắc chuyển tiếp nhằm tránh làm gián đoạn quá trình học tập. Các lớp tuyển sinh trước thời điểm Thông tư có hiệu lực tiếp tục được đào tạo, cấp văn bằng, chứng chỉ theo tên và mã ngành, nghề đã áp dụng.

Với các lớp tuyển sinh sau ngày 1/12/2026, cơ sở đào tạo thực hiện theo tên và mã ngành, nghề mới.